Fariza

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Fariza
Fariza 01 by-dpc.jpg
Flag of Fariza Spain.svg Escudo de Fariza.svg
Alministración
País Bandera d'España España
Autonomía Flag of Castile and León.svg Castiella y Llión
Provincies Bandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde/esa Manuel Ramos Pascual
Xeografía
Coordenaes 41°25′05″N 6°16′00″O / 41.418055555556, -6.2666666666667Coordenaes: 41°25′05″N 6°16′00″O / 41.418055555556, -6.2666666666667
Fariza is located in España
Fariza
Fariza
Fariza (España)
Superficie 90.45 km²
Altitú 704 m
Llenda con Torregamones, Argañín, Lluelmu, Bermiellu de Seyagu, Muga de Sayago, Villar del Buey y Miranda l Douro
Demografía
Población 529 hab. (2017)
Porcentaxe 0.3% de Provincia de Zamora
Densidá 5,85 hab/km²
www.fariza.es
Cambiar los datos en Wikidata

Fariza ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Llión.

El conceyu constituyir les llocalidaes de Badilla, Cozcurrita, Fariza, Mámoles, Palazuelo de Sayago, Tudera y Safara, toes elles pertenecientes a la hestórica y tradicional contorna de Sayago. Cuenta con una superficie de 90,45 km² y, según datos del padrón municipal 2016 del INE, cuenta con una población de 548 habitantes.

El territoriu d'esti conceyu cunta cola protección derivada de ser parque natural, formando parte del denomináu parque natural d'Apuertes del Douru, un espaciu natural protexíu pa la preservación de los sos valores naturales, de gran valor paisaxísticu y faunísticu que, na última década, adquirió un notable curiosu turísticu.[1] Amás, la marxe española del ríu Douru foi incluyida, cola denominación d'Apuertes del Douru, ente los espacios protexíos de la Rede Natura 2000, dada la presencia d'especies d'ave como'l utre leonado, la cigüeña negra, el ferre pelegrín, el alimoche, la chova piquirroja, el búho real, el águila real y el águila perdicera. Amás, la zona inclúi tamién la esistencia de delles colonies importantes d'esperteyos.[2]

Xeografía física[editar | editar la fonte]

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Conceyu de Fariza na provincia de Zamora.

El conceyu de Fariza atópase asitiáu nel suroeste zamoranu, dixebráu de Portugal pel ríu Douru. Engloba les llocalidaes de Badilla, Cozcurrita, Fariza, Mámoles, Palazuelo de Sayago, Tudera y Safara, toes elles pertenecientes a la hestórica y tradicional contorna de Sayago.

La capital municipal, Fariza, atópase asitiada nel centru del conceyu, a una distancia que bazcuya ente los pocu más de 3 km que la dixebren de Cozcurrita o Palazuelo de Sayago y los 7 km de Tudera. Amás, asitiar a unos 15 km de Bermillo de Sayago, 20 km de Fermoselle, 22 km de Miranda do Douro y 52 km de la ciudá de Zamora, la capital provincial.

Noroeste: Cozcurrita Norte: Badilla Nordés: Argañín
Oeste: Freixiosa (Portugal) Rosa de los vientos.svg Este: Tudera
Suroeste: Mámoles Sur: Palazuelo de Sayago Sureste: Safara

Orografía[editar | editar la fonte]

El términu municipal cuenta con un relieve onduláu propiu de la penillanura sayaguesa, polo que nun esisten alliniaciones montascoses relevantes, asitiándose l'altitú media de les zones más elevaes nos 750 m. La zona de penillanura conclúi al oeste col fondu encaxonamientu que produció'l ríu Douru nel so tramu internacional, y que nesta zona algama desniveles qu'algamen los 275 m per debaxo de la penillanura.

Hidrografía[editar | editar la fonte]

El Douru ye'l principal calce del conceyu, amás de frontera natural ente España y Portugal. Al so pasu por esti conceyu puede apreciase qu'el so calce atópase fondamente encaxáu formando lo que los naturales de la zona denominen apuertes o apuertes que tán parcialmente ocultos pola embalsiadura del ríu. El restu de calces son d'escasa entidá, formáu por regueros y regatos de calter estacional.

