Ubide

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Ubide
Ubide.jpg
Escudo de Ubide.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaBizkaikobanderea.svg Bizkaia
ComarcaArratia-Nervión [[File:Arbcom ru editing.svg
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Ubidea Traducir Joxan Pagola Kortajarena
Códigu postal 48145
Xeografía
Coordenaes 43°01′27″N 2°41′20″O / 43.0242°N 2.6889°O / 43.0242; -2.6889Coordenaes: 43°01′27″N 2°41′20″O / 43.0242°N 2.6889°O / 43.0242; -2.6889
Ubide is located in España
Ubide
Ubide
Ubide (España)
Superficie [convert: unknown unit] km²
Altitú 975 Q11573
Llenda con Zeanuri, Dima, Otxandio, Cigoitia y Legutio
Demografía
Población 177 hab. (2018)
Porcentaxe 100% de Arratia-Nervión Traducir
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

La anteiglesia de Ubidea (en euskera y oficialmente Ubide[1]) ye un conceyu de la provincia de Vizcaya, País Vascu (España). Pertenez a la contorna de Arratia-Nervión.

Llenda al norte colos conceyos vizcainos de Ceánuri y Dima; al sur col alavés de Villarreal de Álava y col ríu Undebe, que lo dixebra del términu tamién alavés de Cigoitia; al este, con Ochandiano y Dima.

Traviesa'l conceyu'l regueru Zubizabala. La capital, anteiglesia de San Juan, atopar al sur del conceyu, na vera derecha del Zubizabala, al pie los montes estremeros.

Entá siendo un conceyu vizcaín, pertenez al Área funcional de Vitoria - Álava Central.[2]

Topónimu[editar | editar la fonte]

Vista xeneral de Ubidea

Ubide significa en euskera 'acequia', 'acueductu', 'ataya' o -en definitiva- 'cualquier canal pa la conducción d'agua'. Etimológicamente esta pallabra provien de ur+bide, lliteralmente 'camín d'agua'.

El nome del pueblu paez tar rellacionáu con esta definición. L'orixe del pueblu atopar nun conxuntu de ferrerías que s'instalaron na paraxa y que dieron llugar a la nacencia del pueblu. Posiblemente'l regueru Zubizabala, qu'estrema anguaño'l pueblu pola metá, foi enriáu pa utilizar la so fuercia como fonte d'enerxía nes ferrerías, lo que dio orixe a que'l llugar fuera conocíu como Ubidea (la canal).

La diferencia ente'l nome castellanu y vascu del pueblu ye que'l primeru Ubidea, inclúi la -a final, que tien valor d'artículu en euskera; ente que nesti idioma, por esi fechu, acabóse perdiendo nel nome dando llugar a Ubide.

En 1995 el conceyu camudó la so denominación oficial de Ubidea a Ubide. Foi publicáu nel BOE en 1996.

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Urdidea allugar en partir sur de la provincia de Vizcaya na llende con Álava. Al pie del Monte Gorbea ye un puntu de partida pa numberoses ascensiones a diversos cumes del Parque Natural del Gorbea.

El ríu Zubizabala traviesa la población y dixebra el centru del barriu de San Juan. L'altitú de Urbidea asitiar ente los 574 y 784 metros sobre'l nivel del mar.

Al norte parte con Zeanuri y Dima y al sur coles poblaciones alaveses de Villarreal de Álava y Legutiano. Al este con Ochandiano y Dima.

Historia[editar | editar la fonte]

Ubidea yera un barriu de la anteiglesia de Ceánuri hasta la so desanexión nel sieglu XVI. L'orixe de la población paez tar nel establecimientu de ferreríes y el so allugamientu na ruta ente'l pandu castellanu y la mariña cantábrica. Formó parte de les Xuntes de Guernica nes que tenía asientu y votu col númberu 71.

Mientres la Guerra Civil Española Urbidea quedó na parte republicana y caltúvose hasta'l 7 d'abril de 1937 cuando les tropes del exércitu de Franco tomaron el pueblu.

En febreru de 1967 foi escoyida la primer alcaldesa de Vizcaya y una de les primeres d'España, María Teresa Ibarguchi Barrondo.[3]

Alministración[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales en Ubide
Partíu políticu 2015[4] 2011[5] 2007[6] 2003[7] 1999[8] 1995[9] 1991[10]
Ubideko Arnasa (UA) 58,72% 4 - - - - - - - - - - - -
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 26,61% 1 27,01% 1 36,19% 1 83,12% 4 - - 40,83% 1 41,27% 1
Partíu Popular (PP) 2,75% 0 0,93% 0 3,81% 0 11,69% 1 - - - - - -
Alkarlanien - - 64,49% 4 - - - - - - - - - -
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) - - 0,93% 0 - . - - - - - - 0,00% 0
Eusko Abertzale Ekintza - Aición Nacionalista Vasca (EAE-ANV) - - - - 58,01% 4 - - - - - - - -
Ubideko Abertzaleak - - - - - - - - 89,38% 5 - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 57,05% 4 56,35% 4

Cuatro partíos presentaron candidatura na alcaldía nes pasaes eleiciones municipales; EAJ-PNV, PSE-EE, PP y un partíu independiente. Estos fueron los resultaos:

Esto dio como ganadora a la candidatura independiente Alkarlanien, que ta formada por abertzales d'esquierdes. La PNV llogró 1 conceyal, ente que PSE-EE y Populares nun llograron representación.

Demografía[editar | editar la fonte]

Añu 1857 1877 1887 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1991 2001 2006 2009
Población 428 490 532 407 368 426 385 372 376 246 221 150 165 162 157 161

Monumentos[editar | editar la fonte]

Personaxes relevantes[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Ministeriu d'Alministraciones Públiques (ed.): «Variaciones de los conceyos d'España dende 1842.». Archiváu dende l'orixinal, el 28 de xunu de 2012. Consultáu'l 12 de marzu de 2012.
  2. «Árees d'influencia urbana del País Vascu». Gobiernu Vascu.
  3. Diariu Vascu, 3 de febreru de 1966
  4. ara.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 2015». Consultáu'l 18 d'agostu de 2015.
  5. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 2011». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  6. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 2007». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  7. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 2003». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  8. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 1999». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  9. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 1995». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.
  10. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ubide 1991». Consultáu'l 19 d'agostu de 2015.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Ubidea