Archipiélagu Mornington

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Golfu de Penes Estrechu de Magallanes

El archipiélagu Mornington [Nota 1] ta asitiáu nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del golfu de Penes. Ta formáu pola gran isla Mornington y delles islles menores.

Alministrativamente pertenez a la provincia Última Esperanza de la XII Rexón de Magallanes y l'Antártica Chilena. [1]

Dende fai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes pol pueblu kawésqar. A empiezos del sieglu xxi esti pueblu fuera prácticamente escastáu pola aición del home blancu.

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Mapa del archipiélagu

Estender en direición NW-SW por 24 nmi ente'l canal Miramar en 49°36′00″S 75°25′30″O / 49.60000°S 75.42500°O / -49.60000; -75.42500{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida y el canal Trinidad en 49°56′30″S 75°08′00″O / 49.94167°S 75.13333°O / -49.94167; -75.13333{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Formáu pola gran isla Mornington y los castros próximos a la so mariña norte, la islla Van y les roques Seal pela so parte sur. Les sos llendes son al norte la canal Miramar, al este'l canal Picton, al sur el golfu y el canal Trinidad y al oeste les agües del océanu Pacíficu. [2]

Xeoloxía y orografía[editar | editar la fonte]

Son una socesión de tierres altes y barrancosas con numberosos cumes y puexos bien paecíos ente sigo. Los sos cabos y puntes terminen en forma abrupta. Lo anterior, xuníu al silenciu y soledá de la redolada faen d'estes islles y canales una de les rexones más belles del planeta.

Les costes son acantiladas y les sos canales polo xeneral son llimpios y abiertos, onde hai estorbises estos tán invariablemente marcaos por sargazos.

Esisten altores bastante notables que sirven pa reconocer la entrada a los distintos senos, canales o badees. Estes tán claramente indicaes nes respeutives cartes y carreros de la rexón. [3]

Tol archipiélagu patagónico data de la dómina terciaria y ye productu de la mesma causa xeolóxica que fixo apaecer primero la cordal de la Mariña y depués la d'Andar. Na edá glacial, tomó'l so aspeutu actual siendo la continuación escontra'l sur del cordal de la Mariña.

Ye d'orixe ígneu pola clase de roca que la constitúi y pol so relieve aspru ya irregular, característicu de les cadenes d'erupción. [3]

Climatoloxía[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Clima de Chile

La rexón ye afeutada de cutio por vientos del oeste y pol pasu frecuente de sistemes fronteros. Estos sistemes fronteros xenerar na llatitú 60° S, zona na que conflúin mases d'aire subtropical y mases d'aire polar creando una petrina de baxes presiones que forma los sistemes fronteros.

Esta área tien un clima que se conoz como “templáu fríu lluviosu” que s'estiende dende partir sur de la X Rexón de Los Llagos hasta'l estrechu de Magallanes. Equí rexístrense les máximes cantidaes de precipitaciones, en isla Guarello algamáronse hasta 9.000 mm añales.

La nubosidad atmosférica ye alta, los díes estenos son escasos. L'amplitú térmica ye amenorgada, la oscilación añal ye d'aprosimao 4° C con una temperatura medio de 9 °C. Bastia mientres tol añu siendo más lluviosu escontra la seronda.

Esisten solu dos aparques: branu ya iviernu. El branu empieza en septiembre y los vientos empiecen a ronden del NW al SW. Los díes empieza a ser más llargos y n'ochobre pueden haber dellos díes estenos. Nos meses d'avientu, xineru y febreru los vientos yá soplen cuasi puramente del SW con gran intensidá.

