Galende

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Galende
Galende-Zamora-Abril 2004.jpg
Flag of Galende Spain.svg Escudo de Galende (Zamora).svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
alcalde de Galende Jesús Villasante Carnero
Códigu postal 49360
Xeografía
Coordenaes 42°06′19″N 6°39′44″W / 42.10517°N 6.66222°W / 42.10517; -6.66222Coordenaes: 42°06′19″N 6°39′44″W / 42.10517°N 6.66222°W / 42.10517; -6.66222
Galende is located in España
Galende
Galende
Galende (España)
Superficie 90.26 km²
Altitú 947 m
Demografía
Población 1068 hab. (2017)
Porcentaxe 0.61% de Provincia de Zamora
Densidá 11,83 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.aytogalende.com/
Cambiar los datos en Wikidata

Galende ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Llión.

Atópase allugáu na contorna de Sanabria, al noroeste de la provincia de Zamora. Nel so términu municipal atópense les llocalidaes de Cubelo, Galende, Ilanes, Moncabril, Pedrazales, La Ponte, Rabanillo, Riballagu, Riballagu Nuevu, San Martín de Castañeda y Vigo.[1]

Galende atópase asitiáu en plenu parque natural del Llagu de Sanabria, el mayor llagu d'orixe glaciar de la península ibérica, con 318,7 hai y una fondura máxima de 53 m, amás de ser un espaciu natural protexíu de gran curiosu turísticu.

Localización[editar | editar la fonte]

Falta 118 km de Zamora, la capital de la provincia, y a 24 km, aprosimao, de tierres portugueses pertenecientes al distritu de Braganza.

Molín de La Ponte.

El ríu Tera crucia esta localidá, creando'l so especial paisaxe riberano. El pueblu atópase estremáu en tres barrios: Barrio Cima allugáu na zona de la carretera onde s'atopen los chigres, hostales, agospiamientos rurales, restoranes; Meillugar que s'atopa, como'l so nome indica, nel mediu del pueblu, onde ta la ilesia; y Barriu So, allugáu na marxe derechu del ríu Tera, qu'a esi altor caltién una antigua presa molinera.

Historia[editar | editar la fonte]

La primer referencia escrita a Galende data del añu 927, arriendes de un pleitu ente'l Monesteriu de San Martín de Castañeda y un tal Ranosindo por una pesquería y otres propiedaes que según un documentu posterior yá fueren vendíes nel 916 al monesteriu.[2] Darréu, nel añu 990 dase la presencia del rei Bermudo II de Llión en Galende, al qu'acompañaron los obispos y magnates del Reinu de Llión, comprobando la destrucción de la llocalidá poles razzias musulmanes.[3]

Mientres la Edá Moderna, Galende foi una de les llocalidaes que s'integraron na provincia de les Tierres del Conde de Benavente y dientro d'esta na receptoría de Sanabria.[4] Sicasí, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, Galende pasó a formar parte de la provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, que, como toles rexones españoles de la dómina, escarecía de competencies alministratives.[5] Un añu dempués Galende foi adscrita al partíu xudicial de Puebla de Sanabria.[6]

Tres la constitución de 1978, Galende pasó a formar parte en 1983 de la comunidá autónoma de Castiella y Llión, en tanto conceyu integráu na provincia de Zamora.[7]

Demografía[editar | editar la fonte]

Población municipal
× Total Varones Muyeres
1996 1.416 698 718
1998 1.379 677 702
1999 1.401 689 712
2000 1.363 665 698
2001 1.360 670 690
2002 1.374 688 686
2003 1.402 711 691
2004 1.359 688 671
2005 1.372 689 683
2006 1.381 691 690
2007 1.395 693 702
2008 1.374 689 685
2009 1.313 674 639
2010 1.308 676 632
2011 1.384 713 671
2012 1.361 708 653 Fonte: I.N.Y. (España)


Gráfica d'evolución de Galende ente 1900 y 2017
Fonte: Institutu Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia.

Núcleos de población[editar | editar la fonte]

El conceyu estremar n'once núcleos de población, que teníen la siguiente población en 2017 según el INE.[8]

Núcleu de Población Población
La Ponte 340
Vigo 152
San Martín de Castañeda 127
Galende 107
Riballagu Nuevu 85
Ilanes 71
Cubelo 65
Pedrazales 50
Rabanillo 38
Riballagu 30
Moncabril 3

Arquiteutura[editar | editar la fonte]

Casa típica nel Meillugar.

