Bermillo de Sayago

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Bermillo de Sayago
BermilloAyto.jpg
Escudo Bermillo de Sayago.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
alcalde de Bermillo de Sayago Raul Rodriguez Barrero
Códigu postal 49200
Xeografía
Coordenaes 41°22′02″N 6°06′42″W / 41.3673245°N 6.1117432°W / 41.3673245; -6.1117432Coordenaes: 41°22′02″N 6°06′42″W / 41.3673245°N 6.1117432°W / 41.3673245; -6.1117432
Bermillo de Sayago is located in España
Bermillo de Sayago
Bermillo de Sayago
Bermillo de Sayago (España)
Superficie 189.55 km²
Altitú 794 m
Demografía
Población 1057 hab. (2017)
Porcentaxe 0.61% de Provincia de Zamora
Densidá 5,58 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

Bermillo de Sayago ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Llión. Nel conceyu habiten 1057 persones (2017) [1], ente que la llocalidá col mesmu nome tien una población de 487 habitantes.

Ocupa'l centru xeográficu de la contorna de Sayago, siendo amás el so centru neurálxicu de comunicaciones per carretera. Hasta va unos años y dende 1834, foi la cabeza del partíu xudicial de Sayago.[2]

Toponimia y xentiliciu[editar | editar la fonte]

Sobre l'orixe del nome esisten opiniones diverses, teniendo antigua tradición la que lo venceya al llatín VERMĬCŬLUS: vierme de la púrpura. Esti vierme al paecer bien abondosu en dalguna dómina del pasáu, pero non constatable na contorna, yera usáu polos romanos como elementu pa estrayer y ellaborar el tinte de color púrpura col que tiñíen les sos túniques.

Menéndez Pidal suxurió un étimu llatinu VERMĬCŬLUS ‘bermeyu’, esto ye, d'el color del vierme” tintóreo (diminutivu de VĔRMIS); darréu foi abrazada esta propuesta nun documentado estudiu publicáu por Brenga y Brenga,[3] pero tal filiación ye dudosa dende'l puntu de vista semánticu y cuandoquier incierta dende'l documental. Nesti últimu estudiu, monográficamente dedicáu a Bermillo de Sayago, señálase la esistencia nel mesmu términu de la paraxa de Valdebermillos, interpretáu polos autores como ‘valle de los guxanucos acolorataos’. Sicasí, esisten series oxeciones a la derivación dende VERMĬCŬLUS (o dende la variante propuesta por Brenga y Brenga, que nun ta atestiguada, *VERMĔCŬLUS) hasta Bermillo: per un sitiu, de índole fonética, yá que la sucesión -MĬ- > -mie- > -el mio- nun se produz con vocal curtiu, y l'evolución dende *VERMĔCŬLUS tien en contra l'ausencia d'atestiguaciones del étimu. Ye más, el términu ta yá petrificado na acepción cromática dende bien tempranu (San Isidoro; y consta el so usu tamién en llatín tardíu) y nun se rexistró nenguna forma derivada en romance peninsular que'l so valor sía ‘grana, agalla, vierme colorante’. Con éses l'acepción defendida por Brenga y Brenga, ‘guxanucu’, ye pocu plausible, yá que toles menciones medievales son inequívocamente cromátiques. Per otru llau, dende'l puntu de vista ecolóxicu, la especie productora del quermes, Quercus coccifera, de calter decididamente termófilo, ye ayena a la flora zamorana. Nin siquier rexístrase la so presencia aisllada nuna islla térmica como los apuertes del Douru.[4]

Tocantes a la documentación, cronológicamente ordenada por Brenga y Brenga[3] nel so estudiu sobre'l topn. sayagués, ésta paez alloñar del étimu propuestu tantu más cuanto más se recula nel tiempu: Melmelo (1183), Mermiello (1256), Mermyllo (s. XV-XVI), Mermillo (s. XVI-XVII), Vermillo (s. XVIII) y Bermillo a partir del XVIII. Por ello Riesco Chueca[4] propón una base etimolóxica distinta que tien l'aval de correspondencies en Portugal y que s'afai meyor a la secuencia documental y a les circunstancies fitológicas de Sayago y d'Apunte. La etimoloxía propuesta ye'l lat. MELĬMĒLLUM ‘marmiellu’, originariamente MELĬMĒLUM.[5] La tardida disimilación ente llabiales m-m > b-m, que solo asocede a partir del s. XVIII, respuende por esti orixe. Les formes patrimoniales en gallegu y portugués, marmelo, y n'asturianu, marmiellu y similares,[6] son del mesmu orixe. Compárese'l pueblu de Marmelos, nel conceyu de Mirandela (Portugal).

