Presidente de Filipines

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Presidente de Filipines
Flag of the President of the Philippines.svg

Seal of the President of the Philippines.svg


Tratamientu Excelentísimo Señor (formal)
Sr. Presidente (informal)
Residencia Palaciu de Malacañán
Duración 6 años, ensin posibilidá de reelección
Primer titular Emilio Aguilandu
Creación 22 de marzu de 1897
Sitiu web www.president.gov.ph
[editar datos en Wikidata]

El presidente de Filipines (Pangulo ng Pilipinas en filipín) ye'l xefe d'Estáu, xefe del Gobiernu, xefe del poder executivu y comandante en xefe de les Fuercies Armaes de la República de Filipines. Na hestoria oficial de Filipines, hai 16 presidentes de 1898, col lideralgu d'Emilio Aguilandu nel tiempu de Primer República Filipina.

Los medios de comunicación usualmente referir al presidente filipín como Pangulo, y "Presidente" nel usu coloquial. El presidente ye escoyíu por sufraxu universal pa un mandatu de seis años, ensin posibilidá de reelección.

Cronoloxía[editar | editar la fonte]

EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: 9 errors found
Line 12: value:yelloworange legend:PDP–Laban

- Colors definition incomplete.

 Syntax: 'Colors = id:.. value:.. [legend:..]'



Line 14: value:gray(0.8) legend:Independiente

- Colors definition incomplete.

 Syntax: 'Colors = id:.. value:.. [legend:..]'



Line 35: from:11/15/1935 till:08/01/1944 text:"[[Manuel L. Quezón]]" color:NP

- PlotData invalid. Attribute 'color' has unknown color 'np'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 37: from:08/01/1944 till:05/28/1946 text:"[[Sergio Osmeña]]" color:NP

- PlotData invalid. Attribute 'color' has unknown color 'np'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 40: from:12/30/1953 till:03/17/1957 text:"[[Ramón Magsaysay]]" color:NP

- PlotData invalid. Attribute 'color' has unknown color 'np'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 41: from:03/18/1957 till:12/30/1961 text:"[[Carlos P. García]]" color:NP

- PlotData invalid. Attribute 'color' has unknown color 'np'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 44: from:12/30/1965 till:06/16/1981 color:NP

- PlotData invalid. Attribute 'color' has unknown color 'np'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 48: from:02/25/1986 till:06/30/1992 text:"[[Corazón Aquino]]" color:XUNÍU from:06/30/1992

- PlotData invalid. Attribute 'color' has unknown color 'xunÍu'.

 Specify command 'Color' before this command.



Line 49: till:06/30/1998 text:"[[Fidel V. Ramos]]" color:Lakas

- PlotData invalid. Specify attribute 'at' or 'from' + 'till'.


Nomenclatura local[editar | editar la fonte]

En idioma filipín, el términu pa referise al Presidente ye Pangulo. Nel restu de los idiomes de Filipines, tales como les llingües bisayas, ye más común el términu Presidente (n'español).

Historia[editar | editar la fonte]

Primer República: 1898-1902[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Primer República Filipina
Emilio Aguilandu foi'l primer presidente de Filipines, y el primer presidente d'una república constitucional nel Sudeste Asiáticu.

En marzu de 1897, mientres la revolución filipina contra'l Imperiu español, Emilio Aguilandu foi escoyíu Presidente del gobiernu revolucionariu na Convención Teyeros.[1] El nuevu gobiernu taba destináu a reemplazar al Katipunan, anque esti nun sería eslleíu hasta 1899. Aguilandu foi nuevamente escoyíu presidente en Biak-na-Bato en payares, lo que llevó a la creación de la República de Biak-na-Bato. Tres ganar ante les fuercies españoles, y el reestablecimientu de la Capitanía Xeneral de Filipines, Aguilandu robló'l Pactu de Biak-na-Bato y se exilió en Hong Kong a finales de 1897.

