Todi

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Todi
Todi piazza del popolo 2.JPG
Alministración
PaísBandera d'Italia Italia
RexónUmbría
ProvinciesProvincia de Perusa
Tipu entidá comuña d'Italia
Códigu postal 06059
Xeografía
Coordenaes 42°47′00″N 12°25′00″E / 42.7833°N 12.4167°E / 42.7833; 12.4167Coordenaes: 42°47′00″N 12°25′00″E / 42.7833°N 12.4167°E / 42.7833; 12.4167
Todi is located in Italia
Todi
Todi
Todi (Italia)
Superficie 222.86 km²
Altitú 410 m
Llenda con Acquasparta, Avigliano Umbro, Fratta Todina, Gualdo Cattaneo, Marsciano, Massa Martana, Monte Castello di Vibio, Montecchio, San Venanzo, Baschi, Collazzone y Orvieto
Demografía
Población 16 606 hab. (1 xineru 2018)
Porcentaxe 2.52% de Provincia de Perusa
Densidá 74,51 hab/km²
Más información
Prefixu telefónicu 075
Estaya horaria UTC+01:00 y UTC+02:00
Llocalidaes hermanaes Dreux y Melsungen
www.comune.todi.pg.it
Cambiar los datos en Wikidata

Todi ye una ciudá y conceyu de 16 606 habitantes (1 xineru 2018) [1] de la provincia de Perugia.

Atópase a lo cimero d'una llomba, que la so cume supera por pocu los cuatrocientos metros, que s'alza sobre'l valle mediu del Tíber.

El territoriu municipal, unu de los más vastos de la rexón d'Aveséu, ta nel so mayor parte compuestu per llombes y una miríada de pequenos núcleos. Los centros principales, amás de la ciudá de Todi, son Pantalla y la zona de Ponterio-Pian di Porto, qu'entiende tamién la zona industrial de la ciudá.

Todi forma parte de:

Historia[editar | editar la fonte]

Ciudá etrusca, fundada ente los sieglos VIII y VII a. C. polos umbrios col nome de Tutere, que significa ciudá de les llendes. Desenvolvióse particularmente ente'l sieglu V y l'IV a. C. cuando, nel 340 a. C., convertir en romana adquiriendo darréu'l nome de Colonia Julia Fida Tuder (sieglu I a. C.), col derechu a acuñar moneda propia. Cuando foi adscrita a la tribu Clustumina fueron edificaos los meyores y más bellos palacios romanos.

Mientres l'Alta Edá Media, Todi entró en decadencia, sabiéndose pocu sobre esti periodu. Foi una comuña llibre y depués señoría colos Atti, antes d'entrar a formar parte de los Estaos de la Ilesia. Nel sieglu XII la ciudá conoció una nueva espansión urbanística, estendiéndose dende'l Castello d'Alviano, al sur, al Pianu dell'Ammeto xuntu a Marsciano, al norte, dende la sincrinale de los monti Martani al este a la Gole del Forello, sobre'l Tíber, al oeste.

En 1244, los trés burgos creaos poles clases artesanales fueron arrodiaos por un muriu de cerca de 4 kilómetros de llargu, con puertes y bastiones entá íntegros. En 1367 convertir en comuña autónoma, pa entrar a formar parte de los Estaos de la Ilesia, y empezó la so decadencia pasando d'un señor a otru, ente ellos los Malatesta y Francesco Sforza).

Monumentos y llugares d'interés[editar | editar la fonte]

Todi ta arrodiáu por trés muralles más o menos completes: la más esterior ye medieval, la del mediu ye romana, y la más interior ye reconocible como parcialmente etrusca.

  • Piazza del Popolo
  • Duomo o «cattedrale di Santa Maria Assunta» (sieglu XI). Ye d'estilu góticu y dizse construyíu sobre una antigua edificación romana, probablemente un templu dedicáu a Apolo (equí atopóse una antigua estatua de bronce de Marte[1], güei nos Museos Vaticanos). La ilesia actual foi casi totalmente reconstruyida dempués d'un fueu en 1190. La principal traza de la so fachada rectangular ye'l gran rosetón central, añedíu en 1513. Del mesmu periodu ye la puerta de madera de la entrada, obra d'Antonio Bencivenni de Mercatello, del que güei namái queden los cuatro paneles cimeros. La parte posterior de la fachada ta ocupada por un xigantescu Pintura al frescu frescu de Ferraù da Faenza representando El xuiciu universal, encargu del cardenal Angelo Cesi, nel que puede estremase la influencia de Miguel Ángel. El coru inclúi l'altar góticu y un magníficu zarru de madera (1521) de dos llantes. Hai un muséu na so cripta.
  • Palazzo dei Priori. El palaciu del prior atopar nel llau meridional de la Piazza del Popolo. Empezar en 1293 y más tarde amplióse como see del podestà, el priores y el gobernadores papales.
  • Los palacios del Capitano y del Popolo, que s'atopen xuníos. Na última planta de los palacios atopa'l Muséu de Todi, reordenáu y reabiertu al públicu nel añu 1997.
  • El «Palazzo del Popolo» (Palaciu del Pueblu) ye una construcción góticu lombarda que yá esistía nel añu 1213, y ye unu de los palacios comunales más antiguos d'Italia. Entiende dos grandes sales: la Sala Grande Inferiore», o «Sala delle Pietre», y la Sala Grande Superiore», qu'alluga la Pinacoteca comunal.
  • El «Palazzo del Capitano» (Palaciu del Capitán), n'estilu góticu italianu, alzóse alredor del añu y foi llamáu Nuevu Palaciu Comunal, pa estremalo del anterior. Atopar a dos niveles distintos: la primer planta alluga la Sala de Xusticia (anguaño, see del Conseyu Comunal), coles oficines del xuez na inferior. La segunda ta anguaño ocupáu pol Muséu de la Ciudá, con afayos y restos de la historia de Todi. Inclúi una siella de montar usada por Anita Garibaldi. Delles sales tienen pintures al frescu con hestories de la ciudá y semeyes de los sos homes más pernomaos.

Evolución demográfica[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Todi ente 1861 y 2001
Fonte ISTAT - ellaboración gráfica de Wikipedia

Personalidaes rellacionaes con Todi[editar | editar la fonte]

Frazioni[editar | editar la fonte]

Los principales barrios o núcleos de población son:

Asproli, Cacciano, Camerata, Canonica, Casemasce, Cecanibbi, Chioano, Collevalenza, Cordigliano, Duesanti, Ficareto, Fiore, Frontignano, Ilci, Izzalini, Loreto, Lorgnano, Montemolino, Montenero, Monticello, Pantalla, Pesciano, Petroro, Pian di Porto, Pian di San Martino, Pontecuti, Ponterio, Ponterio Stazione, Porchiano, Quadro, Ripaioli, Romazzano, Rosceto, San Damiano, Spagliagrano, Torrececcona, Torregentile, Vasciano.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Todi