Imperiu romanu

De Wikipedia
(Redirixío dende Imperiu Romanu)
Saltar a: navegación, buscar
Uiquipedia:Wikipedia:Llista d'artículos que toa Wikipedia tien que tener/Archivu
Italian traffic signs - old - lavori in corso.svg

Artículu en desendolcu. Polo menos hai un wikipedista trabayando nel desendolcu d'esti artículu. Puen alcontrase errores y nun s'encamienta tenelu como referencia. Enantes de facer un cambéu bultable del artículu notifícalu nel alderique.


Imperium Romanum
Imperiu romanu

Spqrstone.jpg
Map Gaels Brythons Picts GB.png
Dacia 82 BC.png
RomanEmpire117 Aegyptus.svg

27 e.C.-476 d. C.[1][2]

Byzantine imperial flag, 14th century, square.svg
Labarum.svg

Escudu de Roma

Escudu

Lema nacional: Senātus Populusque Rōmānus
(llatín: ‘El Senáu y el Pueblu Romanu’)
Llocalización de Roma
Capital Roma (27 e.C.-330)
Constantinopla (330-)
41°53′N 12°29′E / 41.883, 12.483
Llingua principal Llatín
Otres llingües Griegu, galu, bereber, exipciu demóticu, araméu, feniciu-púnicu etc.
Relixón Relixón romana (27 e.C.-380)
Cristianismu (380-476)
Gobiernu Monarquía
Emperador
 • 27 e.C.-14 d.C. César Augustu
 • 475-476 Rómulu Augústulu
Cónsul
 • 27 e.C.-23 e.C. César Augustu
 • 476 Basiliscu
Periodu históricu Edá Antigua
 • César Augustu proclamáu emperador 16 de xineru de 27 e.C.
 • Batalla d'Accio 2 de setiembre de 31 e. C.
 • Dioclecianu divide l'alministración imperial ente Oriente y Occidente. 1 de mayu de 285
 • Constantín I declara Constantinopla nueva capital imperial. 11 de mayu de 330
 • Rómulu Augústulu depuestu por Odoacru 4 de setiembre de 476
Superficie
 • 117 6 500 000 km²
Población
 • 117 est. 88 000 000 
     Densidá 13,5 hab./km²
Moneda Denariu, Sesterciu, Sólidu bizantín

L'Imperiu Romanu (en llatín Imperium Rōmānum, y en griegu Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, Basileia tōn Rhōmaiōn) foi ún de los periodos de l'Antigua Roma. Siguió al periodu de la República romana, estendiéndose nel tiempu ente l'añu 27 e.C. y el 476, y caracterizose por una forma de gobiernu basada nel poder personal d'un enpmerador y pola espansión de Roma per toles riberes del mar Mediterranau, neto n'Europa que n'África y Asia. La so capital, la ciudá de Roma, foi la mayor ciudá del mundu ente los años 100 e.C. y 400, dexando'l so llugar a Constantinopla (la Nueva Roma construyida por Constantinu) alredor del añu 500[3][4]. La población del conxuntu del Imperiu estímase ente los 50 y los 90 millones d'habitantes, un 20% de la población mundial de la dómina[5][6].

La Repúbica romana viose desestabilizada por una serie de conflictos políticos y guerres civiles. Nesi contestu Xuliu César consiguió ser designáu dictador perpetuu, pa dempués morrer asesináu en 44 e.C.. Les guerres civiles y los asesinatos continuaron de magar hasta que, tres de la batalla d'Actium (31 e.C.), Octaviu, fíu adoptivu de César, venció a Marcu Antoniu y Cleopatra, incorporando'l reinu d'Exiptu al territoriu romanu. El so poder yera tan incontestable que, nel añu 27 e.C., el Senáu concedió-y el imperium (poder absolutu) y el títulu d'Augustus, lo que supunxo'l fin definitivu de la república.

La dómina imperial de Roma duró aproximadamente 1.500 años. Los dos primeros sieglos d'esistencia del imperiu foron tiempos d'estabilidá política y prosperidá económica, nos que s'algamó lo que se conocía como Pax Romana. Tres de la victoria d'Octaviu el territoriu de Roma medró enforma poles sos victories militares. Tres de l'asesinatu de Calígula, nel añu 41, el Senáu consideró la posibilidá de restaurar la república, pero la Guardia Pretoriana proclamó emperador a Claudiu. Con elli Roma invadió Britannia, no que foi la primer conquista d'importancia tres de la muerte d'Octaviu. El socesor de Claudiu, Nerón, suicidose nel añu 68, y la so muerte desató una guerra civil demientres la que hasta cuatro xenerales llexionarios diferentes foron proclamaos emperadores. Vespasianu acabó imponiéndose a los otros nel añu 69, ya inauguró lo qu'habría ser la dinastía Flavia. Asocediolu'l so fíu Titu, qu'inauguró'l Coliséu de Roma poco dempués de la erupción del Vesubiu. Reinó perpocu tiempu, y foi asocedíu pol so hermanu Domicianu, que morrió asesináu tres d'un llargu reináu. El Senáu escoyó entonces como emperador a Nerva, el primeru de los cinco emperadores de la dinastía Antonina. Embaxu'l reináu del segundu d'ellos, Traxanu (98-117), l'imperiu algamó la so mayor estensión.



Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Bunson, Matthew. A dictionary of the Roman Empire. Oxford University Press US, 1995.
  2. McMean, Julia. Differentiated Lessons and Assessments: Social Studies. Teacher Created Resources, 2010.
  3. Morris, Ian. Social Development. Stanford University, 2010.
  4. Morris, Ian. Why the West Rules—For Now, New York: Farrar, Straus and Giroux. 2010. ISBN 978-0-374-29002-3.
  5. Media de cifres sacaes de distintes fontes documentales. Historical Estimates of World Population na web del U.S. Census Bureau.
  6. "Population Growth and Technological Change: One Million B.C. To 1990" (1993). The Quarterly Journal of Economics 108 (3): 681–716. doi:10.2307/2118405. 


Icono de esbozo
Esti artículu ye un entamu. Pues ayudar a la Wikipedia n'asturianu ampliándolu.