En abril de 1898, españó la guerra hispanu-estauxunidense y l'Escuadrón Asiáticu de la Marina de los Estaos Xuníos embarcar escontra les Filipines. El 1 de mayu de 1898, la Marina estauxunidense dio a l'Armada Española una derrota decisiva na Batalla de la Badea de Manila, poniendo fin de forma definitiva a la dominación española en Filipines.[2] Aguilandu tornó al país a bordu d'un buque de la Marina estauxunidense y anovó la revolución. Formó un nuevu gobiernu'l 24 de mayu de 1898 y el 12 de xunu emitió la Declaración d'Independencia de Filipines. Foi ratificáu como Primer Presidente de la República Filipina el 23 de xineru de 1899 (anque yá exercía la xefatura d'estáu dende la declaración d'independencia). La Primer República Filipina yera un gobiernu constituyíu pol Congresu de Malolos so la llamada Constitución de Malolos, arriendes d'ello, el gobiernu sería históricamente conocíu como República de Malolos. La constitución yera fondamente parllamentaria, y a pesar de qu'el Poder Executivu folgaba nel Presidente, este taba en gran midida subordináu al Poder Llexislativu, que tenía'l poder pa escoyelo y revocar el so mandatu.

Manuel L. Quezón, segundu Presidente de Filipines ente 1935-1942, sería depuestu pola invasión xaponesa y morrería nel esiliu en 1944.

La Primer República Filipina foi de curtia duración y nunca reconocida internacionalmente. La dominación de les Filipines foi treslladada del control español al control estauxunidense pol Tratáu de París de 1898, robláu n'avientu d'esi añu, xuntu con Cuba y Puertu Ricu.[3] La guerra filipín-estauxunidense españó entós ente los Estaos Xuníos y el gobiernu d'Aguilandu. El gobiernu d'Aguilandu dexó d'esistir el 1 d'abril de 1901, dempués de que'l mandatariu prometiera llealtá al gobiernu estauxunidense tres la so captura poles fuercies invasores en marzu.

Na actualidá, el gobiernu de Filipines reconoz a Aguilandu como'l so Primer Presidente, siendo l'únicu xefe d'estáu filipín previu a 1935 en ser reconocíu como tal.[4]

Tres el derrocamientu d'Aguilandu, esistieron dellos xefes d'estáu interinos. Miguel Malvar, caltuvo'l lideralgu de la República Filipina d'Aguilandu dempués de la captura d'esti postreru hasta la so propia captura en 1902, ente que Macario Sakay fundó una República Tagala en 1902 como un estáu continuu de Katipunan d'Andrés Bonifacio. Dambos son consideraos por dellos estudiosos como "presidentes non oficiales", y xuntu con Bonifacio, nun son reconocíos históricamente como presidentes pol gobiernu filipín.[5][6]

Mancomunidá Filipina: 1935-1942[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Mancomunidá Filipina

Ente 1901 y 1935, el poder executivo nes Filipines yera exercíu por una socesión de cuatro militares estauxunidenses, Gobernadores Xenerales, y once gobernador xenerales civiles. Tres l'alcuerdu pa una independencia gradual de diez años del archipiélagu, en ochobre de 1935, foi escoyíu por aciu sufraxu universal Manuel L. Quezón como Presidente de la Mancomunidá Filipina que fuera establecida so una constitución ratificada'l 14 de mayu d'esi añu. Primeramente'l mandatu yera de seis años ensin posibilidá de reelección, pero la constitución foi modificada en 1940 pa dexa-y a Quezón la reelección, amenorgando'l mandatu a cuatro años. Cuando'l presidente Quezón se exilió nos Estaos Xuníos dempués de que les Filipines cayeron ante'l Imperiu del Xapón na Segunda Guerra Mundial, nomó al Presidente del Tribunal Supremu José Abad Santos como Presidente en funciones y, como interín Comandante en Xefe de les Fuercies Armaes. Abad Santos foi executáu darréu pol Exércitu Imperial Xaponés el 2 de mayu de 1942. Teóricamente, Quezón siguió siendo Presidente de xure nel esiliu hasta la so muerte en agostu de 1944.

