La Algaba

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
La Algaba
Torre de los guzmanes 2013 001.jpg
Bandera de La Algaba (Sevilla).svg Escudo de La Algaba (Sevilla).svg
Alministración
PaísBandera d'España España
Autonomíasimple Andalucía
ProvinciaFlag of Sevilla, Spain.svg Provincia de Sevilla
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de La Algaba Traducir Diego Manuel Agüera Piñero
Códigu postal 41980 y 41989
Xeografía
Coordenaes 37°27′42″N 6°00′49″W / 37.461666666667°N 6.0136111111111°W / 37.461666666667; -6.0136111111111Coordenaes: 37°27′42″N 6°00′49″W / 37.461666666667°N 6.0136111111111°W / 37.461666666667; -6.0136111111111
La Algaba is located in España
La Algaba
La Algaba
La Algaba (España)
Superficie 18 km²
Altitú 11 m
Llenda con Sevilla, Alcalá del Río, Salteras, Guillena y La Rinconada
Demografía
Población 16 301 hab. (2018)
Porcentaxe 0.84% de Provincia de Sevilla
Densidá 905,61 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.laalgaba.net/
Cambiar los datos en Wikidata
Términu municipal de La Algaba al respective de la provincia de Sevilla.

La Algaba ye un conceyu español de la provincia de Sevilla, Andalucía. Pertenez a la contorna de La Vega. Atópase asitiáu a una distancia de 7 kilómetros de la capital provincial, Sevilla y la so población ye de 16.203 habitantes[1].

Xeografía[editar | editar la fonte]

El ríu Rivera d'Huelva pasa pel oeste d'esti conceyu nel so últimu tramu, nel que desagua nel Guadalquivir.[2] En 1937 construyóse una presa de derivación na Rivera d'Huelva al so pasu por La Algaba por que'l suministru públicu dexara de faese pol Guadalquivir y abastecese d'esti ríu.[3] Pel norte pasa'l regueru Barbolí.[4] Pel este pasa'l ríu Guadalquivir.[4]

Noroeste: Guillena Norte: Guillena y Alcalá del Río Nordés: Alcalá del Río
Oeste: Salteras Rosa de los vientos.svg Este: La Requexada
Suroeste: Salteras y Santiponce Sur: Santiponce y Sevilla Sureste: Sevilla

Demografía[editar | editar la fonte]

Evolución demográfica de La Algaba
20062007200820092010201120122013201420152016
13,76414,06414,64214,94215,25515,51915,75416,02916,10516,27916,203
(Fonte: INE [Consultar])
Relación d'unidaes poblacionales
Nucleos de población Hab. (2015)[5]
La Algaba 15.205
El Aral 751
Total conceyu 16.279
Ilesia de Santa María de les Nieves.

Historia[editar | editar la fonte]

Ye probable que, orixinalmente, equí hubiera un pueblu turdetanu llamáu Bálbilis.[6] Na dómina romana llamóse Bílbilis.[7]

En dómina musulmana'l pueblu yá tenía la so denominación actual. Procede del árabe al-gabba, que significa «el monte».[8] Fernandu III reconquistar en 1247 y, nel repartimento de 1253, otorgar a don Fadrique,[9] fíu de Fernandu III y hermanu d'Alfonso X. Alfonso X y l'arzobispu don Remondo convirtieron a La Algaba, y los cercanos poblamientos de Alaraz y Luchena (dáu a la Orde de Calatrava y despoblado nel sieglu XIV), nun prioratu de Sevilla.[10] En 1288 la villa pasó a pertenecer a Guzmán el Bonu.[11] En 1306 foi dada al infante Alfonso de la Gocha. Darréu pasó a Enrique II, qu'en 1336 vencer al so criáu Gonzalo Sánchez de Campaniello. Darréu pasó al almirante Fernán Sánchez de Tovar, depués a Juan Alonso de Guzmán y, en 1338, a Leonor (fía de Fernán Sánchez de Tovar). Darréu pasó a Juan Alonso Pérez de Guzmán, qu'en 1371 camudó La Algaba y el Vau de les Estaques (en Alcalá del Río) por Borrina y les sos aldegues cercanes,[11] convirtiéndose nel I conde de Borrina. Sicasí, darréu, La Algaba pasó a ser del conde de Borrina y en 1396 foi dada como dote de la so fía Leonor de Guzmán, que contraxo matrimoniu con Diego López de Zúñiga.[12]

