Phytolacca bogotensis

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Phytolacca bogotensis
Commons-emblem-notice.svg
 
Guaba
Phytolacca bogotensis (14338853521).jpg
Clasificación científica
Reinu: Plantae
División: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Orde: Caryophyllales
Familia: Phytolaccaceae
Xéneru: Phytolacca
Especie: Phytolacca bogotensis
Kunth, 1817
[editar datos en Wikidata]

La guaba (del muisca foaba[1]), xabonucu, maíz de perru, cargamanto, carmín o papa cimarrona (Phytolacca bogotensis) ye una especie de planta herbal de la familia de les fitolacacees.

Distribución y hábitat[editar | editar la fonte]

Alcuéntrase nos Andes dende Colombia, a más de 2.300 y menos de 3.500 m de altitú,[2] hasta Chile, a menos de 2.000 msnm. Aguanta xelaes hasta de -5 °C.[3]

Descripción[editar | editar la fonte]

Ye una yerba perenne, clabra, qu'algama un altor d'hasta 1,5 m. El raigañu ye napiforme, gruesa y carnosa con 1 m de llargor. El tarmu ye argutu, de color violáceo, llisu, buecu y ramificáu na parte cimera. Presenta fueyes alternes, de cantu enteru, de forma oblonga, con pecíolus acolorataos, de 6a 10 cm de llongura por 2 a 7cm de nachu, cola nervadura bien vultable nel viesu. Inflorescencia en recímanos terminales; flores hermafrodites, de color blancuciu a rosáu, con 5 tépalos, 7 a 13 estames y 7 a 9 pistilos. El frutu ye una baga esférica de color púrpura que se fai negru al maurecer.[4][5]

Usos[editar | editar la fonte]

L'usu melecinal de preparaos del raigañu foi aprobáu como antiinflamatoriu local d'usu esternu, pola Comisión de Revisión de Productos Farmacéuticos de Invima, en Colombia.[4] La medicina tradicional usa como diuréticu la fervinchu de les fueyes;[2] como purgante'l fervinchu del raigañu, el tarmu y les fueyes; y, pa solliviar les várices, les fueyes machucaes o maceraes n'alcohol.[4]

Ye usada tamién como planta ornamental.[3][5]

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Phytolacca bogotensis describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.) 2: 183. 1817.[6]

Etimoloxía

Phytolacca: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: φυτόν (phyton), que significa "planta", y la pallabra llatína lacca = "un coloráu tinte".[7]

bogotensis: epítetu xeográficu qu'alude al so localización en Bogotá.

Sinonimia
  • Phytolacca australis Phil.
  • Phytolacca micrantha H. Walter
  • Phytolacca parviflora Hauman[8]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Gómez Aldana, Diego Fernando. Diccionariu muisca-español. 2012. foaba - Diccionariu muisca - español
  2. 2,0 2,1 Rede Nacional de Xardinos Botánicos. 2008. Phytolacca bogotensis. SIAC
  3. 3,0 3,1 Chileflora
  4. 4,0 4,1 4,2 Fonnegra, Ramiro y Silvia Lluz Jiménez (1999) Plantes melecinales aprobaes en Colombia: 126-128. Segunda edición; Medellín : Universidá de Antioquia, 2007.
  5. 5,0 5,1 Phytolacca_bogotensis; Enciclopedia de la Flora Chilena.
  6. «Phytolacca bogotensis». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultáu'l 5 de xineru de 2015.
  7. (2000) CRC World Dictionary of Plant Names 3 M-Q. CRC Press, 2065. ISBN 978-0-8493-2677-6.
  8. «Phytolacca bogotensis». The Plant List. Consultáu'l 5 de xineru de 2015.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]