Segunda República Filipina: 1942-1945[editar | editar la fonte]

El 14 d'ochobre de 1943, depués d'un añu de gobiernu provisional sol xugu xaponés, establecióse la Segunda República Filipina con una constitución unipartidista impuesta por Xapón. José P. Lloréu, Xuez Acomuñáu del Tribunal Supremu de Filipines, recibiera órdenes de Quezón de permanecer en Manila mientres él establecía un gobiernu nel esiliu nos Estaos Xuníos. Lloréu eslleió la Segunda República'l 17 d'agostu de 1945, tres la rindición de Xapón. Na actualidá, a pesar de ser xulgáu por cargos de collaboracionismu y traición, siendo lliberáu por una amnistía presidencial,[7] y a la supuesta falta d'autonomía del so réxime, por cuenta de la ocupación xaponesa, Lloréu foi reconocíu como tercer Presidente de Filipines pol gobiernu de Diosdado Macapagal y caltien dempués de la so muerte la dignidá d'antiguu xefe d'estáu.[8]

Tres el fin de la ocupación xaponesa, la constitución previa foi restaurada, so la presidencia de Sergio Osmeña (presidente nel esiliu tres la muerte de Quezón el 1 d'agostu de 1944), y Estaos Xuníos reconoció formalmente la independencia de la República de Filipines como un estáu soberanu ya independiente el 4 de xunetu de 1946.

Tres la independencia: 1946-presente[editar | editar la fonte]

La constitución de 1935 caltúvose vixente hasta'l so reemplazu en 1973 por una impuesta pol dictador Ferdinand Marcos. La nueva constitución yera en teoría parllamentaria, pero na práutica Marcos retuvo'l poder nes sos manes hasta'l so derrocamientu pola Revolución EDSA en 1986, asumiendo la Presidencia Corazón Aquino.

En gobernando por decretu mientres la primer parte del so mandatu y como presidente instalada per medios revolucionarios, Corazon Aquino emitió la Proclamación Nᵘ3 el 25 de marzu de 1986, que derogó munches de les disposiciones de la Constitución de 1973, y de siguío, incluyía les disposiciones rellacionaes col réxime de Marcos, que dio los poderes llexislativos Presidente, según el llexislativu unicameral llamáu'l Batasang Pambansa (lliteralmente Llexislatura Nacional en Filipín). De cutiu llamada la "Constitución de la Llibertá", l'anunciu retenía namái partes de la Constitución de 1973 que yeren esenciales pa una torna a la democracia, como la declaración de derechos. Esta constitución foi reemplazada'l 2 de febreru de 1987 pola presente constitución.

Expresidentes vivos[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Ambeth Ocampo (11 de mayu de 2007). «Looking Back: Election fraud at the Teyeros Convention». Archiváu dende l'orixinal, el 30 de xunu de 2010..
  2. History of Panay. Jaro, Iloilo City: Central Philippine University.
  3. «The O.S. Occupation of the Philippines». University of Coloriáu American Studies. Consultáu'l 13 de febreru de 2015.
  4. Tucker, Spencer C. (2009). The encyclopedia of the Spanish-American and Philippine-American wars: a political, social, and military history. ABC-CLIO, 8. ISBN 978-1-85109-951-1.
  5. «The Manila Times – Trusted Since 1898». Archiváu dende l'orixinal, el 6 d'abril de 2008. Consultáu'l 13 de febreru de 2015.
  6. Flores, Paul (12 d'agostu de 1995). Macario Sakay: Tulisán or Patriot?. Philippine History Group of Los Angeles. http://www.bibingka.com/phg/sakay/default.htm. Consultáu 'l 8 d'abril de 2007. 
  7. «Proclamation Non. 51». Presidential Communications Development and Strategic Planning Office. Republic of the Philippines. Consultáu'l 25 de xineru de 2011.
  8. Owen, Norman G. (2010). The Emergence of Modern Southeast Asia: A New History. Singapore: NUS Press, 293. ISBN 978-9971-69-328-2.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Presidente de Filipinas