Villárdiga

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Villárdiga
Iglesia de Nuestra Señora del Realengo y Ayuntamiento de Villárdiga.jpg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Villárdiga Traducir Jose Luis Ruiz Vidal
Códigu postal 49129
Xeografía
Coordenaes 41°49′09″N 5°27′50″O / 41.819166666667°N 5.4638888888889°O / 41.819166666667; -5.4638888888889Coordenaes: 41°49′09″N 5°27′50″O / 41.819166666667°N 5.4638888888889°O / 41.819166666667; -5.4638888888889
Villárdiga is located in España
Villárdiga
Villárdiga
Villárdiga (España)
Superficie 17 km²
Altitú 682 m
Llenda con San Martín de Valderaduey, Villafáfila, Revellinos de Campos, Tapioles y Villalpando
Demografía
Población 75 hab. (2018)
Porcentaxe 0.04% de Provincia de Zamora
Densidá 4,41 hab/km²
Cambiar los datos en Wikidata

Villárdiga ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Llión.[1]

La so proximidá con San Martín de Valderaduey fai que los dos pueblos paezan unu, y como diz un refrán popular "San Martín y Villárdiga dos llugares son, que dende llueñe paecen la lluna y el sol".

Topónimu[editar | editar la fonte]

Conocida dende'l s XII como "Villa Ardega" qu'equival a villa qu'esta na ribera del regatu buelguizu, cerca del ríu, que tien enforma llagano.

Historia[editar | editar la fonte]

Les primeres muertes de presencia humana nel términu daten de dómina vaccea, datando de la mesma los afayos atopaos nel Tesu de los Lladriyos, ente los que se cunta una necrópolis.

La denominación de Villárdiga data del sieglu X y en 1130 yera pueblu feudatario del monasteriu de Villacete de Belver de los Montes. Coles mesmes, nos sieglos XII y XIII Villárdiga foi tenencia de la Orde del Temple, de la cual llegó a encabezar una encomienda,[2] integrándose darréu na xurisdicción de Villalpando, siendo'l so señor nel sieglu XIV Arnao Solier, tamién señor de Villalpando, donándolo en 1371 a Barnar de Bartes, el so vasallu, dambos d'orixe francés.[3]

Darréu, se reintegró na alfoz villalpandino, pasando a manos de los Fernández de Velasco, y collo a integrar la denomada Provincia de les Tierres del Condestable.[4] Sicasí, tres la perda de la condestabilía de los Velasco en 1711, Villárdiga, xuntu al restu de la Tierra de Villalpando, dexó de pertenecer a la Provincia de les Tierres del Condestable, pasando a faelo de Llión, en que la so provincia apaez integráu en 1786 nel mapa de Tomás López tituláu ‘Mapa xeográficu d'una parte de la provincia de Llión’.[5]

Al crease les actuales provincies en 1833, Villárdiga quedó adscritu primeramente al partíu xudicial de Medina de Rioseco, na provincia de Valladolid,[6] magar tres les reclamaciones de los conceyos de la área villalpandina, quedó dafechu integráu a partir de 1858 na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa,[7] la cual, como toles rexones españoles de la dómina, escarecía de competencies alministratives.[6] Tres la constitución de 1978, esti conceyu pasó a formar parte en 1983 de la comunidá autónoma de Castiella y Llión, en cuantes que pertenecíen a la provincia de Zamora.[8]

Patrimonio[editar | editar la fonte]

  • Iglesia de Santa María del Realengu, de gran tamañu, con munches reformes y que tien una recia torre de lladriyu carente de decoración. Nel so interior destaca'l presbiteriu, que'l so retablu mayor renacentista (sieglu XVI) ye una obra que combina magistralmente pintures sobre tabla y escultures.

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Villárdiga ente 1900 y 2017
Fonte: Institutu Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia.

Mancomunidá del Rasu de Villalpando[editar | editar la fonte]

Villárdiga forma parte de la Mancomunidá Intermunicipal del Rasu de Villalpando xuntu con otros dolce conceyos de la Tierra de Campos de la provincia de Zamora. Esti consorciu de conceyos, a pesar de que se autodenomina mancomunidá, nun tien tal naturaleza, consistiendo la so finalidá na esplotación del monte públicu denomináu'l "Rasu de Villalpando", esti postreru declaráu nel añu 2000 d'utilidá pública.[9]

