Postreros falantes conocíos de llingües muertes o amenaciaes

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
18-04-2021 09:04

Una llingua muerta ye aquella qu'escarez de falantes nativos o competentes, esto ye, una llingua que yá nun ye la llingua materna de naide (anque eventualmente dalgunos llingüistes o otres persones la conozan de forma secundaria).

Anguaño, unes 500 de les cerca de seis mil llingües vives esistentes, tán seriamente amenaciaes y próximes a la so estinción, d'estes la mayoría namái tienen un puñáu de falantes vieyos que les falen, y nun esisten persones nueves que la conozan bien o lo falen con fluidez.[1] Esta llista recueye los nomes documentados de los postreros falantes de diverses llingües o bien extintas o bien severamente amenaciaes.

Orde cronolóxicu[editar | editar la fonte]

Finaos nel sieglu XVII[editar | editar la fonte]

  • Chesten Marchant (muertu en 1676), créese que podría ser el postreru falante monollingüe de córnicu, a diferencia d'otres persones como Dolly Pentreath que tamién falaba inglés.

Finaos nel sieglu XVIII[editar | editar la fonte]

  • Margaret McMurray (muerta en 1760), postrera falante nativa del dialectu de les tierres baxes (Lowlands) del gaélicu escocés.
  • Dolly Pentreath (muerta en 1777), posiblemente la postrera falante nativa competente de córnicu, foi monollingüe hasta siquier los 20 años.

Finaos nel sieglu XIX[editar | editar la fonte]

  • Frances Johnson, postreru falante competente del takelma d'Oregón (faláu enantes n'Estaos Xuníos).
  • Walter Sutherland (morrió hacia 1850), postreru falante de Norn
  • Nikonha (circa 1765-1871), postreru falante non mestizu de Tutelo (anque ente los descendientes mestizos Cayuga-Tutelo esistió cierta familiaridá cola llingua tutelo mientres dalgún tiempu).
  • Trugernanner (circa 1812-1876), considerada la postrera falante étnicamente pura d'una llingua tasmana; anque, Fanny Cochrane Smith, que tamién conocía una llingua tasmana, sobrevivióla.[2]
  • John Davey (1812-1891), foi un granxeru de Cornualles que foi unu de los postreros en caltener una conocencia tradicional del idioma córnicu[3]
  • Tuone Udaina (morrió 1898), postreru falante del idioma dálmata

Finaos nel sieglu XX[editar | editar la fonte]

Finaos nel sieglu XXI[editar | editar la fonte]

Postreros falantes vivos[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Endangered languages Ethnologue: Languages of the World.
  2. By Terry Crowley, Nick Thieberger. Field linguistics: a beginner's guide.
  3. De Bruxelles, Simon (May 21, 2008). "After centuries, Cornish agree how to speak their language". The Times.
  4. «Archived copy». Archiváu dende l'orixinal, el 2012-02-07. Consultáu'l 2021-04-18.
  5. Mutsun Language Foundation.
  6. Grant, C.. «Chumash: Introduction». Handbook of North American Indians 8:  páxs. 505–508. 
  7. David Charter Last updated at 12:01AM, June 5 2013 (5 de xunu de 2013). The Times (ed.): «Death of a language: last ever speaker of Livonian passes away aged 103». Consultáu'l 1 d'avientu de 2013.
  8. «The Last Living Speaker of Wichita : NPR» (Audio interview).
  9. «Scientists Race Around World to Save Dying Languages». Associated Press. Fox News (20 de setiembre de 2007). Consultáu'l 9 de xunu de 2009.
  10. Dying words: endangered languages and what they have to tell us. Wiley-Blackwell.
  11. Newberry, Daniel. «Rescuing Languages From Extinction: The Experience of the Hoopa Valley, Karuk, and Yurok Tribes». Jefferson Public Radio. Archiváu dende l'orixinal, el 2012-03-06. Consultáu'l 29 de payares de 2011.