Bandera d'Afganistán

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Bandera d'Afganistán
Flag of Afghanistan.svg
Datos
Entidá Afganistán
Fecha d'adopción

4  de xineru de 2004

(15 años)
Proporción FIAV 111111.svg 3:2
Colores negru, bermeyu, verde y blancu
Cambiar los datos en Wikidata

La bandera de la República Islámica d'Afganistán foi adoptada'l 7 d'avientu de 2003, en xunto cola nueva Constitución afgana.

La bandera consta de tres franxes verticales en negru, colloráu y verde, incluyendo nel centru al emblema del Estáu en blancu. Estos colores nacionales, usaos per primer vegada en 1928, representen el pasáu, la llucha independentista y el progresu, respeutivamente. Nel emblema apaez representada una mezquita (con dos banderes) col minbar y el mihrab sobre la que s'alluga'l takbir (الله أكبر, Allahu Akbar, «Alá ye grande»), un pequeñu sol naciente y la shahada; debaxo apaez l'añu 1298 del calendariu persa (equivalente a 1919 del calendariu gregorianu, añu de la proclamación de la independencia) y la pallabra افغانستان («Afganistán») nuna cinta qu'enxareya la corona d'espigues de trigu.

La bandera afgana tuvo cuasi siempres l'escudu (que varió notablemente) y les franxes negru-colloráu-verde (en distintes posiciones y significaos atribuyíos). Dende la independencia hasta ochobre de 1978 la bandera tuvo un ratio 2:3, restauráu cola actual, y ente ochobre de 1978 y hasta 2003 un ratio 1:2.

Esti país ye'l que más vegaes camudó de bandera.[1]

Historia[editar | editar la fonte]

Primeres banderes[editar | editar la fonte]

La primer bandera de la que se tien conocencia correspuende a la dómina de Nadir Shah (1688-1747). Décades más tarde, una tribanda horizontal verde-blanca-verde foi utilizada na dómina del Imperiu Durrani y del Emiratu de Herat (aprox. 1818-1842).[2]

La primer bandera d'Afganistán establecida nes sos fronteres modernes, foi creada mientres el reináu del emir Abdur Rahman Khan en 1880, y constaba d'un pañu dafechu negru, al que l'emir Habibulá amestó, en 1901, l'escudu pa la bandera estatal y de guerra.[2]

Bandera so Nadir Shah.  
Bandera so los Durrani.  
Bandera establecida por Abdur Rahman Khan en 1880.  
Bandera establecida por Habibulá en 1901 pa usu del Estáu y l'Exércitu. Ratio 3:5.  

Monarquía[editar | editar la fonte]

En 1919 proclamóse la independencia y Afganistán dexó de ser un protectoráu del Imperiu Británicu. El diseñu de la mezquita foi complejizado (y sobre ella añedió'l chacó real) pero quitaron delles armes, dexándose namái dos espaes y arrodiándose de rayos que formen ocho puntos y que reciben l'emblema nun círculu; dacuando en vegada del círculu tenía forma d'óvalu y n'otra versión apaecía un llibru sobre les espaes.[3]

En 1926, xuntu col cambéu de títulu del monarca Amanulá d'Emir a Rei, modificóse l'escudu: quitaos el chacó, les espaes y los rayos, estos postreros reemplazar por dos rama, una de lloréues y otra de fueyes de carbayu.[4]

Metanes numberoses reformes modernizantes, una bandera dafechu nueva foi establecida en 1928. Apaecieron per primer vegada'l colores negru-colloráu-verde (significando'l pasáu, el sangre esparnao pola independencia y l'esperanza nel futuru, respeutivamente)[5] y llevaba un escudu de tipu socialista. El color negru yera tomáu de les antigües banderes tradicionales, el colloráu de la bandera de la URSS y el verde pol Islam.[6][7]

La nueva bandera duró namái unos meses: Amanulá tuvo d'abdicar por causa de una revuelta conservadora contra les sos reformes. El caudiellu tayiko Habibulá Kalakani tomó Kabul en xineru de 1929 y foi proclamáu Emir por una asamblea de líderes relixosos. Usó una bandera tribanda vertical colloráu-negru-blancu.[8]

N'ochobre de 1929 foi derrocáu y executáu. Mohammed Nadir Shah restauró'l colores de 1928 pero col escudu de 1919 —n'óvalu— (pos l'escudu de 1928 considerábase bien «progresista»).[9]

En 1931 diseñóse un nuevu escudu combinando los de 1919 y 1928. Foi consagráu pola Constitución del 31 d'ochobre de 1931. Esta bandera ye bien similar a l'actual, pero l'emblema tien diferencies (toca los trés franxes, nun tien la shahada, nin el takbir, nin el sol naciente y l'añu que lleva ye distintu). Ésta ye la bandera de mayor duración na hestoria afgana.[10] La Constitución de 1964 describir nel so artículu 4 oficialmente:

