Mar Exéu

Mar Exéu
Αιγαίο Πέλαγος (el) Ege Denizi (tr)
Situación
Tipu	mar
Parte de	mar Mediterraneu
Asitiáu en	mar Mediterraneu
Coordenaes	38°30′N 25°18′E
Mar Exéu Mar Exéu (Grecia)
Datos
Superficie	214 000 km²
Noamáu por	Aegeus (en)
Conca hidrográfica	Aegean Sea basin (en)
Fondura	2100 m

El mar Exéu (en griegu: Αιγαίον Πέλαγος, Aigáion Pélagos; y en turcu: Ege Denizi) ye un brazu del mar Mediterraneu. Allúgase ente Europa (Balcanes) y Asia (Anatolia), y tien una estensión aproximada de 215.000 km². Al norte, el Exéu ta conectáu cola mar de Mármara, a traviés de los Dardanelos. Esti, a la so vez, conecta nel so estremu septentrional col mar Negru a traviés del Bósforu. Les islles del Exéu asítianse dientru d'esti mar, y delles forman parte de la so llende meridional, incluyendo Creta y Rodes. El mar alcanza una profundidá másima de 2.639 m, al este de Kárpatos. Hai dos mares menores que formen parte d'elli: el mar de Tracia y el mar de Creta.

Ye un mar enchenu d'islles y archipiélagos, que davezu divídense en siete grandes grupos, que de norte a sur son:

1. Islles exees del Norte.
2. Eubea.
3. Islles Espórades (Espórades septentrionales).
4. Les Cíclades.
5. Islles Saróniques.
6. L'archipiélagu del Dodecanesu (Espórades meridionales).
7. Creta.

El Dodecanesu, allugáu al sureste, inclúi les islles de Rodes, Kos y Patmos; les de Delos y Naxos, pertenecen a les Cíclades, al sur. Lesbos forma parte de les islles exees del Norte y Eubea, la segunda islla de mayor estensión del país, allúgase nel Exéu, magar que alministrativamente pertenez a Grecia central. Nueve de les doce rexones alministratives de Grecia bordeen el mar al oeste, y seis provincies turques (Edirne, Çanakkale, Balıkesir, Esmirna, Aydın and Muğla faen lo propio al este. Esti caberu país tamién tien varies islles nel mar: Imbros, Tenedos, Cunda y les islles Foça.

El mar Exéu tien sío históricamente importante, especialmente no que cinca a la civilización de l'Antigua Grecia, qu'habitó la zona alredor del mar y les islles del Exéu. Na dómina de los griegos, amás d'ellos, tamién los tracios, nes costes septentrionales, habitaron les costes d'esti mar. Los romanos conquistáronlu ya incorporáronlu al so imperiu, y dempués l'Imperiu bizantín defendiolu de los intentos de conquista del Primer Imperiu Búlgaru. La Cuarta Cruzada debilitó'l control bizantín de la rexón, que foi completamente conquistada pol Imperiu otomanu; namái Creta siguió siendo una colonia veneciana hasta 1669. La Guerra d'Independencia de Grecia permitió que se formara un estáu griegu na costa occidental del Exéu de magar 1829. El restu del territoriu, que siguió siendo otomanu, pasó a ser territoriu de l'actual Turquía.

Les roques que formen el suelu marín del Exéu son principalmente de caliza, magar que bastante alteraes como resultáu de l'actividá volcánica que convulsionó la zona hasta tiempos xeolóxicos recientes. Son d'especial interés los sedimentos de vivos colores de la fastera qu'arrodia Santorini y Milos, nel Exéu meridional. Ente les ciudaes costeres más importantes d'esti mar están Atenes, Tesalónica, Volos, Kavala y Heraclión, en Grecia, y Esmirna y Bodrum en Turquía.

Los conflictos de soberanía ente Grecia y Turquía rellacionaos col mar Exéu, la nomada disputa del Exéu, tienen marcao profundamente les rellaciones ente dambos países dende la década de 1970. Los conflictos rellaciónense col llendáu de les agües territoriales, l'espaciu aéreu nacional, les zones económiques esclusives y les rexones d'información de vuelu.

Enllaces esternos

• Wikimedia Commons acueye conteníu multimedia sobre Mar Exéu.

• Datos: Q34575
• Multimedia: Aegean Sea