Canal Picton

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Golfu de Penes Estrechu de Magallanes
Artículu principal: Canales patagónicos

El canal Picton [Nota 1] ta asitiáu nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del golfu de Penes, ye unu de los canales patagónicos secundarios de la Patagonia chilena.

Alministrativamente pertenez a la provincia Última Esperanza de la XII Rexón de Magallanes y l'Antártica Chilena. [1]

Dende fai aproximao 6.000 años les sos mariñes fueron habitaes pol pueblu kawésqar. A empiezos del sieglu xxi esti pueblu fuera prácticamente escastáu pola aición del home blancu.

Percorríu[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

La canal empieza pel norte en 49°18′05″S 75°30′04″W / 49.30139°S 75.50111°O / -49.30139; -75.50111 ente l'estremu NW de la península Wharton y les rompientes Stortebecker. El so estremu sur ta en 49°54′05″S 75°07′01″W / 49.90139°S 75.11694°O / -49.90139; -75.11694 ente la islla Memphis y la punta Sakkarah. La so direición xeneral ye SSE y tien una llongura de 38 nmi y el so anchu mediu ye de 1 milla marina. Na mariña del llau esti de la canal esisten una infinidá de senos que s'internen na península Wharton.

Ye navegable en tola so estensión por naves que tengan menos de 7,60 metros de caláu y tienen de faelo colos servicios d'un prácticu. Tien De tenese precuru nel so estremu norte onde s'alluga'l baxu Picton, sitiu nel qu'en 1917 varóse y perdió el tresporte Casma de l'Armada de Chile. [2]

Xeoloxía y orografía[editar | editar la fonte]

El llau esti de la canal ta formáu pola mariña de la península Wharton de la islla Wellington, na que sobresal el monte Spite-Berg de 798 metros d'altor. El so llau occidental ta conformáu poles mariñes de les islles Kalau, Taggart, Merín y Mornington.

La islla Kalau ye baxa. Na islla Taggart esisten el monte del mesmu nome y el Mac Donald, dambos so los 200 metros d'altor. La islla Mornington ye montiega y montascosa con cumes que lleguen a los 722 metros d'altor. [2]

Climatoloxía[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Clima de Chile

La rexón ye afeutada de cutio por vientos del oeste y pol pasu frecuente de sistemes fronteros. Estos sistemes fronteros xenerar na llatitú 60° S, zona na que conflúin mases d'aire subtropical y mases d'aire polar creando una petrina de baxes presiones que forma los sistemes fronteros.

Esta área tien un clima que se conoz como “templáu fríu lluviosu” que s'estiende dende partir sur de la X Rexón de Los Llagos hasta'l estrechu de Magallanes. Equí rexístrense les máximes cantidaes de precipitaciones, en islla Guarello algamáronse hasta 9.000 mm añales.

La nubosidad atmosférica ye alta, los díes estenos son escasos. L'amplitú térmica ye amenorgada, la oscilación añal ye d'aprosimao 4° C con una temperatura medio de 9 °C. Bastia mientres tol añu siendo más lluviosu escontra la seronda.

Esisten solu dos aparques: branu ya iviernu. El branu empieza en septiembre y los vientos empiecen a ronden del NW al SW. Los díes empieza a ser más llargos y n'ochobre pueden haber dellos díes estenos. Nos meses d'avientu, xineru y febreru los vientos yá soplen cuasi puramente del SW con gran intensidá.

Les agües, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como nel iviernu y preséntense so la forma de fuertes y bayurosos bastios. La meyor dómina del añu ye la que va de febreru a abril. En mayu reparen braveces de mar que traen muncha marexada. En mayu cayen les primera nevazones les que siguen mientres tol iviernu. Les nevazones dacuando son tan trupes que la visibilidá vese amenorgada a non más de 100 metros. El vientu rondó al NW. Los meses de xunu y xunetu considérense los peores del añu. El mal tiempu ye l'estáu normal de la rexón, el bon tiempu ye un accidente transitoriu

Na mayoría de los senos, esteros y canales les tierres altes faen camudar la direición del vientu verdaderu. El vientu tiende a soplar a lo llargo de les canales, siguiendo la so direición y escontra baxo nos valles.

Nos puertos y fondeaderos que s'atopen a sotaventu de les tierres altes, cuando los bastios que soplen polo alto atopen quebraes o valles, baxen por ellos en forma repentina y violenta, a estos bastios conózse-yos como “williwaws”.

