Estivella

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Blue globe icon.svgEstivella
Estivella des de l albarda.jpg
Escut d'Estivella.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of the Valencian Community (2x3).svg Comunidá Valenciana
ProvinciaFlag of the Valencian Community (2x3).svg Provincia de València
ComarquesCampo de Murviedro [[File:Arbcom ru editing.svg
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Estivella Traducir Rafael Mateu Mateu
Códigu postal 46590
Xeografía
Coordenaes 39°42′48″N 0°20′55″O / 39.7134°N 0.3485°O / 39.7134; -0.3485Coordenaes: 39°42′48″N 0°20′55″O / 39.7134°N 0.3485°O / 39.7134; -0.3485
Estivella is located in España
Estivella
Estivella
Estivella (España)
Superficie 20.9 km²
Altitú 125 m
Llenda con Albalat dels Tarongers, Sagunto Traducir, Segart, Serra y Torres Torres Traducir
Demografía
Población 1432 hab. (2018)
Porcentaxe 100% de Campo de Murviedro Traducir
Densidá 68,52 hab/km²
www.estivella.es
Cambiar los datos en Wikidata

Estivella ye un conceyu d'España perteneciente a la provincia de Valencia, na comarca del Campu de Murviedro.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Estivella ta asitiada na contorna del Campu de Murviedro y cuenta con una población d'unos 1.300 habitantes. Ta travesada pol ríu Palancia, que flúi a los pies de la Sierra Calderona y el so términu municipal ye de 21 km², atiesta al norte con Torres Torres; al este, con Sagunto, al sur con Albalat de Taronchers y al Oeste con Serra. El términu tien forma rectangular, empobináu d'este a oeste; la parte Y ye llana y ta ocupada pol valle del Palancia, mientres el sector suroeste ye montascosu, con cuetos separaos por ribayos que la so altitú nun suel pasar de 500 m., formaos pola aguada septentrional de la Sierra Calderona. El so altor más importante ye'l Garbí (601 m.). Otros altores Monte Negru. Crucia'l términu de norte a sur el llechu secu del ríu Palancia, que tien un calce anchu y poderosu. Los ribayos más importantes son los del Pla, de Llinares, de la Carrasca y de la Beselga, que baxen escontra'l Palancia dende'l sector oeste del términu y xúntense pa desaguar nun solu calce al pie de la población, cuando lleven agua, ta claro. Nos terrenes ensin cultivar abonda'l monte baxu y el pinu de Alepo. Falta 32 km. de la ciudá de Valencia y les principales víes de comunicación son la N-234 y el ferrocarril llinia C-5 de Cercaníes Valencia Sagunto-Caudiel. Aportar a esti pueblu, tomando depués la salida 2ª o 3ª y siguiendo pola CV-329. El conceyu cunta con un xacimientu d'agua bien apreciáu y frecuentáu polos vecinos y turistes, "La font de Barraix", la cual ta asitiada enfrente de la "Fonda de Barraix", dambes n'asitiaes nel maxestosu monte Garbí.

Clima[editar | editar la fonte]

Estivella tien un clima de transición ente'l mediterraneu mariniegu y el clima mediterraneu d'interior, con iviernos frescos y branos calorosos y bochornosos. Les precipitaciones pel branu son práuticamente escases y acompañaes de numberosu aparatu llétricu. El promediu asitiar nunos 450 mm añales. Fechu qu'oldea totalmente cola seronda y la primavera, onde estes son de forma enchente, provocaes pol fenómenu de la gota fría. Estes fuertes precipitaciones, suponen grandes crecíes nel ríu Palancia i nos ribayos confluyentes. Un exemplu d'estes fuertes agües foi la fuerte gota fría que sufrió'l norte de Valencia y sur de Castellón l'añu 2000. Recoyéronse más de 600 llitros y provocó la llena del ríu Palancia.

Llocalidaes estremeres[editar | editar la fonte]

Torres Torres, Albalat de Taronchers, Sagunto, Segart y Serra, toes elles na provincia de Valencia.

Torres Torres
Serra Rosa de los vientos.svg Sagunto
Segart - Albalat de Taronchers

Historia[editar | editar la fonte]

Los primeros testimonios de poblamientu son de dómines prehistóriques como se pudo probar con diversos afayos nel términu. Restos ibéricos atópase na partida de Beselga a poniente de Estivella, y xuntu con otros yá dafechu romanos. En "Els Arcs" hai restos de posibles villes romanes nun puntu al pie de les llindes col términu d'Albalat de Taronchers.

D'igual manera alcontráronse diversos xacimientos arqueolóxicos correspondientes a les dómines ibérico y romano, como lo demuestren les muertes de Sabató onde se recoyó, amás de la cerámica carauterística d'estes cultures, teselas de mosaicos negres y blanques, fragmentos de estuco pintáu de colloráu y sillarejos de murios que, poles sos carauterístiques, tuvieron de pertenecer a un edificiu de bona construcción y l'acueductu de "Els Arcs".