El monte del "Rasu de Villalpando" asítiase nel términu municipal de Villalpando y tien una superficie total de 1.654 hectárees de les cualos 90 pertenecen a enclavaos. Tien calter patrimonial y aprovechamientu comunal, tando consorciado col númberu d'Repartu 3028. Les bases del Consorciu, ente'l Patrimoniu Forestal del Estáu y la Mancomunidá de Rasu de Villalpando fueron aprobaes con fecha 13 de febreru de 1948, anque los sos oríxenes remontar a finales del sieglu X o principios del sieglu XI por donación de los Reyes lleoneses, posiblemente Alfonsu V, a Villalpando, por aquella dómina cabeza de l'Alfoz, y a les aldegues del mesmu.[10]

Dende un puntu de vista botánicu, tratar d'un monte pobláu por especies como'l pinus pinea y pinus pinaster, anque tamién esisten rodales de pinus nigra. Tópase presente'l quercus rotundifolia y de manera bien aisllada crataegus monogyna, cistus ladaniferus y populifolius según chamaespartium tridentatum.

Fiestes[editar | editar la fonte]

Villárdiga festexa a la Virxe del Carmen o de los Pastores (8 de setiembre), constituyendo la so fiesta Mayor. Coles mesmes, festexar a San Isidro, (15 de mayu) con misa, procesión hasta la Cuesta de San Isidro y bendición de campos.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Diputación de Zamora, los nuesos conceyos: Villárdiga
  2. Martínez Díaz, Gonzalo (1993). Los templarios na Corona de Castiella. Burgos: La Olmeda. Páxs. 98-100
  3. Adri Palombares: Villárdiga
  4. (2016) en Universidad de Salamanca: La evolución de la identidá rexonal nos territorios del antiguu Reinu de Llión (Salamanca, Zamora, Llión) (n'español), 146-147. «pasó en dicha centuria a manos de los Velasco por una suerte d'enllaces matrimoniales, que los sos titulares a partir de 1473 tomaron el títulu de Condestables de Castiella, polo que'l Señoríu de Villalpando quedó amestáu a l'alministración de los Velasco en Burgos, onde taben el gruesu de les sos posesiones. D'esta miente, Villalpando pasó a depender pal votu en Cortes, nel sieglu XV, de Burgos, anque na Provincia de les Tierres del Condestable, dientro de la cual había una separación alministrativa ente los territorios lleoneses (la Tierra de Villalpando) y los castellanos (el restu), habiendo una receptoría menor pa cada conxuntu. Amás, hai que señalar el fechu de qu'una serie de documentos del sieglu XVI, calteníos nel Archivu de la Real Chancillería de Valladolid, acótennos la adscripción territorial de Villalpando y les llocalidaes del so Señoríu al Reinu de Llión nesti periodu, al depender de la Notaría Mayor de Llión, en llugar de la de Castiella na que quedaben circunscritos los territorios castellanos del Condestable»
  5. (1786) en Biblioteca Dixital Real Academia de la Hestoria: Mapa xeográficu d'una parte de la Provincia de Llión (n'español).
  6. 6,0 6,1 «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  7. (2016) en Universidad de Salamanca: La evolución de la identidá rexonal nos territorios del antiguu Reinu de Llión (Salamanca, Zamora, Llión) (n'español), 147-148. «na división de Javier de Burgos de 1833, la Tierra de Villalpando foi adscrita a la provincia de Valladolid, que formaba parte de Castiella la Vieya, fechu que provocó que les llocalidaes de la Tierra de Villalpando solicitaren, pola so pertenencia histórica al Reinu de Llión, la so incorporación a la provincia de Zamora, fechu que se retrasó hasta 1858, en que s'integraron na mesma, volviendo con ello de manera oficial al Reinu de Llión.»
  8. {{cita web|url=http://www.jcyl.es/web/jcyl/binarios/195/628/ESTATUTU%20DE%20AUTONOMIA.pdf%7Ctítulo =Ley Orgánica 14/2007, de 30 de payares, de reforma del Estatutu d'Autonomía de Castiella y Llión|autor=
  9. ORDE de 12 de xunetu de 2000, de la Conseyería de Mediu Ambiente, sobre la declaración d'utilidá pública ya inclusión nel Catálogu de Montes d'Utilidá Pública de la provincia de Zamora , del monte públicu «Rasos de Villalpando», númberu 3028 del Repartu propiedá de Mancomunidá de Rasu de Villalpando,nel términu municipal de Villalpando. Expte.: ZA-I.O.P.-97/00.
  10. “El Rasu” de Villa y Tierra, resume del trabayu d'investigación histórica ellaboráu por Ramón López González


Villárdiga