Llingües algonquines centrales

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Plantía:Ficha de familia d'idiomes Les llingües algonquinas centrales son una agrupación xeográfica de les llingües algonquinas que nun constitúin un grupu filoxenéticu definíu dientro de la familia algonquina, delles traces comunes son namái traces d'área llingüística. Dientro de la familia algonquina namái'l algonquino oriental paez ser un grupu bien definíu.

Dientro de les llingües algonquinas centrales, les úniques llingües que paecen tener un parentescu filoxenéticu específicu son el potawatomi y el ojibwe, que frecuentemente s'arrexunten dientro d'una caña ojibwe-potawatomi, anque s'apurrió dalguna evidencia pa sostener un grupu algonquino central, llamáu por dellos autores "algoquino de los grandes llagos oriental"[1] o "algonquino central nuclear" (Goddard, 1994), formáu pol ojibwe-potawatomi, el miami-illinois, el fox-sauk-kickapoo y el shawnee (y excluuendo el cree-montagnais y el menominee). Esti supuestu grupu filoxenéticu foi suxuríu sobre la base de ciertes innovaciones léxicu y fonolóxicu, anque la hipótesis de que formen un grupu filoxenéticu bien definíu nun foi convenientemente demostrada, polo que se considera una mera propuesta de trabayu.

Clasificación[editar | editar la fonte]

Les llingües llistaes de siguío inclúin dialeutos y subdialeutos. Esta clasificación basar en Goddard (1996) y Mithun (1999):

1. Cree-Montagnais (also known as Kirištinu˙ or Cree-Montagnais-Naskapi)

i. Cree
ii. Montagnais-Naskapi

2. Menominee (tamién llamáu menómini)
I. Algonquino oriental de los Grandes Llagos (tamién llamáu central-nuclear o ojibwe-potawatomi)

a. Ojibwe–Potawatomi (tamién llamáu Ojibwe–Potawatomi–Ottawa, Anishinaabemowin, o idioma anishinaabe)
3. Ojibwe (tamién llamáu Ojibwa, Ojibway, Ojibwe-Ottawa, Ojibwemowin o idioma anishinaabe)
i. Septentrional
  • Algonquin
  • Oji-Cree (tamién llamáu Severn Ojibwe, Anishininiimowin o idioma anishinini)
ii. Meridional
4. Potawatomi
5. Fox (tamién llamáu Fox-Sauk-Kickapoo o Mesquakie-Sauk-Kickapú)
6. Shawnee (Ša˙wano˙ki)
7. Miami-Illinois

Comparanza léxica[editar | editar la fonte]

Los numberales en distintes llingües algonquinas centrales son:[2][3]

GLOSA Ojibwe-potawatomi PROTO-
MIAMI-
ILLINOIS
PROTO-
FOX-SAUK-
KIKAPÚ
Shawnee cree-montagnais-naskapi menominee
Ojibwe
NW.
Potawatomi Plains
Cree
Woods Cree Monta_
gnais
Naskapi
'1' pēšɪk ŋ̩ɡʊt *nin-koti *nekoti nekoti pēyʌ́k piyʌ́k peykw pekʷ nɪkʊt
'2' nīšɪn niš *nīšwi *nīšwi nišwí nīsʊ níːsʊ niš nišʷ nīs
'3' nɪhsɪn n̩swʌ *nihswi *neθwi nθwi nɪstʊ́ nɪ́stʊ nɪšt nɪštʷ næʔniw
'4' nīwɪn nyɛʊ *nīwi *nyēwi nyewí nēwʊ́ nīyʊ́ nɛw naw nīw
'5' nānʌn nyɑnɪn *nyālanwi *nyānanwi nyālanwi níyānʌ̀n níyānʌ̀n pətɛtət pɪta'tač ninʌnʌn
'6' ɪnkotwāhso ŋ̩ɡʊdwɑso *kākāthswi *ne-kotwāšika nekotwaʔθwi nɪkʊ́twāsɪ̀k nɪkʊ́twāsɪ̀k kʊtwɔs ašoˈtāč nɪkūel toʌsɪtah
'7' nīšwāhso nonʔʌk *swāhtēthswi *nōhika nīšwaʔθwi tḗpʌkʊ̀hp tī́pʌkʊ̀hp nišwɔs nišʷoˈtāč nōhɪkʌn
'8' ɪhšwāhso šwɑdso *palā- *neθwāšika nθwāškθwi ʌyḗnānḕw ʌyī́nānī̀w nɪšwos yáˈnaw el soʌsɪk
'9' šānkʌhso ʒɑk *nin-koti menēhki *šāka čākatθwi kḕkʌmɪ́tātʌ̀ht kī̀kʌ́mɪtā̀t peykʊstew peˈkuštaw sākæːw
'10' mɪtāhso n̩dɑdso *metāthswi *metāθwi metaʔθwi mɪ́tātʌ̀ht mɪtā́t peykʊnu pekʷiˈyuw mɪtātah

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. y.g. Mariña, David J. (2003). The Miami–Illinois Language. Lincoln: University of Nebraska Press, pg. 1
  2. Algic Numerals (Y. chan)
  3. Algonquian (M. Rosenfelder)

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esteriores[editar | editar la fonte]


Lenguas algonquinas centrales