El vientu dominante en tola zona según el mes ye: xineru del NW – febreru del W – marzu y abril del W – mayu ronda al S – xunu camuda al SW – xunetu y agostu ente'l W al SW – setiembre del Y y del N – ochobre del W – payares del W al NW y n'avientu del WNW. [3]

Flora y fauna[editar | editar la fonte]

Nes fasteres y fondalaes de los cuetos crez un monte tupiu que s'afirma nes fiendes de les roques, los árboles enxaréyense unos con otros. De normal nun se desenvuelven sobre los 50 metros sobre'l nivel del mar, pero onde ta abelugáu del vientu dominante xube hasta los 200 y 300 metros sobre dichu nivel.

Sobre la roca desnuda reparar una formación esponxosa sobre la cual crecen líquenes y mofos dende los cualos surde l'agua a la menor presión que s'exerza sobre la so superficie. Dellos árboles son l'haya, el tepú y el canelu. [4]

El reinu animal ye bien amenorgáu, pueden atopase el foín y dalgunos royedorye. Hai llobos y llondres. Ente les aves terrestre y acuáticu podemos atopar el martín pescador, el tordu, el malvís, el cisne, el coríu, el pingüín, el canquén, la gavilueta y el quetro o coríu a vapor. Ente los pexes atopen el róbalo, el pejerrey, el blancucu y la vieya. Ente los mariscos hai centolles, jaibas, corpuspinos y choros [5]

Economía[editar | editar la fonte]

Namái s'atoparon minerales de piedra caliar na islla Guarello el que ye estrayíu y embarcáu pola Compañía d'Aceru del Pacíficu y de mármol na islla Diego de Almagro.

El senu Última Esperanza pola bona calidá de les sos camperes ye la única parte d'esta rexón onde se desenvolvió con escelente resultáu la crianza de ganáu corderuno, lo qu'anició industries de carnes frigorizadas, graserías y esportación de llanes. [4]

Historia[editar | editar la fonte]

A cuntar de 1520, col descubrimientu del estrechu de Magallanes, poques rexones fueron tan esquizaes como la de los canales patagónicos. Nes cartes antigües la rexón de la Patagonia, ente los paralelos 48° y 50° Sur, apaecía ocupada cuasi puramente por una gran islla denominada “Campana” separada del continente pola canal de la nación Calén”, nación que se supunxo esistió hasta'l sieglu xviii ente los paralelos 48° y 49° de latitud sur.

Dende mediaos del sieglu xx eses canales son percorríos con seguridá por grandes naves de toles naciones, gracies a les numberoses reconocencies y trabayos hidrográficos efectuaos neses peligroses mariñes.

Por más de 6.000 años estes canales y les sos mariñes fueron percorríes polos kawésqar, indíxenes, nómades canoeros. Hai dos hipótesis sobre la so llegada a los llugares de poblamientu. Una, que procedíen del norte siguiendo la ruta de los canales chilotes y que travesaron escontra'l sur cruciando'l istmu de Ofqui. La otra ye que procedíen dende'l sur y qu'al traviés d'un procesu de colonización y tresformamientu de poblaciones cazadores terrestres, procedentes de la Patagonia Oriental, poblaron les islles del estrechu de Magallanes y xubieron poles canales patagónicos hasta'l golfu de Penes. A empiezos del sieglu xxi esti pueblu fuera prácticamente aniquiláu pola aición del home blancu. [6]

Descripción mariña oeste[editar | editar la fonte]

Roques Vorposten[editar | editar la fonte]

Mapa de les roques

Asitiaes nel llau SW del golfu Ladrillero, formen parte del estremu norte del archipiélagu North. Son dellos castros y roques qu'ocupen un espaciu de mar de 4 nmi en direición NW-SE. El sector ente estes roques y les islles Kalau y Taggart ta semáu de roques y estorbises. La mar quebra namái dacuando nelles. [7]

Rompientes Stortebecker[editar | editar la fonte]

Mapa de les rompientes

Les sos coordenaes según el Carreru son 49°20′S 75°33′O / 49.333°S 75.550°O / -49.333; -75.550{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Allugaes nel sector sureste del golfu Ladrillero y nel sector oeste de la entrada norte al canal Ladrillero. Tán a 6 nmi a la ENE de les roques Vorposten y a 3½ nmi de la punta Welcker, estremu NW de la península Wharton. La mar quebra namái dacuando nelles. [7]

Islla Kalau[editar | editar la fonte]

Mapa de la isla

Artículu principal: Islla Kalau

Allugada na parte NW del archipiélagu North. Xuntu cola islla Taggart son les más grandes del archipiélagu. Tien 4 nmi de llongura en direición NW-SE. Al norte parte con el golfu Ladrillero, pel este cuerre la canal Picton que la dixebra de la península Wharton, pel sur, un enrío ensin nome dixebrar de la islla Taggart y per l'oeste bañar el océanu Pacíficu.

