Francés del Quebec

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Francés

del Quebec
Français québécois

Faláu en Bandera de Canadá Canadá
Bandera de Estaos Xuníos d'América USA
Zona Quebec, Nuevu Brunswick, Ontario, Manitoba, Nueva Inglaterra
Falantes 8 millones en Quebec
Familia Indoeuropéu

 Itálicu
  Romance
   Ítalo-occidental
    Galu-ibéricu
     Galo-romance
     Subgrupu oïl
      Francés
       Francés canadiense
       Francés del Quebec

Estatus oficial
Oficial en Bandera de Canadá Canadá
Reguláu por Oficina Quebequesa de la Llingua Francesa
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 fre
ISO 639-3 fra

El francés del Quebec, llamáu coles mesmes "quebequés" (québécois en francés), ye la variedá más estendida del francés en Canadá y, por tanto, llámase tamién francés canadiense, pero esti términu entiende igualmente al francés d'Acadia, la otra variedá del francu canadiense. Dambes variedaes baxen de la llingua traida polos colonu veníos de distintos puntos del reinu de Francia a partir del sieglu XVI hasta mediaos del sieglu XVIII.

La mayoría de les sos parlantes moren na provincia canadiense del Quebec. Poro, esta variedá úsase igualmente poles minoríes francoparlantes nes demás provincies canadienses al oeste del Quebec (sobremanera Ontario y Manitoba), según Nuevu Brunswick al este. Tamién lo utilicen les minoríes francoparlantes na rexón estauxunidense de Nueva Inglaterra, como asocede nel Estáu de Maine.

Magar el francés de Quebec y el francés metropolitanu faláu en Francia tienen distintes pronunciaciones, l'acentu tónicu ye igual y los usuarios d'una y otra variedá de la llingua pueden entendese ente sigo con normalidá.

Güei día hai cuasi 7 millones de falantes de la variedá quebequesa del francés.

Historia[editar | editar la fonte]

La base del francés del Quebec ye'l francés popular faláu en París nos sieglos XVII y XVIII. Anque los colonos franceses proveníen de distintes rexones de Francia (principalmente Normandía y Bretaña) y falaben munchos patois, yeren bien cercanos ente sigo y teníen d'entendese ente vecinos. Cola llegada de les llamaes Fíes del Rei de Francia, güérfanes parisines destinaes a casase colos colonos y poblar Nueva Francia, el francés popular de París impúnxose como la koiné de les colonies franceses en América del Norte, de forma que cola conquista británica de 1763 más del 80 % de los colonos d'orixe francés falaben una forma de francés localmente estandarizada; unificación llingüística que Francia nun aceptó oficialmente hasta 1910.

Gramática[editar | editar la fonte]

Les siguientes indicaciones usar na fala informal.

  • Usu del pronome el to n'entrugues polares (que solamente se pueden contestar afirmativa o negativamente).
Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

El to as-el to xune blonde? El to as xune petite-amie? ¿Tienes novia?
C'est-el to prêt? C'est prêt? /

Est-ce que c'est prêt?

¿Ta (eso) llistu?
  • N'ocasiones esti pronome utilizar pa enfatizar el mensaxe.
Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

C'est-el to choquant! C'est si choquant! ¡Ye bien chocante!
  • Na variedá quebequesa úsase más comúnmente la preposición que como pronome relativu.
Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

Je cherche -y livre que j'ai besoin. Je cherche -y livre dont j'ai besoin. Toi buscando'l llibru que preciso.
  • Utilízase'l pronome interrogativu n'enunciaos que contienen una entruga.
Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

Je fais qu'est-ce que je veux. Je fais ce que je veux. Faigo lo que quiero.
  • Incluyir al pronome que refier al suxetu del enunciáu. Tamién s'usa nel francés estándar, pero non tantu como na variedá norteamericana.
Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

Mon boss, il me met tellement en colère. Mon patron me met tellement en colère. El mio xefe me enfurece.
Son plan, c'est de voyager autour du pulgue. Son projet est de voyager autour du pulgue. El so plan ye viaxar alredor del mundu.
  • Hai diferencies na posición de los pronomes secundarios n'enunciaos imperativos.
Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

Dis-moi--y! Dis--y-moi! ¡Dímelo!
Dis-moi--y pas! Ne me -y dis pas! ¡Non me lo digas!

Fonoloxía[editar | editar la fonte]

