El Padul

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
El Padul
Iglesia (El Padul).jpg
Escudo de El Padul (Granada).svg
Alministración
PaísBandera d'España España
Autonomíasimple Andalucía
ProvinciaBandera de la provincia de Granada (España).svg Provincia de Granada
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de El Padul Traducir Manuel Alarcon Perez
Códigu postal 18640 (El Padul y [[El Puntal (Granada)
Xeografía
Coordenaes 37°01′27″N 3°37′36″W / 37.024166666667°N 3.6266666666667°W / 37.024166666667; -3.6266666666667Coordenaes: 37°01′27″N 3°37′36″W / 37.024166666667°N 3.6266666666667°W / 37.024166666667; -3.6266666666667
El Padul is located in España
El Padul
El Padul
El Padul (España)
Superficie 89 km²
Altitú 744 m
Llenda con Alhendín, Albuñuelas, Villa de Otura, Dílar, Dúrcal, Villamena y Jayena
Demografía
Población 8396 hab. (2018)
Porcentaxe 0.93% de Provincia de Granada
Densidá 94,34 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.elpadul.es
Cambiar los datos en Wikidata

El Padul ye una llocalidá y conceyu español de la provincia de Granada, comunidá autónoma de Andalucía, perteneciente a la contorna del Valle de Lecrín. Cuenta, a 1 de xineru de 2012, con 8.480 habitantes y la superficie de la so términu municipal ye de 89 kilómetros cuadraos. La so altitú sobre'l nivel del mar ye de 744 metros. Atópase asitiáu a 13 km al sur de la ciudá de Granada, na carretera nacional que va a Motril, una vegada pasáu el Sollutu del Moru onde, según la lleenda, l'últimu rei nazarí, Boabdil, contempló per últimu vegada y lloró el so reinu perdíu.

El conceyu del Padul ta formáu polos nucleu de población siguientes: El Padul y El Puntal.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Llendes[editar | editar la fonte]

El Padul llinda al norte colos conceyos de Alhendín, Villa de Otura y Dílar; al este con Dúrcal y Villamena; al sur coles Albuñuelas y al oeste con Jayena.

Redolada natural[editar | editar la fonte]

  • Llaguna d'El Padul : Unu de les güelgues más importantes d'España, apocayá incluyíu nel conveniu RAMSAR. Cuenta cola mayor turbera de la cuenca mediterránea y cola presencia de gran variedá d'especies consideraes como vulnerables. Nesta güelga topáronse restos d'animales prehistóricos como'l mamut. Unu de los caniles caltener en bien bon estáu y espónse nel Parque de les Ciencies de Granada.
  • Fonte del Mal Nome : Tamién conocíu como la Nacencia de los Molinos. El manantial atópase na falda del Altu de Cijancos. Ellí naz una acequia que, aína, tien dos saltos que cayen a un molín derruido.
  • En Padul, tamién podemos esfrutar del contautu cola naturaleza, percorriendo un maraviyosu senderu compuestu por una pasarela de madera, denomináu: La Ruta del Mamut. Esta vía, trescurre alredor de la Llaguna d'El Padul y ye ideal pa realizala en familia, yá que'l so grau de dificultá ye baxu y el paisaxe que percuerre ye espectacular y tranquil. Dicha ruta empezaría dende l'aula de naturaleza "L'Aguaderu" y l'itinerariu completar nuna media de dos hores, dependiendo de la combinación que s'escueya.

Fiestes d'interés[editar | editar la fonte]