Nel so parte NW álzase'l cuetu Kalau y nel so parte S'el cuetu Niple. Con tiempu claro ye visible dende 10 nmi y ye un escelente puntu de reconocencia de la entrada al golfu Ladrillero y a la canal Picton. [7]

Islla Taggart[editar | editar la fonte]

Mapa de la isla

Ver tamién: Islla Taggart

Asitiada al sur de la islla Kalau, ye la más grande del archipiélagu North. Mide 6,5 nmi na so exa más llarga NW-SE. Al norte parte con un enrío ensin nome que lu dixebra de la islla Kalau, al este cola canal Picton que la dixebra de la islla Wellington, al sur col canal Miramar que la dixebra de la islla Mornington y per l'oeste col océanu Pacíficu.

Nel so estremu NE álzase'l monte Taggart y nel so estremu S el monte Mac Donald. Les sos mariñes son puerques y despiden roques y rompientes hasta cuasi 6 nmi escontra fuera. Nel sector operen embarcaciones lloberes. [8]

Pasu Picton[editar | editar la fonte]

Mapa del pasu

Fórmase 6 nmi al sur de la entrada norte de la canal Picton. L'anchu navegable ye de 1½ cables con una fondura máxima de 10 metros que baxa hasta 9 metros. Con vientos fuertes del NW y W llevantar nel pasu mar gruesa, cuando soplen estos vientos, nun tien de ser saleáu por naves que calen más de 7,60 metros. L'amplitú de la marea en sicigias algama los 1,70 metros. [9]

Canal Miramar[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Dixebra partir sur de la islla Taggart de la mariña norte de la islla Mornington. Tien una llongura de 9 nmi por un anchu mediu de solu 400 metros. Puede ser saleáu por goletas pequeñes y siempres que se tenga a bordu un prácticu local. Xune la canal Picton col océanu Pacíficu. [10]

Islla Mornington[editar | editar la fonte]

Mapa de la isla

Asitiada al sur de la islla Taggart y separada d'esta pol canal Miramar. Empobinada en direición xeneral NNW-SSE tien 22½ nmi de llongura nesa direición por 14 nmi de mayor anchu. Ye de forma irregular. Pel llau esti cuerre la canal Picton que la dixebra de la islla Wellington, pel sur el canal Trinidad dixebrar de la islla Madre de Dios y per l'oeste bañar el océanu Pacíficu.

Ye baxa nel centru aumentando'l so altor progresivamente escontra'l norte y el sur. Nel so parte norte ta'l cuetu Taro de 300 metros d'altu. Nel llau oeste'l picu Spartan de 518 metros, nel sector sureste los montes Nares y MacLear de 484 metros, el picu Picton de 630 metros y el monte Gamboa de 484 metros, en partir sur el monte Caldarudu y nel estremu suroeste'l monte Corsu de 554 metros. [10]

Puertu Nuevu[editar | editar la fonte]

Mapa del puertu

Asitiáu na mariña norte de la islla Mornington na ribera sur del canal Miramar, el so sacu tien direición SE. El so accesu dende la canal Picton ye más claru. El puertu ye grande y les sos veres totalmente llimpies. Les mariñes tienen llombes de 40 a 100 metros d'altu; al fondu hai un cuetu, pico Suerte, de 250 metros d'altu. Bon fondeadero de fango en 27 metros d'agua. Puede faese agua de delles cascaes. Pa entrar al puertu encamiéntase l'usu d'un prácticu. [11]

Esteru Payne[editar | editar la fonte]

Mapa del esteru

Asitiáu nel sector central de la mariña oriental de la islla Wellington. Abrir en direición SW. N'el so boca atopa'l puertu Payne de tamañu abondu pa recibir naves de porte moderáu. L'esteru ye bien pintorescu porque tien cuetos de distintos altores. Ye bien baxu, solo aptu pa embarcaciones menores. Los montes son tupios colos árboles comunes de la zona. Hai murtilla y calafate. Peces a esgaya, especialmente róbalos. Hai mariscos y caza. [12]

Punta Sakkarah[editar | editar la fonte]

Mapa de la punta

Ye l'estremu SE de la islla Mornington. Al SW de la punta y a ¼ nmi atópense les islles Ramsés de solu 45 metros d'altu. La enfilación de Sakkarah cola punta Wilson de la islla Memphis señala la entrada sur de la canal Picton. [13]

Descripción mariña esta Península Wharton =[editar | editar la fonte]

Mapa de la península

Ye la parte SW de la islla Wellington. Tien una llongura de 40 nmi en direición xeneral NNW-SSE por un anchu máximu de 9 nmi. Estender dende'l canal Ladrillero pel norte hasta'l canal Trinidad pel sur. Pel so llau nordés cuerre l'esteru Desengaño, pel este'l brazu del Norte, pel sur la canal Trinidá y per el llau oeste la canal Picton.

