Reinu d'Afganistán

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
د افغانستان واکمنان
Reinu d'Afganistán

Flag of Herat until 1842.svg

1826-1973

Flag of Afghanistan (1974–1978).svg

Bandera d'Afganistán

Bandera

Himnu nacional: Himnu Real (1926-1943)
Loyal Salami (1943-1973)
Llocalización de {{{nome_común}}}
Mapa de 1904 del Asia Central. El Reinu d'Afganistán (lila) llindaba al norte col Imperiu Rusu, al oeste con Persia, al este col Imperiu Chinu y la India Británica y al sur col Beluchistán Británicu y Beluchistán.
Capital Kabul
Relixón Islam suní
Gobiernu Monarquía absoluta (1826-1926)
Monarquía constitucional
(1926-1973)
Rei[1]
 • 1826-1863 Dost Mohammad Khan
 • 1863-1879[2] Sher Ali Khan
 • 1879-1880 Mohammad Yaqub Khan
 • 1880-1901 Abdur Rahman Khan
 • 1901-1919 Habibullah Khan
 • 1919-1929 Nasrullah Khan
 • 1929-1933 Mohammed Nadir Shah
 • 1933-1973 Mohammed Zahir Shah
Primer Ministru
 • 1927-1929 Shir Ahmad
 • 1929 Shir Giyan
 • 1929-1946 Mohammad Khan
 • 1946-1953 Shah Mahmud Khan
 • 1953-1963 Mohammed Daud Khan
 • 1963-1965 Mohammad Yusuf
 • 1965-1967 Mohammad Hashim
 • 1967-1971 Mohammad Etemadi
 • 1971-1972 Abdul Zahir
 • 1972-1973 Mohammad Shafiq
Llexislatura Asamblea Nacional¹
 • Cámara alta Mesherano Jirga
 • Cámara baja Wolesi Jirga
Historia
 • Afitáu 1826
 • Primer Guerra Anglu-afgana 1839–1842
 • Segunda Guerra Anglu-afgana 1878–1880
 • Manexu británicu total de les rellaciones esteriores Tratáu de 1905
 • Independencia afgana 6 de mayu - 8 d'agostu de 1919
 • Rebelión conservadora 1928-1929
 • Golpe de Daud 1973
Moneda Rupia, Afgani
Miembru de: Lliga de Naciones, ONX, NOAL, OCI
1 Dende 1965. Amás, esistía la Loya Jirga.

El Reinu d'Afganistán (en pashtún: د افغانستان واکمنان‎; en dari: پادشاهي افغانستان‎) foi'l periodu monárquicu nel modernu Afganistán establecíu por Dost Mohammad Khan en 1826 tres la cayida d'Ayub Shah Durrani en 1823, gobernante del Imperiu Durrani (anque'l nome oficial d'esti imperiu tamién yera Reinu d'Afganistán,[3] el so territoriu yera muncho más estensu). La monarquía afgana dexó d'esistir en 1973, cuando l'últimu rei foi derrocáu y quedóse a vivir nel esiliu.

Historia[editar | editar la fonte]

El Gran Xuegu[editar | editar la fonte]

La primer dómina del Reinu, dacuando conocida como Emiratu (pol títulu de Emir qu'ostentó'l monarca afganu hasta 1926) tuvo signada pol Gran Xuegu»: la disputa ente los intereses del Imperiu rusu y l'Imperiu británicu. Ente 1839 y 1842 tuvo llugar la Primer guerra anglu-afgana, mientres la cual los británicos ocuparon Afganistán y trataron de torgar el expansionismo rival de los rusos; sicasí, nun llograron derrocar a Dost Mohammad Khan.

Tres la muerte d'esti monarca en 1863, foi asocedíu pol so fíu Shir Alí, quien trés años más tarde foi derrocáu pol so hermanu mayor Mohammad Afzal Khan. En 1868 Shir Alí tornó al poder, pero foi atacáu polos rusos; los británicos tamién invadieron y obligaron a retirase a los zaristas. El nuevu emir, Mohammad Yaqub Khan, trató de contentar a los rusos empobinando un pocu a esi imperiu la so política esterior, pero foi derrocáu polos británicu, quien impunxeron a Abdur Rahman Khan y fixeron qu'ésti acepte en 1893 la «Llinia Durand», frontera sur d'Afganistán que provocó la división política del pueblu pastún y l'anexón d'un terciu del país a la colonia de la India Británica. Abdur Rahman tuvo que faer frente a munches rebeliones.

Abdur Rahman foi asocedíu pol so fíu Habibullah Khan, quien robló un tratáu en 1905, depués de la Segunda Guerra Anglu-Afgana, confirmando que les rellaciones esteriores d'Afganistán yeren controlaes pol Reinu Xuníu. En 1919 foi asesináu mientres una intriga del so hermanu Nasrulá, quien foi deteníu por Amanulá, nuevu emir.

Independencia definitiva[editar | editar la fonte]

Amanulá proclamó la independencia y obligó a que'l Reinu Xuníu reconocer col Tratáu de Rawalpindi depués de la Tercer Guerra Anglu-Afgana. Amanulá alióse internacionalmente cola apocayá fundada Unión de Repúbliques Socialistes Soviétiques y llevó a cabu numberoses reformes sociales, polítiques y económiques.[4] En 1926 camudó'l títulu del monarca de Amir a Padshah. Tuvo que faer frente a delles rebeliones fomentaes polos británicu.[5]

En 1929 el caudiellu rebalbu Habibulá Kalakani derrocar y foi proclamáu Amir, pero foi tamién derrocáu por Mohammad Nadir Shah, quien reinó hasta 1933, cuando foi asesináu y asocedíu pol so fíu Mohammed Zahir Shah.

Zahir Shah estableció'l primer parllamentu afganu en 1965, dómina de lliberación social y fermentadura política. Foi derrocáu pol príncipe Mohammed Daud Khan, quien proclamó la república en 1973.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Jan-Heeren Grevemeyer: Afghanistan: Sozialer Wandel und Staat im 20. Jahrhundert. VWB-Verlag, Berlín, 1989, ISBN 978-3-927408-24-1.
  • Karl Y. Meyer y Shareen Blair Brysac: Tournament of shadows, The great game and the race for empire in central asia. 1999, ISBN 1-58243-028-4.
  • Philip J. Haythornthwaite: The Colonial Wars Source Book. ISBN 978-1-85409-436-0.
  • Daniel Gomà: Hestoria d'Afganistán: de los oríxenes del Estáu afganu a la cayida del réxime talibán. Publicaciones de la Universidá de Barcelona, 2011, ISBN 978-84-475-3484-5.



Reino de Afganistán