Gironda

Gironda
Alministración
País	Francia
Organización territorial	Francia metropolitana
Rexón	Nueva Aquitania
ISO 3166-2	FR-33
Tipu d'entidá	departamentu de Francia
Capital	Burdeos
President of departmental council (en)	Jean-Luc Gleyze
Nome oficial	Gironde (fr); Gironda (oc)
Nome llocal	Gironde (fr); Gironda (oc)
División	ver arrondissement of Arcachon (en) , arrondissement of Blaye (en) , arrondissement of Bordeaux (en) , arrondissement of Langon (en) , arrondissement of Lesparre-Médoc (en) y arrondissement of Libourne (en) ;
Xeografía
Coordenaes	44°50′00″N 0°40′00″W / 44.8333°N 0.6667°O
Superficie	9975.6 km²
Llenda con	Charente Marítimu, Dordogne (en) , Lot-et-Garonne y Landes
Puntu más altu	colline de Samazeuilh (en)
Puntu más baxu	Océanu Atlánticu
Demografía
Población	1 690 493 hab. (1r xineru 2023)
Densidá	169,46 hab/km²
Más información
Fundación	4 marzu 1790
	gironde.fr

Pa ver el culturista d'Estaos Xuníos, Vince Gironda.

Gironda (33) (francés: Gironde) ye un departamentu francés asitiáu nel suroeste del país, perteneciente, dende'l 1 de xineru de 2016, a la nueva rexón de Nueva Aquitania.^[1] El so xentiliciu ye girondinos (en francés, girondins).

Esti departamentu debe'l so nome al estuariu de la Gironda, que naz tres la confluencia del ríu Dordoña y del ríu Garona, en pasando por Burdeos. Gironda ye'l departamentu más grande de la Francia metropolitana y el segundu dempués de la Guayana.

Historia

El departamentu foi creáu tres la Revolución francesa, el 4 de marzu de 1790 n'aplicación de la llei del 22 d'avientu de 1789 a partir d'una parte de les antigües provincies de Guyena y Gascuña.

Tamién se llamó Bec-d'Ambès, de 1793 à 1795, mientres la dómina na que'l términu Gironde recordaba al grupu parllamentariu de los Girondinos, que fueron deteníos y escorríos mientres el periodu del Terror.

Xeografía

Gironda forma parte de la rexón d'Aquitania. Llenda colos departamentos de Landes al sur, Lot y Garona y Dordoña al este, Charente Marítimu al norte y al oeste col océanu Atlánticu (Mariña de Plata ). Tien una superficie de 10.000 km², qu'en términos d'estensión ye similar a la d'El Líbanu.

Ta travesáu pelos ríos Dordoña y Garona, en que'l so alcuentru formar l'estuariu de la Gironda. La parte occidental de Gironda forma parte de la Gascuña y acueye una gran parte del monte de les Landes de Gascuña.

Demografía

Evolución demográfica (población censada)
1801	1831	1841	1851	1856	1861	1866
502.723	554.224	568.034	614.387	640.757	667.193	701.855
1872	1876	1881	1886	1891	1896	1901
705.149	735.242	748.703	775.845	793.528	809.902	821.131
1906	1911	1921	1926	1931	1936	1946
823.925	829.095	819.128	827.973	852.768	850.567	858.381
1954	1962	1968	1975	1982	1990	1999
896.517	935.448	1.009.390	1.061.480	1.127.546	1.213.499	1.287.334

Les mayores ciudaes del departamentu son (datos del censu de 1999):

Burdeos: 215.363 habitantes; 753.931 na aglomeración, qu'inclúi 51 comuñes, ente elles Mérignac (61.992 hab.), Pessac (56.143 hab.), Talence (37.210 hab.), Villenave-d'Ornon (27.500 hab.) y Saint-Médard-en-Jalles (25.566 hab.).
Arcachon: 11.454 habitantes; 54.204 na aglomeración, qu'inclúi la comuña de Testar de-Buch (22.970 hab.) y Gujan-Mestras (14.958 hab.), dambes más poblaes que la cabecera de la aglomeración.
Libourne: 21.761 habitantes; 28.128 na aglomeración.

Clima

El clima de Gironda ye de tipu oceánicu. Carauterizar por una débil amplitú térmica ente'l branu y l'iviernu. La temperatura medio añal en Gironda varia ente 5 o 7 °C en xineru a 19 o 21 °C pel branu. Los iviernos son nidios y les temperatures branices templaes pero soportables (18 díes de media per añu en Mérignac nos que la temperatura supera los 30 °C). Les xelaes son pocu numberoses: 32 díes de media de xelaes per añu en Mérignac. Tola zona de monte puede tener mientres cualquier estación, temperatures bien baxes o bien altes. La zona forestal tien por tanto un númberu de díes con xelaes y de fuerte calor más eleváu que nel restu del departamentu: dacuando inclusive 50 díes de xelaes per añu y 25 a 30 díes per añu a más de 30 °C.

Les agües son relativamente frecuentes y más abondoses pel hibiernu y seronda. Pela cueta el branu ya inclusive l'empiezu de la seronda son más secos: 50 mm pa xunetu, 100 mm pa xineru. El cúmulu añal de les precipitaciones varia d'este a oeste, de 700 mm a más de 1000 mm. En cualquier estación, la mariña ye pocu lluviosu y bien templáu ente que l'interior forestal tien la pluviometría más abondosa.

Los vientos dominantes soplen del suroeste a noroeste. El segundu sector más importante ye'l sureste, más marcáu na parte oriental del departamentu.

Lluz el sol alredor de 2000 hores en Burdeos, y ye especialmente importante na cuenca de Arcachon y la mariña, con alredor de 2200 hores.

Girondinos célebres

Alain Aslan, escultor
Leonor d'Aquitania
Barbara Schulz, actriz
Boris Cyrulnik, psicoanalista, psicólogu y escritor
Danielle Darrieux, actriz
Edmond Rostand, dramaturgu
Edouard Molinaro, cineasta
Élisée Reclus, xeógrafu
Étienne de La Boétie, escritor
François Mauriac, escritor y periodista
Francisco de Miranda, militar y políticu venezolanu
Georges Coulonges, escritor y guionista
Jacques Ellul, filósofu, psicólogu y teólogu
Jean Anouilh, autor dramáticu
Jean Eustache, cineasta
Jean-Jacques Sempé, dibuxante
L'Anónimu de Burdeos, pelegrín que llegó a Xerusalén
Maurice Dubois, pintor
Maurice Ravel, compositor
Michel de Montaigne, pensador del Renacimientu
Montesquieu, pensador
Odilon Redon, pintor
Pascal Obispo, cantante
Pierre Palmade, humorista
René Clément, cineasta
Serge Lama, cantante

Referencies

↑ Nel marcu de la reforma territorial entamada en 2014, Aquitania fundióse'l 1 de xineru de 2016 coles rexones estremeres de Poitou-Charentes y de Lemosín. Vease en: .

Enllaces esternos

Prefeutura de Gironda
Archiváu 2008-05-21 en Wayback Machine Conseyu xeneral de Gironda
Castiellu de Roquetaillade
Castiellu de Langoiran Archiváu 2021-06-21 en Wayback Machine

[1] Nel marcu de la reforma territorial entamada en 2014, Aquitania fundióse'l 1 de xineru de 2016 coles rexones estremeres de Poitou-Charentes y de Lemosín. Vease en: .

[1]