En 1440 Juan de Guzmán y Torres camudó Medina-Sidonia por La Algaba, Alaraz y el Vau de les Estaques.[13] Juan de Guzmán construyó la torre de los Guzmanes, rematada en 1446.[14] Tratar d'una torre de lladriyu de 27 metros d'altor y cuatro llantes.[6]

En 1476 creóse'l señoríu de La Algaba,[15] que se caltuvo dientro de la mesma familia:[13] Lluis de Guzmán y Aponte, II señor de La Algaba;[14] Rodrigo de Guzmán y Ponce de Lleón, III señor de La Algaba;[16] Lluis de Guzmán y Acuña, IV señor de La Algaba.[16] En 1656 Felipe II convirtió'l señoríu en marquesáu y Francisco de Guzmán y Manrique, V señor de La Algaba, convertir n'I marqués de La Algaba.[16] Esi mesmu añu, Francisco de Guzmán ingresó na Orde de Calatrava.[16] La villa tuvo gobernada por esti marquesáu hasta que tuvo'l so primer conceyu, nel sieglu XIX.[6]

Dende, siquier, el sieglu XV, los vecinos podíen dir Sevilla nuna barca de 16 metros d'eslora que partía dende Alcalá del Río. Cuando esa embarcación nun emprestaba serviciu porque taba averiada o por problemes políticos ente los nobles de dambes llocalidaes, los vecinos de La Algaba usaben otra barca, que primero foi propiedá del señoríu y depués del conde de Montijo.[17]

A finales del sieglu XIV empezó la ilesia de Santa María de les Nieves. Terminar a empiezos del sieglu XVI.[6] Sicasí, foi destruyida casi totalmente nel terremotu de Lisboa de 1755.[6] Foi reconstruyida polos arquiteutos Pedro de San Martín, Tomás Zambrano y Pedro de Silva.[6] En 1925 l'arquiteutu Juan Talavera y Heredia construyó una capiya neogótica a los pies de la nave esquierda.[6] El retablu mayor ta presidíu por una Virxe de les Nieves, del sieglu XVIII.[6]

Dende finales del sieglu XIX y a lo llargo del sieglu XX el cultivu estensivu de la naranxal xunir a los yá esistentes de maíz, tubérculos, algodón, orozuz, hortolices, olivares y viñeos.[18] A empiezos del sieglu XX construyó un ponte sobre'l Guadalquivir y otru sobre la Rivera d'Huelva, lo qu'ameyoró les comunicaciones de La Algaba.[18]

La patrona de la llocalidá ye santa Marta. Esisten dos leyenda sobre l'orixe d'esti patronalgu. Una diz que na Edá Media un dragón averar a la llocalidá y apaecióse santa Marta, que lo ganó rociándolo con agua bendito.[6] Otra diz que, nel sieglu XVII, una epidemia de peste afaró'l pueblu, qu'escoyó a esta santa pa la so proteición y, al cesar la epidemia, escoyer como patrona.[6]

Campusantu de La Algaba.

Economía[editar | editar la fonte]

En 2014 había 234 hai de cultivos herbales, de les cualos 120 hai yeren de maíz y 20 hai yeren de trigu.[19] Tamién se contabilizaron 975 hai de cultivos maderizos, de les cualos 863 hai yeren de naranxales y 25 hai yeren de olivos.[19] El pueblu tamién cunta col polígonu industrial La Viña.[19]

Selmana Santa[editar | editar la fonte]

La llocalidá tien delles hermandaes que procesionan en Selmana Santa. La Hermandá y Confrería de Nazarenos d'El nuesu Padre Jesús Cautivo y Rescatáu, María Santísima del Duce Nome y San Juan Evanxelista procesiona el Miércoles Santu. En 2005 foi reconocida canónicamente como hermandá de penitencia. Tien la so see canónica na ilesia de Santa María de les Nieves.[20]

La Antigua, Real y Pernomada Hermandá y Confrería de Nazarenos del Santísimu Cristu de la Vera Cruz, La nuesa Madre y Señora María Santísima de la Esperanza y San Juan Evanxelista procesiona el Xueves Santu. Foi fundada nel sieglu XVI y sumió nel 1849. Foi refundada en 1894. Tien la so see canónica na ilesia de Santa María de les Nieves.[20]

La Pontificia, Real y Pernomada Hermandá d'El nuesu Padre Jesús Nazarenu, La nuesa Señora de los Dolores, San Juan Evanxelista y Santa Cruz del Conventu. Procesiona na nueche ente'l Xueves y el Vienres Santu (la Madrugá). Desconozse cuándo se fundó, anque tuvo de ser ente los sieglos XV y XVII. Na década de 1980 la hermandá adquirió una cortil nel barriu de la Cruz del Conventu, onde construyó la ilesia d'El nuesu Padre Jesús Nazarenu.[20]