Les agües, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como nel iviernu y preséntense so la forma de fuertes y bayurosos bastios. La meyor dómina del añu ye la que va de febreru a abril. En mayu reparen braveces de mar que traen muncha marexada. En mayu cayen les primera nevazones les que siguen mientres tol iviernu. Les nevazones dacuando son tan trupes que la visibilidá vese amenorgada a non más de 100 metros. El vientu rondó al NW. Los meses de xunu y xunetu considérense los peores del añu. El mal tiempu ye l'estáu normal de la rexón, el bon tiempu ye un accidente transitoriu. [4]

Flora y Fauna[editar | editar la fonte]

Nes fasteres y fondalaes de los cuetos crez un monte tupiu que s'afirma nes fiendes de les roques, los árboles enxaréyense unos con otros. De normal nun se desenvuelven sobre los 50 metros sobre'l nivel del mar, pero onde ta abelugáu del vientu dominante xube hasta los 200 y 300 metros sobre dichu nivel.

Sobre la roca desnuda reparar una formación esponxosa sobre la cual crecen líquenes y mofos dende los cualos surde l'agua a la menor presión que s'exerza sobre la so superficie. Dellos árboles son l'haya, el tepú y el canelu. [5]

El reinu animal ye bien amenorgáu, pueden atopase el foín y dalgunos royedorye. Hai llobos y llondras. Ente les aves terrestre y acuáticu podemos atopar el martín pescador, el tordu, el malvís, el cisne, el coríu, el pingüín, el canquén, la gavilueta y el quetro o coríu a vapor. Ente los pexes atopen el róbalo, el pejerrey, el blancucu y la vieya. Ente los mariscos hai centollas, jaibas, corpuspíns y choros [6]

Fondeaderos y surgideros[editar | editar la fonte]

La islla Mornington ufierta dellos senos y fondeaderos. [2]

Historia[editar | editar la fonte]

A cuntar de 1520, col descubrimientu del estrechu de Magallanes, poques rexones fueron tan esquizaes como la de los canales patagónicos. Nes cartes antigües la rexón de la Patagonia, ente los paralelos 48° y 50° Sur, apaecía ocupada cuasi puramente por una gran islla denominada “Campana” separada del continente pola canal de la nación Calén”, nación que se supunxo esistió hasta'l sieglu xviii ente los paralelos 48° y 49° de latitud sur.

Dende mediaos del sieglu xx eses canales son percorríos con seguridá por grandes naves de toles naciones, gracies a les numberoses reconocencies y trabayos hidrográficos efectuaos neses peligroses costes.

Por más de 6.000 años estes canales y les sos costes fueron percorríes polos kawésqar, indíxenes, nómades canoeros. Hai dos hipótesis sobre la so llegada a los llugares de poblamientu. Una, que procedíen del norte siguiendo la ruta de los canales chilotes y que travesaron escontra'l sur cruciando'l istmu de Ofqui. La otra ye que procedíen dende'l sur y qu'al traviés d'un procesu de colonización y tresformamientu de poblaciones cazadores terrestres, procedentes de la Patagonia Oriental, poblaron les islles del estrechu de Magallanes y xubieron poles canales patagónicos hasta'l golfu de Penes. A empiezos del sieglu xxi esti pueblu fuera prácticamente aniquiláu pola aición del home blancu. [7]

Descripción[editar | editar la fonte]

Canal Miramar[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Flúi ente la isla Taggart y les islles y castros próximos al sector norte de la isla Mornington. Tien una llongura de 9 nmi y un anchu mediu de 400 metros. Na so parte más angosta fórmense escarceos. Nun foi sondado, pero ye saleáu por goletas lloberes y embarcaciones menores. Encamiéntase tener a bordu un prácticu local. Nel so llau sur allúgase puertu Nuevu, espaciosu y abrigáu. Xune'l canal Picton col océanu Pacíficu. [2]

Islla Mornington[editar | editar la fonte]

Mapa de la isla

Asitiada al sur de la isla Taggart y separada d'esta pol canal Miramar. Empobinada en direición xeneral NNW-SSE tien 22½ nmi de llongura nesa direición por 14 nmi de mayor anchu. Ye de forma irregular. Pel llau esti cuerre'l canal Picton que la dixebra de la isla Wellington, pel sur el canal Trinidad dixebrar de la isla Madre de Dios y per l'oeste bañar el océanu Pacíficu.

