Sondika

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Sondika
Bilbao Airport ATC (Air Traffic Control) - LEBB.jpg
Escudo de Sondika.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaBizkaikobanderea.svg Bizkaia
ComarcaGran Bilbao
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Sondica Traducir Gorka Carro Bilbao
Códigu postal 48150
Xeografía
Coordenaes 43°17′57″N 2°55′34″W / 43.2991°N 2.9261°W / 43.2991; -2.9261Coordenaes: 43°17′57″N 2°55′34″W / 43.2991°N 2.9261°W / 43.2991; -2.9261
Sondika is located in España
Sondika
Sondika
Sondika (España)
Superficie 6 km²
Altitú 27 m
Llenda con Bilbao, Erandio Traducir, Loiu y Zamudio
Demografía
Población 4495 hab. (2018)
Porcentaxe Error na espresión: Falta l'operando pa /.% de Gran Bilbao
Densidá 749,17 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.sondika.net
Cambiar los datos en Wikidata

La anteiglesia de Sondica (en euskera y oficialmente Sondika[1]) ye un conceyu de la provincia de Vizcaya nel País Vascu, España. Ta asitiáu na contorna del Valle de Asúa a escasos 5 km de Bilbao. En Sondica allúgase parte del aeropuertu de Bilbao. Ye unu de los conceyos, xuntu con tolos de la contorna, d'espansión del Gran Bilbao, dada la saturación poblacional de dambes marxes de la ría de Bilbao.

El so nucleu principal ye Basozábal, con 3748 habitantes,[2] asitiáu xuntu en cantu sur del aeropuertu, según Izarza,[3] con una población de 568 habitantes.[2] La área industrial alcuéntrase práuticamente de forma esclusiva na área de Berreteaga y l'área de Sangróniz.

Historia[editar | editar la fonte]

Según diversos autores que s'ocuparon d'estudiar la hestoria de la anteiglesia, Sondika nun ye una paraxa puramente tal, sinón el conglomeráu de los barrios que formen dichu conceyu.[4]

L'orixe de la llocalidá asitiar nel sieglu XII, cuando'l señores de Asua construyeron una ilesia so la advocación de San Juan Bautista, pa facilitar l'asistencia a los oficios relixosos a los sos vasallos, qu'hasta entós debíen d'allegar a la relativamente alloñada parroquia de Santa María de Erandio. Alredor d'esti templu, adulces foise creando'l nucleu urbanu.

En 1725 foi edificáu'l Molín de Vientu de Artxanda, pioneru en Bizkaia d'esti tipu de molinos.

Mientres la guerra de la Independencia y les guerres carlistes, Sondika sufrió'l pasu de les distintos exércitos. Los reximientos que s'agospiaron en Sondika de 1804 a 1830 fueron primero los nacionales, depués los franceses, más tarde los milicianos armaos y por fin los realistes y constitucionalistas.[5]

En 1940 producióse l'alcuerdu pa instalar nes sos cercaníes l'aeropuertu de Vizcaya, pero les obres fueron con lentitú y hasta el 19 de setiembre de 1948 nun aterrizó'l primer avión, de la compañía Aviaco procedente de Madrid. La ilesia de San Juan Bautista foi destruyida por cuenta de les obres de construcción del aeropuertu.

En 1966 Sondika foi anexonáu a Bilbao xuntu colos conceyos de Erandio, Derio, Zamudio y Loiu por decretu del 30 de marzu.[6] El 1 de xineru de 1983 Sondika segregóse de Bilbao por decretu del 20 d'avientu de 1982, constituyéndose en conceyu coles llendes de 1966.

Mientres la madrugada del 24 d'abril de 1985, foi dafechu destruyíu'l conceyu por un atentáu realizáu con botelles de líquidu inflamable. Na quema, que destruyó tol edificiu, construyíu en 1929, perdiéronse los archivos municipales. Nun s'afayó a los culpables, pero rellacionó l'ataque con un duru conflictu que'l consistoriu tenía colos taxistes por un problema de tarifes en relación col aeropuertu.

