Acer rubrum

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Acer rubrum
Commons-emblem-notice.svg
 
Pládanu coloráu americanu
Red maple 0381.JPG
Nuevu biltu de pládanu coloráu
(Carolina del Sur)
Estáu de caltenimientu
Preocupación menor (LC)
Esmolición menor (IUCN)
Clasificación científica
Reinu: Plantae
División: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Orde: Sapindales
Familia: Sapindaceae
Subfamilia: Hippocastanoideae
Tribu: Acereae
Xéneru: Acer
Especie: Acer rubrum
L.
Distribución
Estensión
Estensión
[editar datos en Wikidata]

Acer rubrum, el pládanu coloráu americanu,[1] pládanu coloráu o pládanu de Canadá ye unu de los árboles caducos más comunes y estendíos del este de Norteamérica. La so distribución va dende'l llagu de los Montes na frontera ente Ontario y Minnesota, al este hasta Terranova, al sur hasta cerca de Miami (Florida), y al sudoeste hasta l'este de Texas. Ye llargamente cultiváu en parques y xardinos, onde esiste una gran variedá de cultivares. La so cazumbre tamién s'utiliza pa producir xarabe de pládanu .

Fueya de pládanu coloráu d'un exemplar del norte de Florida.
Flores.
Sámaras en Milford (Nuevu Hampshire). El frutu del pládanu coloráu madura y cai en primavera.
Vista del árbol.
Ilustración.
Como bonsái.

Distribución y hábitat[editar | editar la fonte]

Na mayoría de la so estensión, el pládanu coloráu afacer a un ampliu rangu de condiciones nel so allugamientu. Puede atopase creciendo en barraqueres, en tierres grebes, y seya que non ente mediu. Tamién tolera un ampliu rangu de pH, anque la clorosis puede asoceder en tierres más alcalines.

Descripción[editar | editar la fonte]

Ye un árbol de tamañu mediu-grande qu'algama altores de 20-30 m (raramente más de 40 m), un diámetru de 0,5 a cerca de 2 m, y puede vivir mientres 100-200 años, dacuando más tiempu.

Anque ye xeneralmente abondo bono d'identificar, el pládanu coloráu ye probablemente'l pládanu más altamente variable nes sos carauterístiques morfolóxiques de tolos de Norteamérica. Les fueyes son la meyor manera d'estremalo d'otros pládanos. Como otros pládanos americanos, son caducifolios y ordenaos en direición contraria a la caña. Les fueyes de los pládanu coloráu tienen típicamente un llargor de 5-10 cm y la mesma amplitú con 3-5 lóbulos dentaos irregulares (sicasí, les fueyes del cercanamente rellacionáu pládanu plateado (Acer saccharinum) tienen mozquetes muncho más fondes y carauterísticamente tien 5 lóbulos). La parte cimera de la fueya ye verde claru y la parte inferior ye ablancazada. Los tarmos de les fueyes son de normal coloraos, como lo son les cañes. Les fueyes camuden a un colloráu brillosu na seronda.

Les cañes del pládanu coloráu van de colloráu a buxu marrón y son lampiñas. Los biltos nanos tán presentes en munches cañes. Pel iviernu, les cañes lleven grupos de brotos de flores, fácilmente vistos a distancia. Les cañes del pládanu coloráu son casi imposible d'estremar d'eses del pládanu plateáu, sacante que'l postreru tienen un desagradable golor cuando s'estropien.

Les flores son d'un únicu sexu, con flores masculines y femenines en grupos separaos, anque de normal nel mesmu árbol. Na femenina (grana), les flores son coloraes con 5 pétalos bien pequeños y sépalos los terminales en grupos, de normal na punta de les cañes. Les flores masculines (polen) nun son más qu'estames mariellos salientes de biltos nanos nes cañes. Dambos tipos de flores atopar nel mesmu árbol, pero los árboles nuevos pueden producir namái un tipu. El floriamientu empieza a primeros d'añu dempués de 1-30 sumes térmiques.

El frutu ye una sámara, variable en color dende colloráu a marrón hasta mariellu. Les sámaras tienen un llargor de 15-25 mm y terminen en pareyes nun ángulu de 50-60 graos. Maurecen a finales de mayu o principios de xunu.

El pládanu coloráu frecuentemente hibrida col pládanu plateado; l'híbridu, conocíu como Acer x freemanii, ye l'entemediu ente los padres.