El so relieve ye baxu nel centru aumentando progresivamente escontra'l norte y el sur. Nel so parte norte ta'l cuetu Taro de 300 metros d'altu. Nel llau oeste'l picu Spartan de 518 metros, nel sector sureste los montes Nares y MacLear de 484 metros, el picu Picton de 630 metros y el monte Gamboa de 484 metros, en partir sur el monte Caldarudu y nel estremu suroeste'l monte Corsu de 554 metros. [2]

Islles Van[editar | editar la fonte]

Mapa de les islles

Alcontraes 2 nmi al sur de la punta Sakkarah de la isla Mornington. Son dos grupos d'islles llamaes grupu oriental y grupu occidental. El pasu ente dambos grupos nun ye navegable porque ta semáu de castros predresos.

El grupu oriental ye'l más altu de los dos. La islla Peaked tien 27 metros d'altor y ye reconocida pol so visu apuntiada. Recalando dende l'oriente ye la primera en ser allugada dende 10 nmi de distancia.

El grupu occidental ta formáu por islles baxes y predreses. Los sos llaos norte y sur tán llibres de peligro pero al WNW de la islla de más al oeste ta la roca Doublé. [8]

Golfu Trinidá[editar | editar la fonte]

Mapa del golfu

Ver tamién: Golfu Trinidá

La so boca escontra l'océanu Pacíficu abrir ente'l llau SW de la isla Mornington y l'estremu NW de la isla Madre de Dios. Tien un anchu de 13 nmi y un sacu de 7 nmi. No fondero del sacu empieza'l canal Trinidad. Na so boca occidental les agües son pocu fondes, non más de 73 a 15 metros.

Nel so llau norte forma la badea Bossi y al sureste atopa puertu Henry. [9]

Canal Trinidad[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Ver tamién: Canal Trinidad

Flúi ente les costes sur de la isla Wellington y de la isla Mornington pola so rivera norte y la mariña norte de la isla Madre de Dios pol so rivera sur. Tien una llongura de 38 nmi ente'l cabu Primeru y l'entrada oriental del pasu Caffin. Comunica les agües de les canales Wide y Concepción col océanu Pacíficu.

Ye llimpiu y fondu, navegable por tou tipu de naves. Cuenta con faros automáticos y balices como ayudes al saléu comercial. Escelente alternativa pa evitar les envernaes y mar gruesa de la boca occidental del estrechu de Magallanes y los posibles atrasos pa cruciar la Angostura Inglesa.

La mariña norte de la canal ye baxa y montiega, pero un pocu al interior, 1 a 2 nmi álcense montes altos. La mariña sur tien cuetos serrapatosos de color gris por cuenta de la piedra caliar y a la primer vista paecen tener los sos cumes nevaos.

La corriente llenante, fluxu, cuerre escontra l'este la vaciante, refluxu, escontra l'oeste con una intensidá de ½ nuedu qu'aumenta a 1½ nel pasu Caffin. [10]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Encamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de saléu de les zones que se menten.

Referencies[editar | editar la fonte]

Bibliografía utilizada[editar | editar la fonte]

  • Institutu Xeográficu Militar (1970). Atles de la República de Chile. Santiago - Chile - Institutu Xeográficu Militar. Segunda edición.
  • Institutu Hidrográficu de l'Armada de Chile (1974). Atles Hidrográficu de Chile. Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada. Primer edición.
  • Institutu Hidrográficu (1982). Carreru de la Mariña de Chile Volume III. Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada. 5ª edición.
  • Magallanes, Rexón. Gobierno de Chile - Rexón de Magallanes. https://www.gob.cl/rexones/region-de-magallanes/. Consultáu 'l 11 d'abril de 2018. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]






Archipiélago Mornington