«La bandera d'Afganistán ye tricolor (negru, colloráu y verde) y toles pieces van xuníes verticalmente d'izquierda a derecha na mesma proporción, siendo l'anchu de cada tira igual a la metá del so llargor, teniendo nel centru la insinia del mihrab (arcu nuna mezquita onde la congregación reza escontra la Kaaba en La Meca) y el minbar (un púlpitu gradiáu asitiáu a la derecha del mihrab na mezquita, dende'l cual los pidíos son unviaos) en blancu, flanqueada por dos banderes y cómodamente instaláu en dos gavilla de trigu.»[11]

1919-1926  
1926-1928  
1928-1929  
1929  
1929-1931  
1931-1973  

República[editar | editar la fonte]

En 1973 foi derrocáu'l rei Zahir Shah pol so primu y cuñáu, el xeneral Mohammed Daud Khan y ésti proclamó la República. El 9 de mayu de 1974 foi establecida una nueva bandera: tres franxes con el colores tradicional pero horizontal (la franxa verde siendo'l doble que les otres dos) y con un nuevu escudu: un águila dorada coles ales abiertes nel cantón. La Constitución de 1976 describir nel so artículu 23:

«La bandera d'Afganistán consiste n'el colores negru, colloráu y verde, dispuestes de forma horizontal en proporciones fixes de riba abaxo col emblema nacional del Estáu asitiáu na parte cimera izquierda. La definición y les proporciones de riba escontra baxo col escudu nacional va ser regulada pola llei.»[12]

El 27 d'abril de 1978 el oficiales progresistes, sol mandu d'Abdul Qadir y Mohammad Aslam Watanjar, encabezaron una Revolución y tomaron el poder, apurriéndolo trés díes depués al Partíu Democráticu Popular d'Afganistán empobináu por Nur Mohammad Taraki. Nun hubo cambeos oficiales de bandera anque empezó a aldericase y foi corriente l'usu de la bandera anterior ensin l'escudu.[13]

El cambéu llegal vieno'l 19 d'ochobre de 1978. Reemplazóse la bandera por una bandera colorada col escudu nel cantón. Ellí, en color doráu allugábase la pallabra en Jalq (tantu en dari como en pashto, «Pueblu»), arrodiada de la corona d'espigues y na parte cimera una estrella y na inferior una cinta colorada coles inscripciones doraes د ﺛور ﻧﻘﻼـب ١۵١٧ (Dǝ S̠aur Enqelāb 1317) («La Revolución d'abril de 1978») y دافغانستان دمکراتی جمهوریت (Dǝ Afġānistān Dimūkratīk Jumhūriyat) («La República Democrática d'Afganistán», nuevu nome oficial del país).[13]

Nos últimos díes de 1979 les tropes soviétiques entraron al país a pidimientu del gobiernu llegal p'ayudar a combatir a los fundamentalistes insurrectos («muyahidines») y asumió Babrak Karmal como presidente'l 27 d'avientu de 1979. Col fin d'aselar la oposición relixoso y feudal, decidió faese un cambéu de pabellón y el 21 d'abril de 1980 adoptóse la nueva bandera afgana, que consistía na antigua republicana pero colos trés franxes horizontales d'igual tamañu y con un nuevu emblema.[13]

El 30 de payares de 1987 simplificóse l'escudu de la bandera.[14] La Constitución promulgada esi añu describir nel so artículu 10:

«La bandera estatal de la República d'Afganistán ye tricolor estremáu en trés partes horizontales iguales en franxes negru, colloráu y verde, l'emblema va ser asitiáu a entrambos llaos de la cuarta parte cimera de la bandera cerca del mástil. El llargor de la bandera va ser el doble del so anchor.»[15]

La reforma constitucional de 1990 nun introdució cambeos na bandera.[16]

1974-1978  
1978  
1978-1980  
1980-1987  
1987-1992  

Islamismu[editar | editar la fonte]

Pal 27 d'abril de 1992 los muyahidines derrocaren al gobiernu, establecíu un Tao Islámicu y usaben distintes banderes. En mayu estableció una provisional, de tres franxes horizontales d'igual tamañu en colores verde-blancu-negru (de les banderes de les facciones fundamentalistes), na franxa verde apaecía'l takbir en blancu y na central, la shahadah en negru.[17] Usáronse distintes variaciones: otra con el colores invertíos y les lletres en doráu,[18] otra con el colores invertíos y la shahadah n'azul y otra con el colores correctos pero les lletres toes en negru, según con distintes proporciones.[19]

El 2 d'avientu d'esi añu, el presidente Burhanuddin Rabbani decretó la nueva bandera oficial, asemeyada a la bandera provisional pero qu'incluyía l'escudu de 1931 modificáu. El color verde representaba l'islam, el blancu a la pureza y el negru al pasáu escuru del país.[20] Esta bandera, anque usada internacionalmente y en teoría la bandera del país nun tenía usu xeneralizáu: cada facción muyahidín tenía les sos propies insinies.[19]