  • Ermita de San Sebastián, dizse que ye'l protector de Padul y vela polos suaños de tolos paduleños. El so día celebra'l 20 de Xineru, los paduleños esperen esti día con muncha ilusión y celebrar d'una manera especial. El patrón procesiona poles cais del pueblu nes cualos atopamos grandes fogueres. Estes fogueres facer los mesmos vecinos, díes previos en familia axúntense y van al campu a coyer la lleña pa esti día.
  • Una fiesta interesante de Padul ye la so Selmana Santa, los pasos de les distintes confradías del pueblu xúnense y procesionan toes nuna mesma procesión el Vienres Santu, salvo la hermandá de la Borriquilla que procesiona colos sos dos pasos el Domingu de Ramos.
  • En septiembre los paduleños celebren la so feria, nestos díes amás d'esfrutar de les atracciones y casetes de Padul. Podemos tastiar el tradicional almuerzu de güevos, ayos y sardines (la espichá).
  • Los díes 1 y 2 de Mayu celebren otres de les fiestes grandes d'esti pueblu. Nestes feches, el pueblu enllenar de coloríu y allegría, al pasiar poles cais del pueblu podemos goler el maraviyosu golor a flores. Nestes fiestes los vecinos xúnense y ellaboren la so cruz, polo que tol pueblu engalanar con auténtiques obres d'arte.

Orografía[editar | editar la fonte]

Nel términu municipal d'El Padul atópense asitiaos los siguientes vértices xeodésicos:

Vértices xeodésicos d'El Padul[1]
Témino municipal Puntu xeodésicu Altitú Númberu Fueya MTN Coordenaes
Padul Cijancos[2] 892,703 104169 1041 36°59′47″N 3°37′08″W / 36.99639°N 3.61889°W / 36.99639; -3.61889
Padul Mayada Cicha[3] 1061,795 102462 1026 37°02′08″N 3°42′00″W / 37.03556°N 3.70000°W / 37.03556; -3.70000
Padul Silleta[4] 1520,523 102672 1026 37°02′26″N 3°35′36″W / 37.04056°N 3.59333°W / 37.04056; -3.59333
Fuentes: Institutu Xeográficu Nacional d'España - IGN

Nel vértiz de Mayada Cicha conflúin tres términos municipales (El Padul, Villa de Otura y Alhendín)

Historia[editar | editar la fonte]

Al ser pasu obligáu ente la vega de Granada, la Mariña y La Alpujarra, y ente Sierra Nevada y el Temple, n'El Padul dexaron la so buelga numberosos pobladores y asina lo atestigüen los cuantiosos xacimientos arqueolóxicos atopaos na so contorna.

Nome del conceyu (etimoloxía)[editar | editar la fonte]

L'orixe del nome de El Padul remontar a la dómina romana, derivándose de la palabra llatina palus-paludis y más concretamente del so casu acusativu paludem, que significa banzáu o llaguna, en clara referencia a la llaguna d'El Padul.

Por cuenta de l'ausencia d'escritos conocíos qu'aludan al nome del pueblu mientres munchos sieglos, desconócense les fases históriques de la evolución de la palabra llatina, lo mesmo que de l'apaición del artículu que lu preciede. En relación a esti últimu puntu son dos les posibilidaes: (1) qu'apaeciera directamente de la palabra llatina ille que dio orixe a los artículos determinaos nes Llingües romániques, o bien (2) que s'axuntara más tarde teniendo como orixe l'artículu a el del árabe. Independientemente d'esti discutiniu, mientres la dómina nazarita, Ibn al-Jatib yá recueye la palabra al-Badul (escritu n'árabe), con "B" al nun esistir la "P" n'árabe, anque de xuru se siguiría nomando col soníu "P".

El nome de El Padul, tal que lo conocemos güei apaez nos primeros escritos recoyíos en castellán nel S. XVI. D'estos escritos destaquen l'archivu de la Ilesia Parroquial y el Llibru d'Apéu[5] del añu 1571 rescatáu pol Padre Manuel Ferrer Muñoz. Nesti postreru, apaez tantu'l nome completu (...que yera de vecinos moriscos del dichu llugar El Padul..., páxina 126), como col artículu fundíu cola preposición "de" (...que midió dende la Fuente del dichu llugar del Padul hasta les viñes..., páxina 125).

