Dulantzi

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Wikipedia:Correxir
Blue globe icon.svgDulantzi
Alegria de Alava (Dulantzi) Snowed.JPG
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaÁlava
ComarcaCuadrilla de Salvatierra [[File:Arbcom ru editing.svg
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Alegría de Álava Traducir Joseba Koldo Garitagoitia Odria
Nome llocal Alegría de Álava
Códigu postal 01240
Xeografía
Coordenaes 42°50′39″N 2°30′43″O / 42.844166666667°N 2.5119444444444°O / 42.844166666667; -2.5119444444444Coordenaes: 42°50′39″N 2°30′43″O / 42.844166666667°N 2.5119444444444°O / 42.844166666667; -2.5119444444444
Dulantzi is located in España
Dulantzi
Dulantzi
Dulantzi (España)
Superficie 97.43 km²
Altitú 567 m
Llenda con Arraya-Maestu Traducir, Barrundia Traducir, Bernedo, Elburgo, San Millán Traducir y Iruraiz-Gauna
Demografía
Población 2887 hab. (2018)
Porcentaxe 100% de Cuadrilla de Salvatierra Traducir
Densidá 29,63 hab/km²
Más información
Fundación 1025
Estaya horaria UTC+01:00
www.alegria-dulantzi.net/
Cambiar los datos en Wikidata

Dulantzi, y oficialmente Alegría-Dulantzi ye un conceyu de la Cuadriella de Salvatierra de la provincia d'Álava, na comunidá autónoma del País Vascu.

El conceyu ta formáu por dos entidaes de población que formen conceyos:

  • Dulantzi, onde se concentra'l 95% de la población y que ye la capital del conceyu.
  • Egileta, población que forma un enclave al suroeste del conceyu.

Topónimu[editar | editar la fonte]

El nome más antiguu de la llocalidá ye'l de Dulantzi, qu'apaez per primer vegada mentáu en 1025 como Dullanzi y darréu nel sieglu XIV como Dulance. L'orixe y significáu etimolóxicu pue ser deriváu del antiguu villae romanu llamáu Dulantes. Dellos filólogos como Fidel Fita creíen que podía tener rellación cola población várdula de Tullonium, asitiada na Llanada Alavesa y que foi citada pol xeógrafu Claudio Ptolomeo nel sieglu II. Esa mesma población apaez nomada darréu como Tullonio nel itinerariu de Antonino, una rellación de llocalidaes que sirvíen d'escala na calzada romana Astorga-Burdeos, que ta fecháu nel añu 455. Esiste ciertu discutiniu nel allugamientu de Tullonio, anque poles distancies que se citen en dichu itinerariu tendría d'allugase n'Ascarza, lo cierto ye que nes cercaníes d'Alegría atopar nel sieglu XVIII una llábana romana col nome Tullonio escritu; siendo por ello Alegría la principal candidata. Si esto fuera ciertu ya historiadores y filólogos como Fita tuvieren no ciertu Dulantzi podría surdir por una evolución de TullonioTullaunciDullaunciDullanzi, anque esto suena bien forzáu.La teoría más probable pos ye que'l nome dulanci derive del villae romanu dulantes.

En 1337 el rei castellanu Alfonsu XI dota a la llocalidá de fueros y da-y el nome de Alegría de Dulanci. Na carta puebla que lu concede diz textualmente lo siguiente:

É por que la dicha villa seya meyor poblada... tenemos por bien qu'haya nome Alegría de Dulanci

D'ello deduzse que llamar a Dulantzi Alegría foi una operación de marketing medieval p'atraer pobladores a la nueva villa. Curiosamente esiste otra llocalidá del mesmu nome nel País Vascu, Alegría en Guipúzcoa, anque se desconoz si'l so nome tuvo'l mesmu orixe.

Herriko Plaza o Plaza Mayor d'Alegría.

Col pasu de los años la llocalidá pasó a ser conocida a cencielles como Alegría, perdiendo nel usu habitual l'apellativu de Dulanci. Al sieglu XIX llegó cola denominación oficial de Alegría, denominación que caltendría oficialmente hasta 1982.