El so cascu antiguu ye un claru exemplu de l'arquiteutura sanabresa, con belles cases fabricaes en piedra del llugar y teyaos de cayuela. D'ente los sos inmuebles destaca la ilesia parroquial, dedicada a San Mamés, d'una sola nave y con un retablu com la imaxe del santu.

Xuntu al ríu Tera hai una pequena presa artesanal y un molín.

Paisaxe[editar | editar la fonte]

Vista del llagu de Sanabria.

Unu de los aspeutos más curiosos d'esta llocalidá ye'l paisaxe y la naturaleza que lu arrodia. El so ríu, llagos, llagunes, valles y praderíes convertir nun llugar aparente pa la contemplación y el descansu. D'esti territoriu destaca'l parque natural del Llagu de Sanabria, espaciu natural que colos sos 22 000 hai afecta inclusive a les sierres Segundera y Cabrera.

Equí se dislumbra la morfoloxía creada polos glaciares que mientres el Cuaternariu afectaron a estes sierres como puede trate na mesma cuenca del llagu de Sanabria y del ríu Tera. D'esta forma, la contorna de Sanabria conserva na actualidá'l mayor númberu de llagunes d'orixe glaciar de la península ibérica dempués de los Pirineos. Hasta 35 llagunes fueron contabilizaes, toes elles caracterizaes por tar asitiaes na altiplanicie (1600 msnm) y pola pureza de les sos agües, lo que redunda en beneficiu de la fauna y la flora específica que vive nesti hábitat.

La consecuencia más notable d'esta glaciación, ye'l mesmu llagu de Sanabria. Ésti foi escaváu pol xelu de la postrera glaciación de Würm, algamando una fondura de 53 m y un llargor que supera los 3 km. Estos datos conviérten-y nel mayor llagu glaciar de la Península. Pero amás atópase nuna bella paraxa que dio orixe a una particular lleenda, qu'asitia'l so orixe nuna maldición divina del pueblu que, anubiertu, fuelga so les sos agües y del que s'escucha'l tañimientu de les sos campanes cada nueche de San Juan.[9]

Fiestes[editar | editar la fonte]

Galende festexa Los Mártires, el 21 de xineru, y San Mamés, el 7 d'agostu.

El pueblu tien dellos equipos de fútbol en distintes categoríes amateurs. Xuega nun tornéu que s'entama pa tou Sanabria onde compiten otros pueblos de la contorna en dómina veraniega.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Galende na páxina de la Diputación de Zamora
  2. (1993) en Universidad de Salamanca (Studia Histórica-Hestoria Medieval Vol.XI): La feudalización del valle de Sanabria (sieglos X-XIII) (en español), 38. «El primer documentu que figura nel TMC que trata sobre Sanabria ye del añu 927 y fai referencia a un pleitu ente'l monesteriu y un tal «Ranosindo et suos gasalianes» sobre una pesquería y les sos tierres sitas en Galende. Diches propiedaes fueren vendíes al monesteriu nel 916, según afírmase nun testimoniu posterior.»
  3. (1988) en Cortes de Castiella y Llión: Les Cortes de Castiella y Léon na edá media (en español), 113. «L'añu 990 una escritura otorgada pol rei Vermudo II en favor del monesteriu bercianu de Carracedo fala de la presencia del monarca acompañáu de los sos obispos y de tolos magnates del reinu ...et comparuimus cum episcopos nostros seu et omnes magnates regi [sic] nostri na villa sanabresa de Galende que fuera destruyida poles razzias musulmanes.»
  4. (2016) en Universidad de Salamanca: La evolución de la identidá rexonal nos territorios del antiguu Reinu de Llión (Salamanca, Zamora, Llión) (en español), 149-150.
  5. «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  6. INE: Provincia de Zamora. Entiende esta provincia los siguientes conceyos por partíos xudiciales
  7. {{cita web|url=http://www.jcyl.es/web/jcyl/binarios/195/628/ESTATUTU%20DE%20AUTONOMIA.pdf%7Ctítulo =Ley Orgánica 14/2007, de 30 de payares, de reforma del Estatutu d'Autonomía de Castiella y Llión|autor=
  8. Institutu Nacional d'Estadística. «Nomenclátor: Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional». Consultáu'l 19 de marzu de 2017.
  9. Datos sobre Galende n'El Norte de Castiella

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Galende