Yá nel sieglu XX, cola xeneralización de les indicaciones viarias, abondaron les señales de tráficu col nome Padul ensin artículu, lo cual caló en dellos sectores de población xenerando un importante discutiniu sobre cuál ye'l verdaderu nome del conceyu. A finales del sieglu XX tuvo llugar un movimientu cultural onde dellos escritores y profesores d'historia paduleños propunxeron que'l conceyu rescatara oficialmente'l nome completu del pueblu. El frutu de dichu movimientu tuvo llugar nel Plenu del Conceyu celebráu'l 18 d'avientu de 2000, cuando'l nome de El Padul quedó como la denominación oficial del conceyu, siendo aprobáu por unanimidá de tolos conceyales presentes, representando a los cuatro fuercies polítiques que coincidieron nesa llexislatura.[6][7]

Prehistoria[editar | editar la fonte]

Vista panorámica de la llaguna d'El Padul.

Son numberosos les muertes atopaes nel conceyu que pertenecen a distintes dómines prehistóriques. Asina, destaquen los restos de mamuts[8] dataos nel Pleistocenu Mediu, qu'apaecieron en terrenes de l'antigua llaguna al pie de una de les esplotaciones d'alteria nel añu 1982. Les buelgues más antigües de la presencia humana remontar al Paleolíticu Mediu, ente les que destaquen puntes de flecha y raederas de la cultura Musteriense, que suxuren la esistencia d'asentamientos de Neandertales partíos en redol a la llaguna y al pie de importantes cueves del conceyu. Más abondosos son los restos del Neolíticu, incluyendo vasíes y otros tipos de cerámica, brazaletes, preseos domésticos y de llabranza.[9]

Historia Antigua[editar | editar la fonte]

De la dómina de la dominación romana nun esisten documentos conocíos que falen de la esistencia del pueblu. Sicasí, munchos son los restos qu'indiquen la importancia que'l llugar tuvo nesa dómina. Dientro del nucleu urbanu destaca una casa particular, conocida como “la Boega”, que tien na entrada un pórticu romanu completu formáu por dos columnes y un dintel. Nel pagu de “les Viñes” y de “los Molinos”, lo mesmo que de la “rambla de la Pollina” atopáronse numberoses tumbes romanes, llegando a conformar auténtiques necrópolis.[9] Sicasí, la muerte romana más importante son les víes escavaes na piedra, ente les que destaca la Vía ibero-romana del Cuetu de los Molinos”, construyida pa facilitar la comunicación ente la ciudá costera de “Sexi” (Almuñécar) y "Iliberri" (Granada). Igualmente son d'orixe romanu los molinos que s'atopen nel pagu del mesmu nome.

Vía íberu-romana llabrada sobre la roca.

Dómina musulmana[editar | editar la fonte]

L'exércitu invasor musulmán, dirixíu por Tarik Abenziet, llibró una batalla xuntu al ribayu de Tablate contra los cristianos que diba escorriendo, que s'abelugaren nes Alpujarras empuestos pol obispu visigodu Otogerio (o Ceterio). Nesa zona'l bandu musulmán foi derrotáu y retiróse cuatro legua en direición a Granada a un llugar bien abondosu n'agües. Estos datos coinciden col llugar d'El Padul pola distancia y pola esistencia d'una acequia d'orixe romanu qu'abastecía d'agua a la población de la zona. Ende apautaron la salida de los cristianos escontra los territorios ensin someter polos musulmanes.

Yá en plena dómina musulmana, El Padul foi l'alquería principal del Valle de Lecrín y considerábase la llave del suministru pel sur de la ciudá de Granada. Les sultanas granadines teníen grandes estensiones de tierra n'El Padul Ello ye que na actualidá permanez el nome del "pagu de Les Sultanas" pa denominar eses tierres.

L'antigua mezquita ocupaba l'espaciu de la nave central de la Ilesia Parroquial y los dos primeros cuerpos de la torre de dicha ilesia yeren el minarete.

Nel pagu del Regueru apaeció una llábana d'un mozárabe qu'executaron nel añu 1150 en dómina de la dominación almohade.[10]

Conquista cristiana y revueltes de moriscos[editar | editar la fonte]

Castillo-palaciu (Casa Grande) d'El Padul.