Paralelamente yera tamién conocida, especialmente fora de la so provincia, como Alegría d'Álava, denominación utilizada pa estremala de la homónima llocalidá guipuzcoana y facilitar el so allugamientu nel mapa. Hai que tener en cuenta que foi escenariu d'un célebre fechu bélicu mientres la Primer Guerra Carlista, la Batalla d'Alegría.

Cola Transición na década de 1970 produzse un movimientu nel País Vascu en pro de la revitalización de la llingua vasca. Dientro d'esi movimientu se promueve la recuperación de nomes antiguos de poblaciones pal so usu como nomes en llingua vasca, especialmente nel casu d'aquelles poblaciones que teníen un nome d'inequívocu orixe romance y escarecíen d'un nome d'usu corriente n'euskera.

Ye según recupérase Dulantzi (afaciendo'l nome de Dulanzi a la moderna ortografía vasca) como nome de la llocalidá pal so usu n'euskera. El 15 de xunetu de 1982 el conceyu adoptó l'actual denominación billingüe oficial de Alegría-Dulantzi. Desque l'estáu publicar nel BOE en 1989 ye la denominación oficial del conceyu a tolos efeutos.

La villa[editar | editar la fonte]

El nucleu ye dafechu urbanu la mayor parte, y la villa crez amodo por aciu la construcción de barrios residenciales y polígonos industriales. Tien monumentos de gran interés al S de la villa.

Redolada natural[editar | editar la fonte]

Ye dafechu llanu nel centru, y les zones montascoses más destacables asitiar al S del conceyu; onde per esta zona traviesa una pista de monte qu'enllaza a la ermita de San Víctor dende'l puertu de Azaceta. La zona central ye dafechu un estensu valle formáu pel ríu Alegría, y asítiase delles elevaciones non tan prominentes como'l Altu de Mendia, onde hai un depósitu d'agua. Al N del conceyu, traviesa un tramu del Camín de Santiago, qu'enllaza cola ermita de La nuesa Señora de Ayala.

Traviesa un antiguu ferrocarril de FEVE, al N del conceyu; convertíu anguaño en vía verde.

Historia[editar | editar la fonte]

Una de les primeres referencies escrites del conxuntu de llocalidaes qu'esistieron nel actual términu municipal atópase na rellación de poblaciones que teníen de contribuyir al monasteriu de San Millán de la Cogolla (añu 1025), nella apaecen los nomes de Dullanzi y Eguileta.

En 1337 Alfonsu XI funda la villa d'Alegría de Dulanci, concediéndo-y fueru real. Mientres la Edá Media facer d'Alegría una fortaleza, siendo'l puntal del bandu oñacino na Llanada Alavesa, na guerra de bandos.

Ilesia de San Blas.

A partir de 1484 pertenez al señoríu juridisccional de Vitoria. En 1579, créase la güei sumida Cuadriella d'Alegría formada poles villes d'Alegría, Gauna y Erenchun y los llugares de Eguileta y Alborcoin, dientro de la Hermandá de Iruraiz.

Mientres la Primer Guerra Carlista, los díes 27 y 28 d'ochobre de 1834 nes proximidaes d'Alegría y Chinchetru, produzse la Batalla d'Alegría na cual el xeneral carlista Tomás de Zumalacárregui llogra la victoria sobre'l brigadier O'Doyle y los xenerales Osma y Figueres.

Anguaño ye una puxante villa industrial na cual diéronse lugar crecimiento urbanísticos por tolos sos lladrales, que doblaron el so espaciu residencial y la so población dende 1995. Un boom que la dexa ente les más grandes poblaciones d'Álava, dexando tras nestos aspeutos a munches de les que na década anterior a nivel provincial superar. Anguaño xunto a Nanclares de la Oca (oficialmente tamién n'euskera Langraiz Oka) y Villarreal de Álava (oficialmente Legutio), forma parte de les poblaciones que crecen nel radiu de 15 km de Vitoria-Gasteiz funcionando como les villes cuartu de la capital, toes elles con importantes polígonos empresariales.