Pal 27 de setiembre de 1996, una facción fundamentalista, los talibán, fixérase col control de la mayor parte del territoriu. El 25 d'ochobre de 1997 renombraron el país a Emiratu Islámicu d'Afganistán y establecieron como bandera una blanca, usada pol movimientu talibán, cola shahadah escrita en negru. Como'l gobiernu talibán nunca foi reconocíu internacionalmente mientres estos años, sacante tres estado, pa les Naciones Xuníes la bandera válida yera la d'avientu de 1992, usada oficialmente pol gobiernu rival de l'Alianza del Norte.[21][20]

Tres la cayida del réxime talibán na invasión de 2001, establecióse, el 27 de xunu de 2002, una nueva bandera con el colores tradicionales en disposición vertical y col escudu ensin les cimitarras. Hai versiones col escudu en doráu y en blancu y con otres variaciones.[22]

El 4 de xunu de 2004 camudáronse-y les proporciones y l'escudu tuvo cambeos menores, esistiendo variaciones con al respective de los elementos del mesmu.[23] La Constitución actual describir oficialmente nel Capítulu 2, Artículu 19:

«La bandera d'Afganistán componer de trés partes iguales, con el colores negru, colloráu y verde yustapuestos d'izquierda a derecha perpendicularmente.

L'anchu de cada pieza de color ye igual a la metá del so llargor. La insinia nacional ta asitiáu nel centru de la bandera.

La insinia nacional del Estáu d'Afganistán componer del mihrab y el minbar en color blancu.

Dos banderes atopar nos sos dos llaos. Na parte media alta de la insinia sagrada de la frase "Nun hai Dios sinón Alá y Mahoma ye'l so profeta" y "Alá ye grande", xuntu con un sol naciente. La pallabra "Afganistán" y l'añu 1298 (calendariu solar) atopar na parte inferior de la insinia. La insinia ta arrodiada con dos rama de trigu.

La llei va regular l'usu de la bandera nacional y l'emblema.»[24]

1992  
1992-2002  
Territoriu talibán 1997-2001  
2002-2003  
2003-2004  
2004-2013  

Otres banderes[editar | editar la fonte]

Simbolismu[editar | editar la fonte]

El negru simboliza la edá escura del pasáu, el colloráu simboliza'l sangre esparnao pola independencia y el verde simboliza l'Islam, esperanza, riqueza y el futuru brillosu.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Description of the flag of Afghanistan» (inglés). The World Factbook. Archiváu dende l'orixinal, el 12 de xunu de 2011. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  2. 2,0 2,1 «Historia vexilológica d'Afganistán I» (castellanu). Historia vexilológica d'Afganistán. Archiváu dende l'orixinal, el 4 de febreru de 2012. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  3. Columbia University (ed.): «Flags of Afghanistan» (inglés). Encyclopædia Iranica. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  4. «Afghanistan 1926 or 1928 - June or September 1928» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  5. «Afghanistan June or September 1928 - January 1929» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  6. «Historia vexilológica d'Afganistán II». Historia vexilológica d'Afganistán. Archiváu dende l'orixinal, el 3 de febreru de 2012. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  7. «National Flag of Afghanistan» (inglés). World Flags 101. Consultáu'l 23 de xunu de 2013.
  8. «Afghanistan January 1929 - October 1929» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  9. «Afghanistan October 1929 - 1931» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  10. «Afghanistan 1931-1973» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  11. «La Constitución d'Afganistán (1964)» (inglés). Constitutions of the Past. Consultáu'l 3 de xunetu de 2011.
  12. «La Constitución d'Afganistán (1976)» (inglés). Constitutions of the Past. Consultáu'l 3 de xunetu de 2011.
  13. 13,0 13,1 13,2 «Historia vexilológica d'Afganistán V» (castellanu). Historia vexilológica d'Afganistán. Archiváu dende l'orixinal, el 3 de febreru de 2012. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  14. «Afghanistan November 1987 - August 1992» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  15. «La Constitución d'Afganistán (1987)» (inglés). Constitutions of the Past. Consultáu'l 3 de xunetu de 2011.
  16. «La Constitución d'Afganistán (1990)» (inglés). Constitutions of the Past. Consultáu'l 3 de xunetu de 2011.
  17. «Afghanistan April 1992 - December 1992» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  18. esta versión ye la usada en munchos diccionarios
  19. 19,0 19,1 «Historia vexilológica d'Afganistán VI» (castellanu). Historia vexilológica d'Afganistán. Archiváu dende l'orixinal, el 4 de febreru de 2012. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  20. 20,0 20,1 «Afghanistan December 1992 - September 1996» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  21. «Afghanistan 1996-2001» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  22. «Afghanistan 2002-2004» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  23. «Afghanistan» (inglés). Flags of the World. Consultáu'l 2 de xunetu de 2011.
  24. «La Constitución d'Afganistán» (inglés). Constitutions of Afghanistan. Consultáu'l 3 de xunetu de 2011.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Bandera de Afganistán