El Padul foi conquistáu a cuchiellu por El Zagal, una y bones los Reis Católicos prometiéren-y el señoríu del Valle de Lecrín. Por cuenta de que El Padul yera fundamental pa caltener el Reino de Granada, Boabdil volvió conquistalo a cuchiellu. Finalmente, El Padul foi conquistáu pol mesmu métodu por Alonso de Cárdenes, Marqués de Villena, el mes de mayu de 1491, pasando definitivamente a manos cristianes.

Mientres la Rebelión de los moriscos nes Alpujarras ente 1568 y 1571, El Padul foi la base d'operaciones del exércitu cristianu, onde les tropes volvíen reponese tres les derrotes infligidas polos moriscos y onde s'atopaben los banderinos de gabita (puntos d'allistamientu). La nueche del 22 al 23 d'agostu de 1569 hubo una batalla onde 2000 moriscos atacaron El Padul, veníos dende'l Valle de Lecrín, de les Alpujarras y de un desembarco procedente d'África. Los habitantes del pueblu taben nes sos cases en llugar guarecíos nel castiellu. Don Alonso de Valdelómar, que yera l'alcaide de la fortaleza, mandó a un escuderu de Córdoba travesando les huestes morisques a pidir socorru a Don Antonio de Lluna (fíu de Don Álvaro de Lluna), que taba na alquería de Villa de Otura, y siguió hasta Granada onde taba Don Juan d'Austria. Na batalla morrieron 30 soldaos cristianos, pero nun se conoz el númberu de baxes ente los soldaos moriscos. Estos postreros fuxeron cuando vieron llegar los refuerzos cristianos.[10]

Política[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales de 2015[editar | editar la fonte]

Les resultaos n'El Padul de les eleiciones municipales, celebraes en mayu de 2015, son:

Eleiciones Municipales - El Padul (2015)
Partíu políticu Votos %Válidos Conceyales
Partíu Socialista Obreru Español (PSOE-A)
2 085
50.25 %
7
Izquierda Xunida (PG)
1 073
25.86 %
3
Partíu Popular (PP)
1 056
22.61 %
3
Resume de les eleiciones municipales - El Padul (2015)
Resume de les eleiciones
Votos
Tanto per cientu
Votos Votos válidos
4 149
(53 en blancu)
98.04 %
Votos nulos
83
1.96 %
Total de votos
4 232
62.82 %
Astenciones
2 505
37.18 %
Total
6 737
100 %

Hestóricu de resultaos de les eleiciones[editar | editar la fonte]

Eleiciones Municipales - El Padul (2011)
Partíu políticu Votos %Válidos Conceyales
Partíu Socialista Obreru Español (PSOE-A)
2 266
51.31 %
8
Partíu Popular (PP)
1 056
23.91 %
3
Izquierda Xunida Los Verdes - Alternativa (IULV-A)
811
18.37 %
2
Partíu Rexonalista per Andalucía Oriental (PRAO)
223
5.05 %
0
Eleiciones Municipales - El Padul (2007)
Partíu políticu Votos %Válidos Conceyales
Partíu Socialista Obreru Español (PSOE-A)
1 913
45.57 %
7
Partíu Popular (PP)
1 022
24.34 %
3
Izquierda Xunida Los Verdes - Alternativa (IULV-A)
794
18.91 %
2
Partíu Social-Demócrata Andaluz (PSDA)
431
10.27 %
1

Cultura[editar | editar la fonte]

Monumento[editar | editar la fonte]

Llavaderu y fonte de los cinco caños d'El Padul.
  • Casa Grande (s. XVI): Palaciu de calter civil construyíu sobre les ruines d'una fortaleza. Esti edificiu sirvió como escenariu de la película La lleenda d'un valiente protagonizada por Yul Brynner.
  • Ilesia de Santa María la Mayor (s. XVI-XVIII): Alluga nel so interior dos interesantes retablos. Destaca'l de San Francisco, del s. XVI y de la escuela de Pedro Machuca.
  • Ermita de San Sebastián (s. XVIII)
  • Fonte de los Cinco Caños (Llavaderu) (s. XVI-XIX)
  • Vía Romana: restos de l'antigua vía romana que xunía les ciudaes de Ilíberis (Granada) y Sexi (Almuñécar), asitiaos al pie de la Fuente del Mal Nome, na paraxa de Los Molinos.

