Gladiolus communis

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Gladiolus communis
Commons-emblem-notice.svg
 

Infobox plantae.png

Gladiolus communis
Gladiolus communis.jpg
G. communis, Real Xardín Botánicu de Madrid
Clasificación científica
Reinu: Plantae
(ensin clasif.): Monocots
Orde: Asparagales
Familia: Iridaceae
Subfamilia: Crocoideae
Tribu: Ixieae
Xéneru: Gladiolus
L.
Especie: Gladiolus communis
L.[1]
[editar datos en Wikidata]

Gladiolus communis ye una especie de gladiolu, orixinaria del Norte d'África, Asia occidental y sur d'Europa, y llargamente naturalizada en llugares llibres de xelaes n'otros llugares, tales como les partes costeres de les islles britániques al sudoeste[2]

Ilustración
Detalle de la flor

Descripción[editar | editar la fonte]

Ye un brengosu cormoperenne qu'algama un tamañu de 1 m d'altor, con fueyes lliniales y flores de color rosa brillante en primavera. Dos subespecies identifíquense:

  • G. communis subsp. communis
  • G. communis subsp. byzantinus ( Mill. ) AP Ham.

Nel cultivu d'esti postreru ganóse'l Award of Garden Merit de la Royal Horticultural Society.[3][4]

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Gladiolus communis describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 36–37. 1753.[5]

Etimoloxía

Gladiolus: nome xenéricu que s'atribúi a Plinio y fai referencia, per un sitiu, a la forma de les fueyes d'estes plantes, similares a la espada romana denomada "gladius". Per otru llau, tamién se refier al fechu de que na dómina de los romanos la flor del gladiolu apurrir a los gladiadores que trunfaben na batalla; por eso, la flor ye'l símbolu de la victoria.[6][7]

communis: epítetu llatín que significa "común".[8]

Sinonimia
  • Gladiolus arvaticus Jord.
  • Gladiolus byzantinus Mill.
  • Gladiolus byzantinus var. lutarius Maire
  • Gladiolus byzantinus var. numidicus (Jord.) Maire & Weiller
  • Gladiolus collinus Salisb.
  • Gladiolus cyclocarpus Jord.
  • Gladiolus gussonei Lojac.
  • Gladiolus hanru Jord.
  • Gladiolus illyricus var. reuteri (Boiss.) Nyman
  • Gladiolus illyricus subsp. reuteri (Boiss.) K.Richt.
  • Gladiolus lannesii Jord.
  • Gladiolus littoralis Jord.
  • Gladiolus notarisii Parl.
  • Gladiolus numidicus Jord.
  • Gladiolus porrigens Jord.
  • Gladiolus reuteri Boiss.
  • Gladiolus rigescens Jord.
  • Gladiolus ruricola Jord.
  • Gladiolus tinei Lojac.[9][10]

Nome común[editar | editar la fonte]

Castellanu: claveles de monte, clavelicos de pastor, cresta de gallu (2), espadaña terrestre, espadilla (2), estoque, estoque de dos filos, estoque yerba, estoque yerva, gallu, gladiolu (6), gladiolu común (2), gladiolu d'ente les panes, gladiolos, gladíolo, gradiolo, hiacinto poéticu, hierba estoque, lliriu, lliriu de San Juan, lliriu fedientu, palmillas, vara de santo Teresa, yerba estoque.[11]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Gladiolus communis». GRIN Taxonomy for Plants. USDA Agricultural Research Service. Consultáu'l 27 de xunetu de 2013.
  2. http://www.brc.ac.uk/plantatlas/index.php?q=plant/gladiolus-communis
  3. «Gladiolus communis subsp. byzantinus AGM». RHS Plant Finder. Royal Horticultural Society. Consultáu'l 27 de xunetu de 2013.
  4. (2008) RHS A-Z encyclopedia of garden plants. United Kingdom: Dorling Kindersley, 1136. ISBN 1405332964.
  5. «Gladiolus communis». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultáu'l 24 de mayu de 2014.
  6. GOLDBLATT P. & DE VOS M. P. The reduction of Oenostachys, Homoglossum and Anomalesia, putative sunbird pollinated xenera, in Gladiolus L. (Iridaceae-Ixioideae). Bulletin du Muséum national d'histoire naturelle. Section B, Adansonia 11 (4): 417-428, 1989.
  7. Información sobre'l cultivu del gladiolu en www.infoagro.com
  8. N'Epítetos Botánicos
  9. Gladiolus communis en PlantList
  10. «Gladiolus communis». World Checklist of Selected Plant Families. Consultáu'l 24 de mayu de 2014.
  11. «Gladiolus communis». Real Xardín Botánicu: Proyeutu Anthos. Consultáu'l 25 de mayu de 2014.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]