Patrimoniu históricu[editar | editar la fonte]

  • Ermita de Santa Cruz.[7] Barriu de Goiri. Nel dintel lleva inscrites una cruz y la fecha de 1935 que data la edificación del nuevu allugamientu. Restaurada nel añu 1984.
  • Ermita de San Martín. Barriu de Izarza, nel centru d'una campa. Apaez per primer vegada mentada nel añu 1690.
  • Ermita de San Roque. Asitiar na fastera norte del monte Artxanda. Foi dafechu reedificada en 1980. D'antiguo los fieles de la anteiglesia de Sondika y Begoña, tando próximos los ímites respeutivos, allegaben a ella pa faer rogativas por seques.
  • Caserío Torretxu.[8] Asitiáu en Sangróniz, posiblemente trátase de la torre del llinaxe d'esti apellíu. Tratar d'una construcción a dos enagües con murios de sillería. Caltien dellos vanos orixinales, el más importante de los cualos ye apuntáu. Anguaño tópase bien degradáu y perdió parte del so altor.
  • Hai que destacar dientro de l'arquiteutura funcional les escueles de barriada de Izarza de módulu senciellu y l'antiguu consistoriu, see actual de dellos servicios del Gobiernu Vascu. Tratar d'un palaciu neobarroco al igual qu'el Batzoki, edificiu cúbicu a cuatro enagües.
  • Al respeutive de los caseríos y construcciones populares, a pesar de los numberosos tresformamientos inda s'aprecien en dalgunos les vieyes estructures d'armazón como asocede al de Kaminoa, en Izarza; Aresti Erdikoa, en Aresti bidea; Boskotxe, en Beike; Etxepinto, en Asua; Enekone, y Gaskoetxe, en Sangroniz. Caseríos qie fueron construyíos a lo llargo de la segunda metá del sieglu XVI y principios del siguiente. Más tardíos, de fines del sieglu XVIII, son los de Larrondo Goikoa y Ugalde.
  • Nel siguiente sieglu los edificios más destacaos de Sondika tocantes a arquiteutura rural son el caserío Palacios en Beike y el Palaciu de la Fola.
  • Mientres el sieglu XIX asistimos a un cambéu nel que les cases de llabranza prescinden del portalada y sustituyir por un zaguán interior. Esto asocede nel caserío Berreteaga, edificiu de mampuesto con dos pisos y el teyáu a dos vertientes.
  • Molín de Vientu de Artxanda. Foi edificáu en 1725 a medies ente Manuel de Bildosola, principal propietariu, y Juan d'Herrero, que cuntaba con un terciu de la posesión. Foi'l pioneru en Bizkaia d'estos molinos.

Política[editar | editar la fonte]

Les últimes eleiciones municipales celebraes nel añu 2015 dieron la siguiente resultancia:

Eleiciones municipales en Sondika
Partíu políticu 2015[9] 2011[10] 2007[11] 2003[12] 1999[13] 1995[14] 1991[15]
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 56,67% 7 53,58% 6 62,02% 8 62,55% 8 60,87% 7 58,62% 8 64,84% 9
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 27,22% 3 23,91% 3 - - - - - - - - - -
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) 7,38% 1 9,55% 1 12,07% 1 11,37% 1 8,05% 1 7,73% 1 6,58% 0
Partíu Popular (PP) 5,24% 0 9,43% 1 9,99% 1 11,91% 1 9,82% 1 7,15% 0 - -
Eusko Alkartasuna (HALA) - - - - 8,09% 1 8,27% 1 4,83% 0 10,09% 1 9,89% 1
Ezker Batua-Berdeak (EB-B) - - - - 5,88% 0 4,07% 0 - - - - - -
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - 15,26% 2 - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 12,98% 1 13,96% 1
Euskadiko Ezkerra (EE) - - - - - - - - - - - - 2,06% 0

Personaxes pernomaos[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Ministeriu d'Alministraciones Públiques (ed.): «Variaciones de los conceyos d'España dende 1842.». Archiváu dende l'orixinal, el 28 de xunu de 2012. Consultáu'l 12 de marzu de 2012.
  2. 2,0 2,1 «Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional en 2015». Consultáu'l 8 de xineru de 2017.
  3. «Conceyu de Sondika - Nucleos residenciales». Consultáu'l 1 de payares de 2015.
  4. «Conceyu de Sondika-Historia». Consultáu'l 26 d'ochobre de 2015.
  5. «Conceyu de Sondika - Historia». Consultáu'l 1 de payares de 2015.
  6. «Auñamendi Eusko Entziklopedia - Sondika». Consultáu'l 26 d'ochobre de 2015.
  7. «Conceyu de Sondika - Arquiteutura relixosa». Consultáu'l 1 de payares de 2015.
  8. «Conceyu de Sondika - Arquiteutura civil». Consultáu'l 1 de payares de 2015.
  9. ara.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 2015». Consultáu'l 18 d'agostu de 2015.
  10. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 2011». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  11. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 2007». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  12. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 2003». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  13. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 1999». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  14. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 1995». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  15. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Sondika 1991». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Sondica