Ishi

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
IshiPicto infobox character.png
Ishi portrait.jpg
Vida
Nacimientu

Norte de California (es) Traducir1860

[1]
Grupu étnicu Yana (es) Traducir
Llingua materna Idioma yana
Muerte

Universidá de California en Berkeley25  de marzu de 1916

[3] (55/56 años)
Causa de la muerte Tuberculosis
Estudios
Llingües Idioma yana
inglés
Oficiu
Oficiu caza-recolección (es) Traducir
Premios
Cambiar los datos en Wikidata
Ishi con Alfred L. Kroeber (1911).

Ishi (¿1860? - 25 de marzu de 1916) foi'l nome dau al últimu miembru de la tribu de los yahi de California, Estaos Xuníos. La pallabra ishi significa home n'idioma yahi. Considerar a Ishi como'l postreru nativu de la California septentrional que vivió fora de la influencia de la cultura occidental.

Los yahi[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Yana (tribu)

A partir de 1849, añu de la fiebre del oru de California, el pueblu yana sufrió la violencia de los inmigrantes europeos. Más de 2000 en 1850, nun yeren más d'una quincena en 1870.

Estos sobrevivientes yeren los yahi, esto ye, un subgrupu de los yana que vivíen al sur del territoriu yana ente los ríos Mille Creek y Deer Creek, al este de Sacramentu, nes fasteres del Mont Lassen. Escoyeron permanecer "llibres" y vivieron más de 40 años recluyíos na clandestinidá. En 1908 nun yeren más que 4 y, tres el descubrimientu por una espedición de téunicos d'una presa hidroeléctrica del so últimu escondite, nun quedó más qu'unu, Ishi.

Ishi[editar | editar la fonte]

Ishi, que'l so auténticu nome ye desconocíu yá que na so sociedá yera tabú dicir el so propiu nome, permaneció solo hasta 1911. El 29 d'agostu d'esi añu apaeció en Oroville, California, ónde, en siendo vistu por xentes del pueblu, foi prindáu pol xérif local, en parte pa la so proteición.

Treslladóse-y al muséu d'antropoloxía de la Universidá de California en San Francisco ónde permaneció'l restu de los sos díes estudiáu polos antropólogos Alfred Kroeber y Thomas Talbot Waterman. Ishi morrió de tuberculosis el 25 de marzu de 1916.

Popularidá[editar | editar la fonte]

La hestoria de Ishi popularizóse arriendes de un llibru de Theodora Kroeber, esposa de Alfred L. Kroeber, qu'usó les notes y comentarios del so home pa crear la hestoria d'un home al que nun conociera. El llibru Ishi in Two Worlds (Ishi en dos mundos), publicar tres la muerte de Alfred Kroeber en 1960. Ishi foi bien importante yá que d'él saca la siguiente frase citada textualmente:

Cuando l'últimu árbol seya cortáu, cuando l'últimu ríu seya contamináu, van dase cuenta que'l dineru nun se come.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Ishi
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Afirmao en: Find a Grave. Identificador Find a Grave: 12168559. Apaez como: Ishi. Data de consulta: 9 ochobre 2017. Llingua de la obra o nome: inglés. Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «Q63056» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «Q63056» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «Q63056» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu
  2. Afirmao en: American National Biography. American National Biography ID: 2001701. Apaez como: Ishi, the last "Stone Age" Indian in California and, probably, in the entire United States. Data de consulta: 9 ochobre 2017. Llingua de la obra o nome: inglés. Data de publicación: 1999.
  3. URL de la referencia: https://archive.org/details/ishiintwoworldsb00kroe/page/232/mode/2up?q=death.