El xentiliciu d'esta llocalidá sayaguesa ye bermillense.

Situación[editar | editar la fonte]

Bermillo de Sayago atópase asitiáu nel suroeste de la provincia de Zamora, a 34 km de la ciudá de Zamora —la capital provincial—, 18 km de la frontera con Portugal y 18 km de la provincia de Salamanca.

Bermillo ye'l núcleu urbanu principal del conceyu. Al pie de esta localidá, ya integraes nel so conceyu, atópense les llocalidaes de Fadón, Fresnadillo, Gáname, Piñuel, Torrefrades, Villamor de Cadozos y Villamor de Llatir. El conceyu atiesta colos términos municipales de Muga de Sayago, Luelmo, Moral de Sayago, Villar del Buey, Pereruela, Salce, Almeida de Sayago y Fresnu de Sayago.

Bermillo na provincia de Zamora.
Noroeste:

Muga de Sayago

Norte:

Luelmo

Nordés:

Moral de Sayago

Oeste:

Villar del Buey

Rosa de los vientos.svg Este:

Pereruela

Suroeste

Salce

Sur:

Almeida de Sayago

Sureste:

Fresnu de Sayago

Historia[editar | editar la fonte]

Detalle del mapa Spain & Portugal, realizáu en 1864 por Keith Johnston, nel que puede reparase Bermillo de Sayago

L'actual pueblu de Bermillo ta asitiáu ente dos los despoblados d'El Villar y Santiago, siendo posible qu'el so actual allugamientu formara parte de dalguna de los dos citaes poblaciones. Esiste abondosa documentación recoyida por espertos que rellaciona les deveses y poblaciones colindantes cola apaición y constitución al traviés del tiempu de lo que ye güei Bermillo de Sayago.

Na Edá Media, Bermillo quedó integráu nel Reinu de Llión, dómina en que sería repobláu polos sos monarques nel contestu de les repoblaciones llevaes a cabu en Sayago.[7] Asina, los primeros documentos escritos que menten la esistencia de Bermillo, daten del sieglu XII. Asina, foi documentado como Melmelo en 1183, Mermiello en 1256, Mermyllo ente los sieglos XV y XVI, Mermillo nos sieglos XVI y XVII, Vermillo nel sieglu XVIII y Bermillo a partir del XVIII.

Yá nel sieglu XIV, nel añu 1313, Bermillo, como cabeza de Sayago, foi una de les villes que formó la Hermandá de conceyos del Reinu de Llión.[8][9]

Darréu, na Edá Moderna, Bermillo tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, del que yera cabecera, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora.

Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltener na provincia zamorana, dientro de la Rexón Lleonesa,[10] encabezando dende 1834 el partíu xudicial de Bermillo de Sayago,[11] fechu que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.[12]

Economía[editar | editar la fonte]

Anque Bermillo tien una gran estensión de terrén la so xente desenvolvió principalmente la ganadería y menos la producción de ceberes una y bones una bona parte del términu ta formáu de terrenes y valles bien apoderaos pa camperes de ganáu vacuno y lanar.

Nel primer cuartu del sieglu XX Bermillo tresformó munchos de los edificios del pueblu pa convertilos en comercios y delles pequenes industries. Afaciéndolos a les necesidaes comerciales de la dómina. Sicasí, col despoblamientu producíu pola emigración, munchos d'esos comercios viéronse obligaos a camudar les sos actividaes o a cerrar. Na actualidá esisten industries dedicaes a trabayar el granitu tan abondosu en Sayago, el fierro, ellaboración de pan, mataderos y chacinerías según un bon númberu de comercios, chigres y restoranes. Tán empecipiándose grandes y esperanzadores proyectos pa tratar de convertir de nuevu a esti pueblu nun centru comarcal de referencia industrial y comercial.

El 20 de mayu de 2009 inauguróse'l polígonu industrial El Gengajal,[13] onde s'asientan les mayores esperances pa terminar cola cayida de la población na zona.

