Galés

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
galés (cymraeg)
Faláu en : Reinu Xuníu
Rexón: Gales
Falantes: 600.000
Clasificación: Indoeuropéu

 Célticu
  Celta britónicu
   galés

Estatus
Idioma oficial en: Reinu Xuníu
Códigos llingüísticos
ISO 639-1 KW
ISO 639-2 COR
SIL CRN

El galés (tamién nomáo cámbricu o címbricu) ye una llingua céltica d'orixe britónicu qu'entá se fala nel país de Gales (oeste del Reinu Xuníu).

Anguaño, ye deprendíu nes escueles y universidaes, el gobiernu fai un usu billingüe d’esti idioma y del inglés, mientres qu’hai medios de comunicación que faen usu del galés, destacando S4C, canal de televisión que dende 1982 emite nesti idioma.

El desaniciu del idioma entamó col sometimientu de Gales a la corona británica pol rei Eduardo I d’Inglaterra nel sieglu XIII. Anque anguaño, l’inglés ye la llingua dominantes, l’usu del galés tovía ye importante, considerando que nun cuerre peligru a curtiu plazu. Tien unos 600.000 falantes, el 20% de la población del país.


Hestoria[editar | editar la fonte]

La so hestoria y evolución tan dixebraes en tres dómines:

  • Dómina antierga (fasta'l sieglu XII), del que se conserven delles pallabres aisllaes, nomes y versos, asina como un códigu llegal del sieglu X.
  • Dómina d'anguañu (dende'l sieglu XVI), de magar el sieglu XIX añíciase un resurdimientu lliterario.

Anguañu, esti idioma tien influencies de los pueblos que pasaron per eses tierres (llatín, anglusaxón, normandu y posteriormente del inglés). El númberu de falantes según dalgunes fontes sedría de más de mediu millón (un cuartu dos galeses), magar que nun toos lu falaríen davezu.

Cartelu billingüe en Caernarfon

Amuesa textual[editar | editar la fonte]

San Xuan V 1-8

  • 1. Yn y dechreuad yr oedd y Gair, a'r gair oedd gyd a Duw, a Duw oedd y Gair.
  • 2. Hwn oedd yn y dechreuad gyd a Duw.
  • 3. Trwyddo ef y gwnaethpwyd pob peth; ac hebddo ef no wnaethpwyd dim a'r a wnaethpwyd.
  • 4. Ynddo ef yr oedd bywyd; a'r bywyd oedd oleuni dynion.
  • 5. A'r goleuni sydd yn llewyrchu yn y tywyllwch; a'r tywyllwch nid oedd yn ei amggyffred.
  • 6. Yr ydoedd gwr wedi ei anfon oddi wrth Dduw, a'i enw Ioan.
  • 7. Hwn a ddaeth yn dystiolaeth, fel y tystiolaethai am y Goleuni, fel y credai pawb trwyddo ef.
  • 8. Nid efe oedd y Goleuni, eithr efe a anfonasid fel y tystiolaethai am y Goleuni.

Autores[editar | editar la fonte]

Güei, na producción lliteraria en llingua galesa destáquense autores como: Thomas Gwynn Jones, Robert William Parry y William John Gruffydd (en poesía), Islwyn Ffowc Elis, Saunders Lewis y Kate Roberts (en rellatu).

Porcentax de falantes[editar | editar la fonte]

Siaradwyr y Gymraeg ym Mhrif Ardaloedd Cymru.png

Enllaces externos[editar | editar la fonte]

Bwrdd yr Iaith Gymraeg/Welsh Language Board