Fiestes[editar | editar la fonte]

La tarde del 19 de xineru, los paduleños alleguen a los montes cercanos pa recoyer lleña y plantes arumoses coles qu'encender les fogueres qu'acompañaren nel so percorríu procesional, dende la Ermita de San Sebastián hasta la Ilesia de Santa María La Mayor, a la imaxe de San Sebastián, patrón de la llocalidá. A les puertes de la Ermita, los paduleños canten el "Himnu de San Sebastián". La festividá de San Sebastián celébrase a otru día, 20 de xineru, con una procesión poles cais del pueblu na que les fogueres y los disparos al aire son protagonistes.

Una fiesta qu'añu tres d'añu toma protagonismu nel calendariu paduleño ye'l Concursu de Antroxu entamáu pola asociación d'agrupaciones d'Antroxu, nel que delles chirigotas del pueblu canten coplillas onde salen a rellucir los rellabicos de la vida del pueblu y de la política nacional ya internacional. Esti concursu ye un resurdir del antiguu antroxu.

Merez una mención especial mientres la Selmana Santa la procesión del "Entierru de Cristu" que tien llugar el Vienres Santu. Nella, procesionan poles cais d'El Padul 12 pasos, según dellos pasos vivientes. Apocayá fundóse la Confrería d'El nuesu Padre Jesús de la Victoria y María Stma. del Valle, popularmente conocida como "La Borriquilla" que procesiona na tarde del Domingo de Ramos, que los sos titulares, fueron realizaos pol escultor sevillanu Juan Carlos Vázquez Pichardo.

A finales del mes de setiembre celebren la Real Feria de Ganáu y Fiestes Populares.

Aprovechando la festividá de la ponte de la Constitución (avientu) celebrar n'El Padul la Feria Agroalimentaria, del Turismu y l'Artesanía del Valle de Lecrín, Temple y Mariña Interior. Paralelamente desenvuélvese la fiesta de la matanza y el mostiu.

Paduleños célebres[editar | editar la fonte]

Hermanamiento[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Institutu Xeográficu d'España. ign.es (ed.): «Dato y servicios xeodésicos». Archiváu dende l'orixinal, el 20 d'avientu de 2010. Consultáu'l 29 de mayu de 2012.
  2. Institutu Xeográficu d'España (26 de mayu de 2012). geodesia.ign.es (ed.): «Cijancos». Consultáu'l 28 de mayu de 2012.
  3. Institutu Xeográficu d'España (26 de mayu de 2012). geodesia.ign.es (ed.): «Mayada Cicha». Consultáu'l 28 de mayu de 2012.
  4. Institutu Xeográficu d'España (26 de mayu de 2012). geodesia.ign.es (ed.): «Silleta». Consultáu'l 28 de mayu de 2012.
  5. Llibru (del apéu) y demás preseos de la población del Padul del partíu del Valle de Lecrín (1571). Manuel Ferrer. Ed: Conceyu d'El Padul.
  6. YouTube - Aprobación del nome oficial de El Padul. Plenu 18-12-2000 (Parte 1)
  7. YouTube - Aprobación del nome oficial de El Padul. Plenu 18-12-2000 (Parte 2)
  8. El Padul (Granada): presence of the wooly mammoth (Mammuthus primigenius Blumenbach) in the south of Spain (2005). Sergio Ros-Montoya. Publicaciones del Seminariu de Paleontologia de Zaragoza. 6: 359-377
  9. 9,0 9,1 El Padul (1998). Mateo Carrasco. Ed: Conceyu d'El Padul.
  10. 10,0 10,1 El Padul protagonista de la so Historia. Leonardo V. Villena.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Noroeste: Alhendín Norte: Villa de Otura y Dílar Nordés: Dílar
Oeste: Alhendín Puntos cardinales Este: Dúrcal
Suroeste: Jayena Sur: Albuñuelas Sureste: Villamena


El Padul