Saltar al conteníu

Idioma yukude

De Wikipedia
Yukude
Máku
Faláu en  Venezuela
Bandera de Brasil Brasil
Rexón Ríu Uraricoera
Falantes llingua muerta (†, 2000-2002)
Familia Aisllada (?)
Estatus oficial
Oficial en Nengún país
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 {{{iso2}}}
ISO 639-3 xak

El yukude or macu (dacuando tamién máku) ye una llingua ensin clasificar falada a lo llargo de la frontera ente Brasil y Venezuela a lo llargo del ríu Uraricoera.

El nome "maku" nun tien de ser confundíu coles llingües makú, que nun paecen estrechamente emparentaes col yukude. De fechu el término "maku" son formes procedentes del arawak pa referise a pueblos que les sos llingües son inintelixibles.

Magar l'últimu allugamientu conocíu de los yukudes ye a lo llargo del ríu Uraricoera, el so hábitat anterior taba ente los ríos ríu Padamo y Cunucunuma.

Esisten cifres discordantes sobre'l númberu de falantes, dellos autores consideren que la llingua escastar nos años 1970. En 1986, rexistráronse 2 falantes, anque Kaufman (1994) sostienía qu'habría unos 10 falantes dientro d'un grupu étnicu formáu por 100 persones. Aryon Rodrigues y Ernesto Migliazza estudiaron esta llingua.

Descripción llingüísticu

[editar | editar la fonte]

Fonoloxía

[editar | editar la fonte]

Yukude tien seis vocales orales, /i y ɨ o y a/, y cuatro vocales nasales, /ĩ ũ ẽ ã/. La cantidá vocálica ye contrastiva y namái en sílabes de tipu CV en pallabres polisílabes. La sílaba más complexa que puede apaecer na llingua ye CCVC. Nun esiste tonu nin acentu contrastivo.

Les oclusives de la llingua son /p b t d k ʔ/, esiste una africada /ʦ/, y cuatro fricatives /s ʃ x h/, dos nasales /m n/, y una llateral "r" (quiciabes /ɺ/), y dos aproximantes /w j/. L'inventariu consonánticu ta formáu poles siguiente consonantes:

Billabial Alveolar Palatal Velar Glotal
oclusiva simple p, b t, d k ʔ
Africada ʦ
Fricativa s ʃ x h
Nasal m n
Aproximante w ɺ j

Gramática

[editar | editar la fonte]

El yukude ye polisintéticu n'alto grau y usa predominantemente sufixos. Los pronomes estremen inclusividad anque la llingua escarez de xéneru gramatical o de clasificadores nominales. El sistema d'afixos TAM ye bien complexu.

Clasificación

[editar | editar la fonte]

Suxuriéronse un númberu importante de posibles parentescos qu'inclúin:

Referencies

[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos

[editar | editar la fonte]

Bibliografía

[editar | editar la fonte]
  • Campbell, Lyle. (1997). American Indian languages: The historical linguistics of Native America. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509427-1.
  • Gordon, Raymond G., Jr. (Ed.). (2005). Ethnologue: Languages of the world (15th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. (Online version: http://www.ethnologue.com).
  • Kaufman, Terrence. (1990). Language history in South America: What we know and how to know more. In D. L. Payne (Ed.), Amazonian linguistics: Studies in lowland South American languages (pp. 13–67). Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-70414-3.
  • Kaufman, Terrence. (1994). The native languages of South America. In C. Mosley & R. Y. Asher (Eds.), Atlas of the world's languages (pp. 46–76). London: Routledge.