La Antigua, Real, Pernomáu y Franciscana Hermandá y Confrería de Nazarenos del Santu Entierru de Cristu, La nuesa Señora de la Soledá y Resurrección Gloriosa, procesiona el Vienres Santu y el Domingu de Resurrección. Desconozse cuándo se fundó la Hermandá del Santu Entierru d'esta llocalidá, anque yá esistía a finales del sieglu XVI. Tien la so see canónica na ilesia de Santa María de les Nieves.[20]

Romería de la Purísima Concepción[editar | editar la fonte]

Tratar d'una tradición centenaria. Esta Virxe foi coronada canónicamente pol arzobispu en 2004. Se procesiona cola Virxe de la Purísima Concepción dende la ilesia de Santa María de les Nieves hasta la ermita d'El Aral.[21]

Candevelares[editar | editar la fonte]

La nueche del 7 d'avientu fáense fogatas. Con elles conmemora'l dogma de la Inmaculada, de 1854.[22]

Ciudaes hermanaes[editar | editar la fonte]

La Algaba ta hermanada con:

Personaxes pernomaos[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Tabla2895» (es). Consultáu'l 27 d'ochobre de 2017.
  2. Agustín Argüelles Martín y otros títulu=Los paisaxes fluviales na planificación y xestión de l'agua. Elementos pa la considerancia del paisaxe na Cuenca Hidrográfica del Guadalquivir. Centru d'Estudios de Paisaxe y Territoriu de la Conseyería d'Obres Públiques de la Xunta d'Andalucía. Universidá de Sevilla. Ministeriu d'Agricultura d'España. ISBN 978-84-695-2039-0. http://paisajeyterritorio.es/assets/rivera-de-huelva.pdf. 
  3. Informe Técnicu nᵘ5: Agua. Axencia de Mediu Ambiente. Xunta d'Andalucía. http://www.juntadeandalucia.es/medioambiente/consolidáu/publicacionesdigitales/CA-77-3_MEDIU_AMBIENTE_URBANO_EN_SEVILLA_INFORMES_TECNICOS/CA-77-3/6_INFORME_TECNICO_5._L'AGUA.PDF. 
  4. 4,0 4,1 Juan José Antequera Pérez-Llongu (1999). Historia de La Algaba. Conceyu de La Algaba, 14. «SE 1168-1999»
  5. . Sistema d'Información Multiterritorial d'Andalucía (TORCA). Institutu d'Estadística y Cartografía. Xunta d'Andalucía. Consultáu'l 22 de febreru de 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 Javier Carrión, Miguel Gallardo y otros títulu=Ayalgues de la provincia de Sevilla. «La Algaba», {{{títulu}}}. ABC, 186-190. D.L. M-34.627-2000
  7. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 22.
  8. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 28.
  9. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 29.
  10. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 30.
  11. 11,0 11,1 Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 31.
  12. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 32.
  13. 13,0 13,1 Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 47.
  14. 14,0 14,1 Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 48.
  15. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 83.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 49.
  17. Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 125.
  18. 18,0 18,1 Antequera Pérez-Llongu, 1999, p. 142.
  19. 19,0 19,1 19,2 . Sistema d'Información Multiterritorial d'Andalucía (TORCA). Institutu d'Estadística y Cartografía. Xunta d'Andalucía. Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 . Asociación Comarcal Gran Vega de Sevilla.
  21. . Conceyu de La Algaba (25 de febreru de 2017).
  22. . Conceyu de La Algaba. Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  23. T. Perdigueru (6 de febreru de 2008). Los conceyales van pagar del so bolsu'l viaxe de hermanamiento a Cuba. Diariu de Sevilla. 
  24. Tristán revoluciona la rede en remaneciendo nel Atléticu Algabeño. Sport. 30 de marzu de 2016. 
  25. . Conceyu de La Algaba. Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  26. . Esbaluard. Muséu d'Arte Moderno y Contemporaneu de Palma (2007). Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  27. . Ciefe. Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  28. María José Carrasco (6 d'ochobre de 2000). FlorecDorita. El País. 
  29. . MCN Biografíes. Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  30. 30,0 30,1 . Conceyu de La Algaba. Consultáu'l 25 de febreru de 2017.
  31. Muerre José Cabrera Bazán. AS. 28 d'abril de 2007. 
  32. Pilar Baca Pérez (tesis doctoral). Joaquín Herrera Carmona, el maxisteriu científico y humanista d'un farmacéuticu algabeño. Universidá de Sevilla. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


La Algaba