Anguaño tien la mayor concentración de servicios de la contorna como Rexistros de propiedá, Parque de Bomberos, Notaría, Guardia Civil y otros organismos de xestión y sofitu a les necesidaes de la contorna como l'agua y la so distribución, centros pa desenvolvimientu turísticu y xestión d'ayudes comuñales. L'anováu centru de Salú foi inauguráu'l 8 de xunetu de 2008.[14]

Acaldía 20 de mes celebra una feria a la qu'asisten xentes de tola contorna y na que va unos años podíen vese auténtiques maravíes de ganáu sobremanera vaques de la raza autóctona sayaguesa, oveyes y animales de trabayu espectaculares y perbién alimentaos. Esta feria ta dedicada agora al comerciu de pequenos artículos y elementos diversos siendo amás un día aparente pal alcuentru siempres prestosu de les xentes de la contorna.

Demografía[editar | editar la fonte]

Tanto'l conceyu como'l núcleu de población de Bermillo de Sayago vinieron esperimentando descensos de población nos últimos años.

Evolución histórica de la demografía de Bermillo de Sayago (conceyu) ente 1850 y 2017[15]
Fonte:Institutu Nacional d'Estadística
Nota: Ente'l Censu de 1970 y l'anterior, crez el términu del conceyu porque incorpora a Torrefrades (1965), Fadón y Piñuel (1966).
Ente'l Censu de 1981 y l'anterior, crez el términu del conceyu porque incorpora a Gáname, Villamor de Cadozos, Villamor de Llatir (1971) y Abelón (1973)
Gráfica ellaborada por: Wikipedia
Evolución de la demografía de Bermillo de Sayago (conceyu) ente 1998 y 2017[16]
Fonte:Institutu Nacional d'Estadística
Gráfica ellaborada por: Wikipedia
Evolución de la demografía de Bermillo de Sayago (núcleu de población) ente 2000 y 2017[17]
Fonte:Institutu Nacional d'Estadística
Gráfica ellaborada por: Wikipedia

Alcaldía[editar | editar la fonte]

Alcaldes dende les eleiciones de 1979
Llexislatura Nome Partíu
1979-1983 Francisco Felipe Ramos (Hasta avientu de 1980), José Vicente Lucas (Hasta xunetu de 1981), Agustín Carrascal Flaire UCD
1983-1987 n/d AP/PDP/UL
1987-1991 Norberto Núñez Toribio PSOE
1991-1995 Norberto Núñez Toribio PSOE
1995-1999 Carmen Laguno Álvarez PP
1999-2003 Norberto Núñez Toribio PSOE
2003-2007 Norberto Núñez Toribio PSOE
2007-2011 Norberto Núñez Toribio PP
2011-2015 Raúl Rodríguez Barreru PP
2015- Raúl Rodríguez Barreru PP

Llugares d'interés[editar | editar la fonte]

Torre y portada de la Ilesia parroquial de Bermillo de Sayago

La ilesia parroquial de Bermillo, so la advocación de Nuesa Señora de l'Asunción, foi construyida ente los trés últimes décades del sieglu XVI, anque con posterioridá tuvo dellos cambeos ya intervenciones. La torre y el pórticu construyir nos años 1865 y 1896 respectivamente.

Plaza principal col edificiu del Conceyu al fondu

La llocalidá cunta con una plaza principal de trazáu rectangular, escepcional na contorna de Sayago. Nesta plaza atopa'l so conceyu.

L'edificiu que foi xulgáu y cárcel foi construyíu según el proyectu del arquiteutu Segundu Viloria Escarda en 1901. Anguaño alluga ente otros la biblioteca munincipal y un ampliu salón d'actos.

Caltener en bon tao dos fuentes abovedaes na carretera de Villadepera-Ledesma, La Toza y Pozo Esteban, dambes construyíes escontra'l 1892.

Bermillo dispon de delles instalaciones deportives y d'ociu, como la piscina municipal, un polideportivu y un campu de fútbol, see del equipu de fútbol «Club Deportivu Sayagués», que milita anguaño na Primer División Provincial d'Aficionaos de Zamora.

Pela rodiada de Bermillo hai una pista de autocross d'un llargor averáu de 1,3 km onde añalmente s'apuesta una de les pruebes pertenecientes al Campeonatu de Castiella y Llión de Autocross».

Festividaes locales[editar | editar la fonte]

  • El primer sábadu de mayu la Romería de San Juan de los Güevos».
  • La primer selmana d'agostu les fiestes de la localidá.