Cultivu y usos[editar | editar la fonte]

Crez llargamente como un árbol ornamental en parques y grandes xardinos, sacante onde les tierres son alcalines o salaes. En partes del noroeste del Pacíficu, ye unu de los más árboles más comúnmente introducíos. Numberosos cultivares fueron escoyíos, de cutiu pola so intensidá de color de cayida, tando 'October Glory' y 'Rede Sunset' ente los más populares. Escontra la so llende del sur, 'Fireburst', 'Florida Flame', y 'Gulf Ember' son los preferíos. Munchos cultivares del Acer x freemanii tamién crecen llargamente.

Ye una bona opción d'árbol pa les árees urbanes cuando hai un ampliu espaciu pa los sos raigaños. Ye escelente aguantando dures condiciones urbanes, incluyendo la tolerancia tantu de tierres seques como húmedes, y una mayor tolerancia a la contaminación qu'el pládanu azucreru. Como otros pládanos, el so raigaños pueden ser invasivas, lo que lo convierte nuna mala eleición pa plantíos n'estreches franxes ente la cera y la cai, anque ye probablemente una meyor opción que los pládanos plateaos o azucreros. Como'l Pládanu plateado, atrai esguiles, que comen los sos biltos a principios de primavera, anque los esguiles prefieren los más grandes biltos del pládanu plateáu.

Usos[editar | editar la fonte]

La so cazumbre puede usase pa producir xarabe de pládanu o azucre, pero ye menos duce que la del pládanu azucreru. Sicasí, produz xeneralmente xarabe de pládanu de sabor más fuerte.

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Acer rubrum describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 1055. 1753.[2]

Etimoloxía

Acer: nome xenéricu que procede del llatín ǎcěr, -ĕris = (afiláu), referíu a les puntes carauterístiques de les fueyes o a la durez de la madera que, supuestamente, utilizar pa fabricar llances. Yá citáu en, ente otros, Pliniu'l Vieyu, 16, XXVI/XXVII, refiriéndose a unes cuantes especies de Pládanu.[3]

rubrum: epítetu llatín que significa "de color coloráu".[4]

Sinonimia
  • Acer palmifolium Borkh. [1795]
  • Acer palliderubrum Weston [1775]
  • Acer glaucum Marshall [1785]
  • Acer eriocarpum Michx. [1803]
  • Acer dasycarpum Ehrh. [1789]
  • Acer collinsonia Thunb. [1793]
  • Sacchrosphendamnus saccharina (L.) Nieuwl. [1914]
  • Argentacer saccharinum (L.) Small[5]
  • Acer carolinianum Walter
  • Acer coccineum F.Michx.
  • Acer drummondii Hook. & Arn. ex Nutt.
  • Acer fulgens Dippel
  • Acer hypoleucum K.Koch
  • Acer microphyllum Pax
  • Acer sanguineum Spach
  • Acer semiorbiculatum Pax
  • Acer splendens Dippel
  • Acer wagneri Wesm.
  • Rufacer carolinianum (Walter) Small
  • Rufacer drummondii (Hook. & Arn. ex Nutt.) Small
  • Rufacer rubrum (L.) Small[6]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Nome vulgar preferíu en castellán, en Árboles: guía de campu; Johnson, Owen y More, David; traductor: Pijoan Rotger, Manuel, ed. Omega, 2006. ISBN 978-84-282-1400-1. Versión n’español de la Collins Tree Guide.
  2. Acer rubrum en Trópicos
  3. Testu Llatín de Pliniu'l Vieyu, Llibru 16 - En Pliny the Elder: the Natural History, Chicago University, 2006
  4. N'Epítetos Botánicos
  5. En Tela Botánico
  6. Acer rubrum en PlantList

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  1. Bailey, L.H. & Y.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
  2. Correll, D. S. & M. C. Johnston. 1970. Man. Vasc. Pl. Texas i–xv, 1–1881. The University of Texas at Dallas, Richardson.
  3. Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
  4. Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.Y. O.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
  5. Godfrey, R. K. & J. W. Wooten. 1981. Aquatic Wetland Pl. S.Y. O.S. Dicot. 1–944. Univ. Xeorxa Press, Athens.
  6. Long, R. W. & O. K. Lakela. 1971. Fl. Trop. Florida i–xvii, 1–962. University of Miami Press, Coral Cables.

Reference article Radford, A. Y., H. Y. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.

  1. Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
  2. Voss, Y. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.
  3. Wunderlin, R. P. 1998. Guide Vasc. Pl. Florida i–x, 1–806. University Press of Florida, Gainesville.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]