Xukurú

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Xukurú
Xucuru.jpg
Marcos, cacique xucurú
Población total 9.021
Idioma portugués, xukurú
Asentamientos importantes
1ᵘ Serra do Ororubá, Pernambuco, Bandera de Brasil Brasil
[editar datos en Wikidata]

Xucurú ye una etnia indíxena qu'anguaño habita en Serrar do Ororubá, en 24 aldegues de los conceyu de Pesqueira y Poção, tao de Pernambuco, Brasil y nel barriu Xucurus del pobláu de Pesqueira. Denominar Xucurús do Ororubá pa distinguilos de los Xucuru-Cariri de Alagoas, de los Xucurú-Karirí de Pôrto Real do Colexo, Pernambuco, y de les tribus Xucurus da Paraíba o Sucurús, estinguíes o asimilaos pol mestizaje.

Historia[editar | editar la fonte]

Pesqueira tuvo'l so orixe nel "aldeamiento" del pueblu indíxena Xucurú promovido polos misioneros de la Congregación del Oratoriu de San Felipe Neri en 1671. Nel sieglu XIX el territoriu foi progresivamente ocupáu por colonu qu'en 1850 solicitaron el fin del aldeamiento, que foi aprobáu en 1879. Por cuenta de conflictos de tierra colos hacendadosy por solicitú de los indíxenes, en 1954 foi establecíu en Serrar do Ororubá un puestu de Serviciu de la Proteición al Indiu. Dempués de l'aprobación de la Constitución de 1988 los indíxenes llucharon pola reconocencia y la demarcación de la so territoriu. El 20 de mayu de 1998 foi asesináu'l so principal líder el cacique Xicão. En 2001 fueron homologadas 27.555 hectarias como tierra indíxena xucuru.[1]

Usu esternu del términu[editar | editar la fonte]

El términu xukurú (o xucurú y shukurú) usóse pa designar a diverses etnies y llingües del NE de Brasil polo qu'el so usu (al igual qu'asocede col términu xocó) ye bastante confusu.[2]

Puramente'l xukurú referir a una llingua que nun ta bien documentada y anguaño estinguida, pertenecía a la familia de llingües karirí. L'amenorgamientu de la población indíxena del NE. de Brasil fixo que munchos grupos que se fixeron invidables pol so amenorgáu númberu xuniérense otros grupos mayores de etnicidades distintos. Inclusive dellos grupos se mestizaron en poblaciones d'orixe africanu y europea. Los modernos Xucurú-Karirí paez ser la unión de grupos d'orixe xukurú, karirí, tuxá y aconan (wakoná), que vivíen nes proximidaes de Pôrto Real do Colégio que la so fusión y mestiza ye l'orixe d'una identidá étnica, designada como Xukurú-Karirí. Los actuales Xukurú-Karirí son descendientes por tantu de dellos grupos indíxenes de la zona, a los cualos xuntáronse negros, mestizos y inclusos persones d'orixe européu. Escontra 1760, na aldega de Pôrto Real do Colexo vivíen Cropotó, Cariri, Aconans, Ceococes (probablemente plural de Ciocó/Xokó) y Prakió.[3]

L'estudiu de Meader (1978) que'l so trabayo de campu remontar a 1961 arrexuntó delles pallabres recordaes por dellos vieyos xukurú-karirí, quien en munchos casos, entemecíen pallabres de delles llingües indíxenes de la zona, qu'escucharen na so mocedá.

Referencia[editar | editar la fonte]

  1. Silva, Edson (2007) História, memórias y identidade ente vos Xukuru do Ororubá (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver l'historial y la última versión).; Tellus 7 (12): 89-112.
  2. Fabre, Alain (2005) Diccionariu etnolingüístico y guía bibliográfica de los pueblos indíxenes suramericanos. Entrada para: Xocó, Xucurú-Karirí y Carirí-Xocó
  3. Matu, 1999

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Xukurú