Intereses[editar | editar la fonte]

En 1993 rodóse la película Solombres nuna batalla empobinada por Mario Camus y cola participación de Carmen Maura. La película foi rodada principalmente nes llocalidaes de Bermillo y Gáname.[18]

Na nueche del 9 de xineru de 2010 una furgoneta con esplosivos de la banda terrorista ETA foi interceptada cerca del centru de la llocalidá de Bermillo[19][20] Los terroristes, que se dirixíen escontra Portugal, fueron detectaos nun control rutinariu de la Guardia Civil. Mientres los axentes inspeccionaben l'interior de la furgoneta robaron el coche patrulla. Fueron deteníos yá en territoriu portugués.

La llocalidá de Bermillo de Sayago va ser final de la décima etapa na Vuelta Ciclista a España en 2018[21], siendo la primer vegada na historia qu'una etapa de la vuelta remata na contorna de Sayago[22]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. padrón municipal d'habitantes
  2. Sayago.com (ed.): «Bermillo de Sayago». Archiváu dende l'orixinal, el 28 de xineru de 2011. Consultáu'l 17 d'agostu de 2010.
  3. 3,0 3,1 BRENGA MATEOS, Asterio Miguel del, y BRENGA CARRETERA, Clara (1989) Bermillo de Sayago, s. XII-XIX: del sagum celtibéricu a la capa sayaguesa, Zamora.
  4. 4,0 4,1 Riesco Chueca, Pascual “Mediu natural y poblamientu na toponimia mayor de Zamora”, Anuariu 2000, Institutu d'Estudios Zamoranos "Florián de Ocampo", Diputación de Zamora, p. 449-500
  5. COROMINAS, Joan y PASCUAL, Antonio: Diccionariu Críticu Etimolóxicu Castellán ya Hispánicu, Ed. Gredos, Madrid, 1980-1991. Seis volumen.
  6. NEIRA, Jesús y PIÑEIRO, María del Rosario (1989) Diccionariu de los bables d'Asturies, Institutu d'Estudios Asturianos, Uviéu.
  7. (1996) en Universidad de Salamanca (Studia historica. Historia medieval, Nº 14): Una contorna periférica na Edá Media. Sayago, de l'autonomía a la dependencia feudal, 127.
  8. (2016) en Universidad de Salamanca: La evolución de la identidá rexonal nos territorios del antiguu Reinu de Llión (Salamanca, Zamora, Llión) (en español), 59.
  9. (1987) en Universidad de Murcia: Homenaxe al profesor Juan Torres Fontes. II (en español), 1511.
  10. «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  11. partíos xudiciales-de-la-nueva-division-territorial-de-la-peninsula-y-islles-axacentes--0/ Subdivisión en partíos xudiciales de la nueva división territorial de la Península ya islles axacentes / aprobada por S. M. nel real decretu de 21 d'abril de 1834
  12. Real Decretu 529/1983, de 9 de marzu, pol que se determinen los Partíos Xudiciales de cada provincia, a considerar a efectos de les eleiciones de Diputaos provinciales.
  13. «Sodeza va poner a la vienta la próxima selmana les 16 primeres parceles del polígonu de Bermillo». Zamora: La Opinión de Zamora. Consultáu'l 17 d'agostu de 2010.
  14. «El nuevu centru de salú de Bermillo va dar asistencia a más de 7.000 usuarios de la zona». Zamora: La Opinión de Zamora. Consultáu'l 17 d'agostu de 2010.
  15. Institutu Nacional d'Estadística (ed.): «Población de conceyos españoles. Serie histórica. Bermillo de Sayago». Consultáu'l 9 d'abril de 2017.
  16. Institutu Nacional d'Estadística (ed.): «Población del Padrón Continuu por Conceyu. Bermillo de Sayago». Consultáu'l 29 d'avientu de 2017.
  17. Institutu Nacional d'Estadística (ed.): «Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional. Bermillo de Sayago». Consultáu'l 18 de xineru de 2018.
  18. «Carmen Maura rueda, con Camus,<<Solombres nuna Batalla>>». Madrid: Diariu ABC. Consultáu'l 1 d'agostu de 2011.
  19. «Intercepten una furgoneta con esplosivos d'ETA en Bermillo de Sayago». Zamora: La Opinión de Zamora. Consultáu'l 17 d'agostu de 2010.
  20. «Boletín Informativa Canal 24 Hores». Zamora: RTVE. Consultáu'l 17 d'agostu de 2010.
  21. «vuelta/2018/es/etapa-10.html Etapa 10, Vuelta a España 2018». Consultáu'l 21 de xineru de 2018.
  22. «vuelta-a-espana-2018/ Bermillo de Sayago va ser final d'etapa na Vuelta a España 2018». Consultáu'l 21 de xineru de 2018.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Bermillo de Sayago