La recuperación de los sos viales nel cascu antiguu dieron amás vida pal turismu y dexó recuperar nuevos espacios pa los residentes dientro d'una redolada medieval calificáu de 2º orde d'interés históricu-artísticu. Amás, ye esta villa un llugar con numberosos espacios verdes y d'esparcimientu como complementu a una prestosa visita apinada de rincones bucólicos. Encamientos especiales son la Herriko Plaza (Plaza del Pueblu) y la so contorna, el frontón y la zona sur de la villa, una redolada d'encantu rural. La cai Mayor, la de la Fortaleza, y la cai San Blas, que nos fadrán atopar un bon númberu de bonos exemplos d'arquiteutura rural de conceutu medieval. Tamién la zona del antiguu molín y el ríu, nel que se dispon d'un paséu fluvial en bona parte de la villa.

Conventu de Santa Clara.
Santuariu de N. S. de Ayala.

Monumentos[editar | editar la fonte]

  • Iglesia parroquial de San Blas
  • Santuariu de La nuesa Señora de Ayala
  • Conventu de Santa Clara
  • Pequeña ponte romana nel ríu Alegría
  • Casa de los Gaona

Servicios[editar | editar la fonte]

El conceyu d'Alegría asítiase na Herriko Plaza, onde tamién s'asitia la casa de Cultura.

La economía de la villa ta basada na hostelería. Cuenta con una clínica dental, un salón de guapura, un veterinariu, un centru de salú, una escuela d'informática, una escuela de primaria y parvulario, una piscina municipal y un pequeñu polígonu industrial.

Tresportes[editar | editar la fonte]

Tien parada d'autobús qu'enllaza cola ciudá de Vitoria.

Tamién tien estación de tren al N de la villa.

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráficu de población 1900-2000[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Dulantzi ente 1900 y 2000

Gráficu de población 1988-2008[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Dulantzi ente 1988 y 2008

Alministración[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales en Dulantzi
Partíu políticu 2015[1] 2011[2] 2007[3] 2003[4] 1999[5] 1995[6]
Votos % Conceyales Votos % Conceyales Votos % Conceyales Votos % Conceyales Votos % Conceyales Votos % Conceyales
Agrupación Independiente d'Alegría (DTI-AIA) 39,69 5 28,57 4 18,76 2 - - - - - -
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 27,43 3 19,35 2 24,46 3 - - 29,43 3 37,76 4
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 18,76 2 28,42 3 - - - - - - - -
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) 8,52 1 8,99 1 14,55 2 18,09 2 14,21 1 14,02 1
Partíu Popular (PP) 4,48 0 9,75 1 8,76 1 17,62 1 6,98 0 5,59 0
Ezker Batua-Berdeak (EB-B) - - 2,15 0 2,64 0 12,78 1 - - - -
Eusko Alkartasuna (EA) - - - - 20,25 2 - - 30,42 4 37,01 4
Eusko Abertzale Ekintza - Aición Nacionalista Vasca (EAE-ANV) - - - - 9,26 1 - - - - - -
Partíu Nacionalista Vascu/Eusko Alkartasuna (PNV/EA) - - - - - - 48,01 5 - - - -
Unidá Alavesa (UA) - - - - - - 0,32 0 2,24 0 4,08 0
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - 14,84 1 - -

Fiestes[editar | editar la fonte]

  • Fiestes n'honor de San Blas (Patrón d'Alegría) el día 3 de febreru.
  • Fiestes n'honor a San Román (Patrón de Eguileta) la última fin de selmana d'agostu.
  • Fiestes n'Honor de Ntra. Sra. de Aiala, la fin de selmana posterior a la Virxe de setiembre.
  • Conmemoración de la Batalla d'Alegría el sábadu anterior a les fiestes patronales.

Personaxes destacaos[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. ara.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Dulantzi 2015». Consultáu'l 16 d'agostu de 2015.
  2. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Dulantzi 2011». Consultáu'l 16 d'agostu de 2015.
  3. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Dulantzi 2007». Consultáu'l 16 d'agostu de 2015.
  4. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Dulantzi 2003». Consultáu'l 16 d'agostu de 2015.
  5. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Dulantzi 1999». Consultáu'l 16 d'agostu de 2015.
  6. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Dulantzi 1995». Consultáu'l 16 d'agostu de 2015.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Alegría de Álava