El so parte norte ye montascosa sector nel que s'alcen los montes Wotan y Spite-Berg. La so mariña occidental ye bien quebrada y tien dellos senos y esteros. [14]

Punta Welcker[editar | editar la fonte]

Mapa de la punta

Ye l'estremu NW de la península Wharton. la mariña que la arrodia ye puerca hasta 1 nmi escontra fuera. Nel sector interior de la península alza'l monte Wotan. [2]

So Picton[editar | editar la fonte]

Mapa del baxu

Asitiáu a 6 nmi al sur de la punta Welcker de la islla Wellington. Esprender dende la mariña oeste de la península Wharton. Tien 1 nmi d'estensión avanzando 4 a 6 cables escontra'l centru de la canal. Nel veril esterior se sondan 9 a 7 metros. Nel puntu que se perdió'l tresporte Casma de l'Armada de Chile se sondan namái 6 metros d'agua. [15]

Senu Eversfield[editar | editar la fonte]

Mapa del senu

Tien trés entraes, llimpies y fondes. Empobináu escontra'l NE, tien 8½ nmi de llargu. Les mariñes que la llinden son de 250 a 400 metros d'altu. Nun ufierta surgideros. Na so mariña norte abre la canal Eugenio de 3 nmi de llongura que la comunica col esteru Marzu. Na mariña sur abre la canal Carlos que lo comunica col seno Artillería. [16]

Seno Artillería[editar | editar la fonte]

Mapa del senu

Abre 5½ nmi al sur del senu Eversfield. Les sos mariñes alzar hasta 300 metro. Les sos agües son llimpies y fondes. Na so entrada hai cinco islote. Ta empobináu escontra'l NE y tien una llongura de 8½ nmi y un anchu mediu de 1 nmi. Pola so fondura nun ufierta fondeaderos. Ta comunicáu col senu Eversfield pola canal Carlos. Hai abondosos árboles tales como ciprés, carbayu, tepú, etc. [17]

Badea Beresford[editar | editar la fonte]

Mapa de la badea

Allugada 2½ nmi al sur del seno Artillería. Tien una estensión d'una milla cuadrada. Nel so parte norte atopa'l puertu Beresford d'una fondura variable ente 12 y 15 metros. Na badea hai árboles rexonales de distintos tipos. Nel sector oriental abrir en direición NE l'esteru llamáu brazu esquierdu Beresford que tien 6 nmi de llargu y n'el so sector abre'l senu Cook de 3½ nmi de llargu. Los cuetos qu'arrodien la badea y los esteros son serrapatosos y de unos 350 metros d'altu. [11]

Senu Petley[editar | editar la fonte]

Mapa del senu

Formáu per un brazu de 2 nmi de llongura por 350 metros d'anchu. Ye bien baxu; na entrada tien 124 metros que mengüen rápido a midida que avánzase nél, llegando a los 58 metros no fondero del so sacu. Arrodiáu de montes serrapatosos de 500 metros d'altu. [18]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Encamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de saléu de les zones que se menten.

Referencies[editar | editar la fonte]

Bibliografía utilizada[editar | editar la fonte]

  • Institutu Xeográficu Militar (1970). Atles de la República de Chile. Santiago - Chile - Institutu Xeográficu Militar. Segunda edición.
  • Institutu Hidrográficu de l'Armada de Chile (1974). Atles Hidrográficu de Chile. Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada. Primer edición.
  • Institutu Hidrográficu (1982). Carreru de la Mariña de Chile Volume III. Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada. 5ª edición.
  • Incafo, S.A. (1982). Chile y los sos parques nacionales. Madrid - España - La Naturaleza n'Iberoamérica. 84-85389-35-2.
  • Magallanes, Rexón. Gobierno de Chile - Rexón de Magallanes. https://www.gob.cl/rexones/region-de-magallanes/. Consultáu 'l 11 d'abril de 2018. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]








Canal Picton