  • Les vocales llargues y les nasales suelen diptongase en sílabes zarraes. Exemplos: fête pronúnciase /'faɪ̯t/, y la correspondiente pa pâte ye /'pɑʊ̯t/.
  • Les vocales nasales pronúnciense distinta. Exemplos: Nesta modalidá del francés la pallabra quand pronúnciase /kæ̃/, ente que nel francés estándar dizse /kɑ̃/.
  • La combinación OI en francés estándar pronúnciase /wa/, pero nesti dialeutu pronúnciase /wɛ/, /we/ o tamién /waɛ̯/. Esto ye, el soníu A nun se pronuncia tan claramente, al grau d'asimilase a Y.
  • Caltiénense soníos vocales llongures que s'encurtiaron na variedá estándar. Exemplu: Estos dos pallabres, maître y mettre pronunciar de la mesma manera en Francia (/mɛtʁ/); pero en francés quebequés nun asocede esto. Ellos dicen maître como /maɪ̯tʁ/, y la manera como dicen mettre ye /mɛtʁ/.
  • Les combinaciones TI (sacante nos casos que se pronuncie «si», como en nation) y EL TO pronúnciense más intensamente, con un soníu S entemediu. Exemplos: la pallabra el to pronúnciase /t͡sy/ nesta variedá, y tirer pronúnciase /t͡si'ʁy/. Igualmente, les combinaciones sonores correspondientes DI y DU pronunciar con esa intensidá; esto ye, un soníu Z entemediu. Exemplos: la pronunciación quebequesa pa la pallabra dieu ye /d͡zjø/, y durée pronúnciase /d͡zy'ʁy/. (Vease Consonante africada)
  • La R pronunciar de delles maneres, dependiendo de la fala local. Estes inclúin dende'l soníu fuerte d'esta lletra nel nuesu idioma (rey, carro, a elrededor, honra, israelí), vibrante alveolar múltiple; o'l vibrante uvular, usáu en delles variedaes del portugués européu. Pero na fala formal y en ciertes árees pronúnciase como nel francés estándar, fricativu uvular.
  • Les pallabres que terminen en dos o tres sonido consonantes, en francés quebequés solo pronúnciase'l primer soníu consonante. Exemplos: la pallabra ministre pronúnciase /el mio'nins/, pantoufle dizse /pæ̃'el tof/, nationaliste pronúnciase /nasjona'lis/ y cuerrect pronúnciase /ko'ʁyk/. Esto tamién aplica nos enllaces (liaisons). Exemplos: d'autrés alos mios pronúnciase /dou̯dzaˈel mio/; y un cadre immense dizse /œ̃kɑd͡ziˈmæ̃ːs/.

Arcaísmos locales[editar | editar la fonte]

Munches de les pallabres qu'usa esta variedá de francés yeren usaes nel sieglu XVII y XVIII, volviéndose obsoletas nel francés metropolitanu. Dellos exemplos son:

Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

parce

que |porque

souliers chaussures zapatos
bicyclette / bicycle bicicleta
noirceur obscurité escuridá
char voiture carru / coche
Je m'ennuie de toi. /

Je m'ennuie de vous.

El to me manques. /

Vous me manquez.

Te estraño. /

Estráñovos. / Estráño-y. (a usté) / Estráño-yos. (a ustedes)

Pronomes[editar | editar la fonte]

  • Je suis (Yo soi) pronúnciase /ʃo/ o /ʃui/. (shu o shui).
  • Je vais (Yo voi) pronúnciase /ʒ'va/ (dsh'va).
  • il (él) pronúnciase /i/.
  • Elle (Ella) pronunciar a/ o /al antes d'una vocal.
  • La preposición sul contráise si la pallabra siguiente ye un artículu. Exemplos: sul (sur -y), sa o'l so'a (sur la), el so'ye (sur -yos)

Vocabulariu[editar | editar la fonte]

Francés quebequés Traducción al español Nota
ben bien... / bonu...
bibitte insectito
Envoye! ¡Forfugar! De cutiu pronúnciase enweye o awaye
fif homosexual
Grouille-toI! ¡Date priesa!
magané deterioráu, usáu, ferruñosu
plate aburríu La T ye pronunciada
pâte à dent pastia dental
débarquer baxar (d'un vehículu o embarcación)
magasiner dir de compres

Anglicismos[editar | editar la fonte]

Estes espresiones fueron adoptaes ente 1850 y 1960. Cabo destacar que son consideraes más bien informales.

Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

job travail / emploi trabayo / emplegu
weird bizarre raru / estrañu
chum petit ami / copain amigu / noviu
boss patron xefe
fun amusant diversión
avoir du fun s'amuser prestase
Ça fait du sens.

(Traducción lliteral de That makes sense.)

Ça a du sens. (Esto) tien sentíu.
Bienvenue.

(Traducción lliteral de You're welcome.)

De rien. De nada.

Dende 1960, dómina de la Revolución Sele, hubo lleis de proteición al idioma francés en Quebec y un refugu xeneral escontra los anglicismos.

Per otru llau, en Francia adoptaron anglicismos que nun s'usen en Quebec.


Francés quebequés Francés metropolitanu !Traducción

al español

courriel e-mail corréu electrónicu / e-mail
téléphone intelligent smartphone
fin de semaine weekend fin de selmana
Arrêt! Stop!

(Señal de detención obligatoria)

¡Alto! (En Méxicu y Centroamérica) /

¡Pare! (En Suramérica y países hispanos en les Antilles) /

¡Stop!

faire de magasinage faire du shopping / faire des courses dir de compres / faer la compra
Francés quebequés Traducción al español
avoir de la misère pasar dificultaes
avoir -y flu tener foria
Je m'en sacre. Nun m'importa.
chanter la pomme coquetear
en arracher tar en problemes
sortir en gang salir colos amigos

Una particularidá del francés quebequés ye l'usu de vocabulariu rellacionáu col catolicismu en contestos informales y consideráu localmente como ofensivu.

Ver tamién[editar | editar la fonte]




Francés del Quebec
Francés quebequés Traducción al español
tabarnacle

(Pronunciáu localmente /tabaʁ'nak/)

tabernáculo
câlice mota
hostie

(Escritu localmente osti.)

hostia