Pronome débil en catalán

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

En catalán, úsase'l términu tradicional "pronomes débiles" (o pronoms febles) pa referise a un conxuntu de proformas átones monosílabes. El fechu de ser átones significa que siempres se pronuncien formando grupu fónicu col verbu al que complementen. Morfológicamente son clíticus verbales, polo que s'asitien darréu delantre o detrás del verbu, nunca solos o acompañando a dalgún otru elementu de la oración.

Llista de pronomes débiles[editar | editar la fonte]

Los pronomes débiles de la llingua catalana inclúin proformas nominales o pronomes:

  • em / me / m' / 'm: similar al pronome me del español.
    em fa mal 'faime dañu', non vol ajudar-me 'nun quier ayudar', '''me''n vaig 'voi [d'equí]', Ajuda 'm! '¡Ayudar!'
  • et / te / t' / 't: similar al pronome te del español.
  • ens / nos: similar al pronome nos del español.
  • us / vos: similar al pronome vos del español.
  • ye / se / s' : similar al pronome se del español.
  • el / lo / l' : similar al pronome lo del español.
  • la / l' : similar al pronome la del español.
  • li: complementu indirectu singular, similar al pronome -y del español.
  • els / los / 'ls : puede corresponder al los o al -yos del español, según si ye objecto directu masculín plural, o bien objecto indirectu plural de cualesquier de los dos xéneros.
  • -yos: similar al pronome les del español.
  • ho: complementu directu neutru (esto, aquello) o proposiciones subordinaes sustantives de complementu directu.

Y proformas non nominales como:

  • en / ne / n' / 'n : pronome partitivu similar al ne del italianu o al en del francés. Tamién puede funcionar como un alverbiu d'orixe que correspondería a "dende ellí".
  • hi: similar al pronome ci del italianu o al y del francès. Funciona como un alverbiu de llugar o dirección que correspondería a "ellí" o "hacia pa ellí".

Variantes posicionales[editar | editar la fonte]

La mayoría d'estos pronomes débiles pueden presentar hasta cuatro formes distintes, según la posición en relación al verbu y la manera en que s'enllacen. Estes formes denominar asina:

  • Forma plena: la consonante va siguida de la vocal.
  • Forma reforzada: la vocal va siguida de la consonante o consonantes.
  • Forma elidida: namái la consonante siguida del apóstrofu.
  • Forma amenorgada: namái l'apóstrofu siguíu de la consonantes o consonantes.

De siguío amuésase la tabla coles formes esistentes per cada pronome:

Plena
[enclíticu]
Reforzada
[proclíticu]
Elidida
[proclíticu]
Amenorgada
[enclíticu]
me em m' 'm
te et t' 't
yese s' 's
lo el l' 'l
la - l' -
los els - 'ls
-yos - - -
ne en n' 'n
ho - - -
li - - -
hi - - -
nos ens - 'ns
vos us - -

Cuando se combinen dos pronomes débiles, la forma resultante difier de la qu'apaez na tabla cimera. Vease Combinación de pronomes débiles en catalán. Estes formes son bien similares a los pronombre átonos del occitanu (me, te; lo, la, los, les, ne, o, li...).

Combinaciones de pronomes débiles[editar | editar la fonte]

El siguiente cuadru resume les distintes combinaciones de pronomes débiles, apurriendo detalle sobre los pronomes del catalán na gramática catalana.

El catalán presenta un patrón complexu de combinaciones de pronomes débiles. El siguiente diagrama representa esti patrón refechamente. En cada cuadru del diagrama preséntense les distintes formes nesti orde:

  1. Forma usada antes d'un verbu qu'empieza por vocal o h
  2. Forma usada antes d'un verbu qu'empieza por consonante (en negrina)
  3. Forma usada dempués d'un verbu que termina nuna vocal que nun sía o (en cursiva)
  4. Forma usada dempués d'un verbu que termina en consonante o en o (en negrina y cursiva)