Historia[editar | editar la fonte]

Esisten evidencies de la presencia humana nel términu de Fariza dende la dómina prerromano y romano, como atestigüen terraces aluviales terciaries y cuaternaries a lo llargo del Douru, los restos arqueolóxicos próximos a Fariza como un hachu o les cazoletas prehistóriques, o un cercu romanu adosada al muriu de la ilesia. Coles mesmes, la ponte Grande, sobre'l ríu Pisón, sería d'orixe romanu anque de manufactura medieval.

De dómina prerromana sería l'antiguu castru vetón de la Virxe del Castillo, sobre'l que darréu s'edificó la ermita qu'anguaño se caltién en dichu tesu, que se llevanta sobre un espolón y puexu escaváu al norte pola Rivera de Fariza-Cozcurrita que s'encaxó fondamente en pequenes cascaes, y que pel oeste traducir nun cantil escontra'l Douru inaccesible. N'el so base topen la Falla del Figuereo y los Castrilluzos, un asentamientu anterior del tipu Cogotas I.

Na Edá Media, Fariza quedó integráu nel Reinu de Llión, siendo repobláu polos sos monarques nel contestu de les repoblaciones llevaes a cabu en Sayago. Asina, la primer referencia documental caltenida de Fariza data del reináu de Alfonsu IX de Llión, nel añu 1221.[3]

Darréu, na Edá Moderna, Fariza tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora. Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltener na provincia zamorana, dientro de la Rexón Lleonesa,[4] integrándose en 1834 nel partíu xudicial de Bermillo de Sayago,[5] dependencia que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.[6]

Patrimonio[editar | editar la fonte]

  • Crucero de piedra: El conceyu cunta con dellos cruceros como la pequena cruz del camín de Palazuelo, con brazos cortaos nos estremos con ángulos reentrantes, lo que-y confier un orixinal curiosu, poques vegaes repitíu. D'especial interés ye tamién el cruceru cincelado allá pol 1771 y asitiáu frente a la puerta de la Ilesia, formada por una base cúbica sobre la que s'asitia una alta y delgada columna, que suxeta enriba una fina cruz. Esta cruz tien los brazos terminaos nuna especia de florones de cuatro grueses fueyes.
  • Ermita de la Virxe del Castillo: Santuariu asitiáu sobre un castru colgáu percima del fondu calce del ríu Douru.
  • Pontes, molinos y fontes: La ponte Grande, sobre'l ríu Pisón, ye d'orixe romanu y de manufactura medieval. Amás d'ésti, la ponte de la Poza, los molinos y les fontes del Pozu de los Pollinos y de la Rodía tienen gran interés etnográficu.[7]

Cultura[editar | editar la fonte]

Fiestes[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Romería de los Viriatos

La festividá principal ye la romería de los Viriatos o de Los Pendonos, tradicionalmente realizada la primer fin de selmana de xunu. Nella tamién alleguen los vecinos de los pueblos de Argañín, Badilla, Cozcurrita, Mámoles, Palazuelo de Sayago, Tudera y Safara que colos sos pendonos, "pendones" y les cruces procesionales de cada parroquia, salen a procesionar xuntos escontra la ermita de La nuesa Señora del Castillo.

El pendón crear con un fuerte tueru de negrucu o llamera, del que ondean al vientu les teles níveas de los pendonos colos bordaos característicos de caúna de les ilesies. Ondes de lluz y color nun marcu irrepetible. Na copa lluz un ramillete de nidies formes arrondaes d'una planta llamada “rusco” o “carrasco del diañu”, de color verde intensu. Paez como si formoses llances apuntaren al azul del cielu, mientres, los nuesos pasos cansaos caminen envueltos n'arumes d'espliegu, tomillu, espín albar, candela... Un home robustu porta'l pendón, ayudáu de trés cordeleros y por fuertes corriones de cueru que se cinxen sobre'l so llombu. La virxe ye portada y acompañada con rezos d'un inmensu ensame que se dirixe a la ermita.

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Fariza ente 1900 y 2017
Fuente Instituto Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Fariza