Falla

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar

Una falla, en xeoloxía, y frecha n'asturianu popular, ye una discontinuidá que se forma nes roques superficiales de la Tierra (fasta unos 200 km de fondura) por frautura, cuando las fuercias teutóniques superan la resistencia de les roques. La zona d'entamu tien una superficie xeneralmente bien marcada denomada planu de falla.

El movimientu causante de la falla pue tener delles direiciones: vertical, horizontal o una mistura d'entrambes. Nes mases montañoses que s'alzoron por movimientu de falles, l'esplazamientu pue ser de miles de metros y amuesa l'efeutu acumuláu, durante llargos periodos, de pequeños ya imperceptibles esplazamientos, en llugar d'un gran llevantamientu únicu. Sicasí, cuandu l'actividá nuna falla ye repentina y brusca, pue producise un gran terremotu, ya inclusu l'estrozu de la superficie terrestre, xenerando una forma topográfica nomada escarpe de falla.

Elementos d'una falla[editar | editar la fonte]

  • Planu de falla: Planu o superficie a lu llargu de la cuala yeren esplazaos los bloques que se separtan na falla. El planu de falla apresenta estrías davezu, éstes orixinaes tras chocar dos bloques.
  • Llabiu llevantáu: Tamién nomáu Bloque Superior, ye'l bloque que queda por enriba'l planu de falla.
  • Llabiu fundíu: Tamién nomáu Bloque Inferior, ye'l bloque que queda por baxu'l planu de falla.

Carauterístiques d'una falla[editar | editar la fonte]

Las siguientes carauterístiques permiten describir les falles:

  • Direición: Ángulu que forma una llinia horizontal contenida nel planu de falla pol exe norte-sur.
  • Buzamientu: Ángulu que forma'l planu de falla cuna horizontal.
  • Saltu de falla: Distancia ente un puntiu dau d'un de los bloques (p. ex. una de las superficies d'un estratu) y el correspondiente nel otru, garrada a lu llargu'l planu de falla.
  • Escarpe: distancia ente las superficies de los dos llabios, garrada en vertical.
  • Espeyu de falla: ye la superficie plana anque cun declive, que se produz a lu llargu del escarpe de falla.
  • Facetas triangulares: son espeyos de fallas qu'amuesan el corte producíu nuna fila montañosa cuandu la falla s'apresenta en forma perpendicular a la direición de dicha fila montañosa. Tantu la parte fundida comu'l propiu espeyu de falla tienen aspeutu triangular, d'eiquí'l so nome.
  • La Falla trasformante: les falles esteriores que s'esplazen una sobre l'otra.

Falles activas ya inactivas[editar | editar la fonte]

Una falla ye activa cuandu deforma sedimentos cuaternarios, ye dicir, cuandu amuesa evidencies de movimientos durante los últimos 1,8 millones d'años. Dalgunes falles actives suelen tener terremotos asociaos lu qu'amuesa que sigen furrulandu. L'eslizamientu pue ser repentinu en forma de saltos lu que xenera sismos, sigíu de periodos d'inactividá. Los sismos más grandes foron orixinaos por saltos de 8 a 12 m. L'eslizamientu tamién pue dase d'un xeitu sele y continuu, del que sólu yeren a decatase instrumentos talos comu estaciones GPS dempués de dellos años d'estudiu.

El primer tipu son fallas sísmicas mentantu que'l segundu son asísmicas. sicasí, al considerar intervalos grandes de tiempu del orde de miles d'años, dambos tipos esplázanse a velocidaes promediu d'unos cuantos milímetros a unos cuantos centímetros pur añu.

Un exemplu ye'l sistema de falles de San Andrés nel sur y centru de Califorña n'Estaos Xuníos, el cualu xenerara los terremotos de San Franciscu (M=8,2, na escala de Richter) en 1905, Los Ánxeles (M=6,5) en [1993]] y recientemente Hector Mine (M=7) nel 1999.

Tamién esisten falles antigües inactives creyaes n'eras xeolóxiques pasaes y que sobreviven comu estrutures fósiles dica guei. Estes nun representen dengún pelligru pa poblaciones allegaes.

Clasificación de falls acordies al so movimientu[editar | editar la fonte]

Les falles clasifícanse en tres tipos en función de los esfuercios que les orixinen y de los movimientos rellativos de los bloques:

  • Falla inversa. Esti tipu de falles xenérase por compresión horizontal. El movimientu ye preferentemente horizontal y el planu de falla tien típicamente un ángulu de 30 graos respeutu a l'horizontal. El bloque de techu alcuéntrase sobre'l bloque de pisu. Cuandu les falles inverses apresenten un mantéu inferior a 45º, estes garren el nome de cabalgamientu.
  • Falla normal. Esta clas de falla xenérase por tensión horizontal. El movimientu ye predominantemente vertical respeutu al planu de falla, el cualu típicamente tien un ángulu de 60 graos respeutu a l'horizontal. El bloque que s'esliza p'hacia abaxu ye nomáu bloque de techu, mentantu que'l que llevanta nómase bloque de pisu. Otru xeitu d'identificar estes falles ye'l que vien darréu. Si se considera fixu al bloque de pisu (aquel que s'alcuentra embaxu'l planu de falla) da l'impresión de que'l bloque de techu cae con respeutu a esti. Conxuntos de falles normales puen xenerar la formación de horsts y grábenes.
  • Falla Tresversal. Estes falles yeren verticales y el movimientu de los bloques ye horizontal. Estrémanse dos tipos de falles tresversales: dreches y esquierdes. Drechs o diestres, yeren aquelles aú'l movimientu rellativu de los bloques ye p'hacia la drecha, mentantu que nes esquierdes, o siniestres, ye l'opuestu.
  • Falla rotacional o de tixeres. Ye la qu'orixina per movimientu de basculamientu de los bloques que xiran alredor d'un puntiu fixu, comu les dos partes d'una tixera.
  • Falla oblicua. Ye aquella qu'apresenta movimientu nuna componente vertical y una componente horizontal.