EM

ET

EL

LA

HO

LI

YE

HI

EN

ENS

US

ELS

-YOS

EM



me l'

me'l

-me'l

-me'l

me l'

me la

-me-la

-me-la

m'ho

m'ho

-m'ho

-m'ho

me li

me li

-me-li

-me-li


m'hi

m'hi

-m'hi

-m'hi

me n'

me'n

-me'n

-me'n



me'ls

me'ls

-me'ls

-me'ls

me -yos

me -yos

-me--yos

-me--yos

ET



te l'

te'l

-te'l

-te'l

te l'

te la

-te-la

-te-la

t'ho

t'ho

-t'ho

-t'ho

te li

te li

-te-li

-te-li


t'hi

t'hi

-t'hi

-t'hi

te n'

te'n

-te'n

-te'n

te'ns

te'ns

-te'ns

-te'ns


te'ls

te'ls

-te'ls

-te'ls

te -yos

te -yos

-te--yos

-te--yos

EL








l'hi

l'hi

-l'hi

-l'hi

el n'

l'en

-l'en

-l'en





LA








la hi

la hi

-la-hi

-la-hi

la n'

la'n

-la'n

-la'n





HO








l'hi

l'hi

-l'hi

-l'hi






LI

m'hi

m'hi

-m'hi

-m'hi

t'hi

t'hi

-t'hi

-t'hi

li l'

li'l

-li'l

-li'l

li l'

li la

-li-la

-li-la

li ho

li ho

-li-ho

-li-ho



li hi

li hi

-li-hi

-li-hi

li n'

li'n

-li'n

-li'n



li'ls

li'ls

-li'ls

-li'ls

li -yos

li -yos

-li--yos

-li--yos

YE

se m'

se'm

-se'm

-se'm

se t'

se't

-se't

-se't

se l'

se'l

-se'l

-se'l

se l'

se la

-se-la

-se-la

s'ho

s'ho

-s'ho

-s'ho

se li

se li

-se-li

-se-li


s'hi

s'hi

-s'hi

-s'hi

se n'

se'n

-se'n

-se'n

se'ns

se'ns

-se'ns

-se'ns

se us

se us

-se-us

-se-us

se 'ls

se'ls

-se'ls

-se'ls

se -yos

se -yos

-se--yos

-se--yos

HI














EN








n'hi

n'hi

-n'hi

-n'hi






ENS



ens l'

ens el

'ns-el

-nos-el

ens l'

ens la

'ns-la

-nos-el

ens ho

ens ho

'ns ho

nos ho

ens li

ens li

'ns li

-nos-li


ens hi

ens hi

'ns-hi

nos-li

ens n'

ens en

'ns-en

-nos-en



ens els

ens els

'ns els

-nos-els

ens -yos

ens -yos

'ns--yos

-nos--yos

US

us m'

us em

-us-em

-vos-em


us l'

us el

-us-el

-us-el

us la

us la

-us-la

-vos-la

us ho

us ho

-us-ho

-vos-ho

us li

us li

-us-li

-vos-li


us hi

us hi

-us-hi

-vos-hi

us n'

us en

-us-en

-vos-en

us ens

us ens

-us-ens

-vos-en


us els

us els

-us-els

-vos-els

us -yos

us -yos

-us--yos

-vos--yos

ELS

m'hi

m'hi

-m'hi

-m'hi

t'hi

t'hi

-t'hi

-t'hi

els l'

els el

'ls el

-los-el

els l'

els la

'ls-la

-los-la

els ho

els ho

'ls ho

-los-ho



els hi

els hi

'ls-hi

-los-hi

els n'

els en

'ls en

-los-en

ens hi

ens hi

'ns hi

-nos-hi

us hi

us hi

-us-hi

-vos-hi

els els

els els

'ls-els

-los-els

els -yos

els -yos

'ls--yos

-los--yos

-YOS








-yos hi

-yos hi

--yos-hi

--yos-hi

-yos n'

-yos en

--yos-en

--yos-en





Referencies[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

Úsase frecuentemente pa substituir el complementu directu ya indirectu.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces[editar | editar la fonte]


Pronombre débil en catalán