Electricidá

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Merge-arrows.svg Pues collaborar con Wikipedia fusionando esti artículu con lletricidá.

La electricidá (del griegu elektron, cuyo significáu ye ámbare) ye un fenómenu físicu cuyo orixe son les cargues llétriques y cuya enerxía manifiéstase en fenómenos mecánicos, térmicos, lluminosos y químicos, ente otros. Puédese observar de miente natural en fenómenos atmosféricos, por exemplu los rayos, que son descargues llétriques feches pola tresferencia d'enerxía ente la ionosfera y la superficie terrestre, (procesu complexu del que los rayos solo formen una parte). Otros mecanismos llétricos naturales podémoslos atopar en procesos biolóxicos, como'l furrulamientu del sistema nerviosu. Ye la base del furrulamientu de munches máquines, dende pequeños electrodomésticos hasta sistemes de gran potencia como los trenes d'alta velocidá, y asinamesmo de tolos preseos electrónicos. Arriendes ye esencial pal aniciu de sustancies químiques como l'aluminiu y el cloru.

También se noma electricidá a la rama de la física qu'estudia les lleis que rixen el fenómeno y a la rama de la tecnoloxía que lo usa n'aplicaciones práctiques. Dende que, en 1831, Faraday descubriera la miente d'aniciar corrientes eléctriques por inducción —fenómenu que permite tresformar enerxía mecánica n'enerxía eléctrica— convirtióse nuna de les formes d'enerxía más importantes pal desendolcu tecnológicu per aciu de la so facilidá d'aniciu y distribución y al so gran númberu d'aplicaciones. La electricidá ye aniciada poles cargues eléctriques, en reposu o en movimientu, y les interacciones ente elles. Cuando delles cargues eléctriques tán en reposu relativu exércense ente elles fuercies electrostátiques. Cuando les cargues eléctriques tán en movimientu relativu exércense tamién fuercies magnétiques. Conócense dos tribes de cargues eléctriques: positives y negatives. Los átomos que conforman la materia contienen partícules subatómiques positives (protones), negatives (electrones) y neutres (neutrones). Tamién hai partícules elementales cargaes qu'en condiciones normales nun son estables, polo que manifiéstense namái en determinaos procesos como los rayos cósmicos y les desintegraciones radiactives.

La electricidá y el magnetismu son dos aspeutos estremaos d'un mesmu fenómenu físicu, nomáu electromagnetismu, descritu matemáticamente poles ecuaciones de Maxwell. El movimientu d'una carga eléctrica produz un campu magnéticu, la variación d'un campu magnéticu produz un campu eléctricu y el movimientu aceleráu de cargues eléctriques anicia ondes electromagnétiques (como nes descargues de rayos que pueden escuchase nos receitores de radio AM).

Per aciu de les crecientes aplicaciones de la electricidá como vector enerxéticu, como base de les telecomunicaciones y pal procesamientu d'información, ún de los principales desafíos contemporáneos ye aniciala de mou más eficiente y col mínimu impautu ambiental.