Posiblemente, l'actual población seya d'orixe musulmán, y créese qu'el so allugamientu tuvo primeru na aldega o castiellu de Beselga. El Castillo de Beselga, d'una dómina más recién, créese que ye l'orixe de la población de Estivella, tuvo primeru na aldega de Beselga, xuntu al castiellu, que yá apaez como habitáu nel 1248, edificáu cola planta actual a finales del sieglu XV por Gracián de Monsoriu y derruido polos agermanados de Morvedre.

Documentada dende 1348, el primer documentu referíu al términu referir al 1376 col so primer señor conocíu Mossèn Guillem Colom, la primer carta pobla de Estivella, Beselga y Arenes foi del 16 de xunu de 1382 por Guillem Moliner. A lo llargo de la hestoria delles families tuvieron la población hasta que foi mercada en 1501 por Berenguer Martí Torres d'Aguilar.

Estivella perteneció a Sagunto/Morvedre hasta 1535, en que foi alzáu en rectoría de moriscos. Tuvo'l señoríu la familia Monsoriu, y en 1611, Jerónimo de Monsoriu concedió la Carta Puebla arriendes de la espulsión de los moriscos. Darréu pasó a la casa de Híjar, al casar Francisca Felipa de Monsoriu y Mompalau con Onofre Vicente Escrivá de Híjar, conde de l'Alcudia. Atayada la socesión, perteneció al marquesáu de Nules, a la duquesa de Almodóvar y finalmente a los Saavedra.

Alministración[editar | editar la fonte]

Alcaldes dende les eleiciones de 1979
Llexislatura Nome Partíu
1979-1983 Rafael Blasco Renau Independiente
1983-1987 Rafael Blasco Renau AP
1987-1991 Robert Renau Ramon PSPV-PSOE
1991-1995 Robert Renau Ramon PSPV-PSOE
1995-1999 Robert Renau Ramon PSPV-PSOE
1999-2003 Robert Renau Ramon PSPV-PSOE
2003-2007 Robert Renau Ramón PSPV-PSOE
2007-2011 Robert Renau Ramon PSPV-PSOE
2011-2015 María Jesús Ramón Beltrán PPCV
2015-2019 Rafael Mateu Mateu PSPV-PSOE
2019- n/d n/d

Demografía[editar | editar la fonte]

Evolución demográfica
1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2005 2007 2009
1.104 1.092 1.122 1.097 1.076 1.114 1.125 1.164 1.199 1.252 1.352

Economía[editar | editar la fonte]

Tradicionalmente basada na agricultura. Los regadíos atópense xuntu al ríu Palancia; los cultivos más importantes son los cítricos. Los terrenes de secanu tán dedicaos fundamentalmente a fruta-yos y frutos secos, tamién a viñéos.

Anguaño tien en proyeutu varios Planes d'Actuación Integral rimaes d'aprobación per parte de la Xeneralidá Valenciana.

Tamién tien un polígonu industrial, qu'anguaño alluga delles empreses, y que'l so únicu accesu ye la travesía que crucia la población.

La industria de servicios xuega una importante baza, de fechu el pueblu cunta con dos residencies de vieyos, dellos restoranes y complexos d'agospéu rurales.

Monumentos[editar | editar la fonte]

  • Ilesia de los santos Juanes. 1675. Presenta un campanariu d'estilu barrocu (1725 - 1730) que foi restauráu en 2001. Presenta completu'l xuegu de campanes de los sieglos XVIII y XIX restauraes en 2011.
  • Ermita de San Roque. Sieglu XX.
  • Ermita de la Santa Cruz. Nel visu del Garbí.
  • Acueductu romanu de "Els Arcs".
  • Castillo de Beselga. De dómina musulmana, foi destruyíu polos hermanaos de Morvedre; reedificado darréu por Graciano de Monsoriu y abandonáu definitivamente nel sieglu XVII; foi restauráu va unos años dempués del desmoronamiento del so llenzu norte.

Fiestes llocales[editar | editar la fonte]

El 3 de febreru, celébrase'l día de San Blas, con una eucaristía, depués ufiértense grandes calderes d'arroz con xudíes y nabos, tradición que se remonta al sieglu pasáu y que ye de gran interés turísticu-gastronómicu, pela tarde celébrase una procesión. Dende fai yá unos años, celébrense festexos taurinos n'honor al citáu santu.

Les fiestes patronales celébrense en redol al 16 d'agostu n'honor a la Santa Cruz del Garbí y San José. Celébrase concursu de paelles, orquestes y otres actuaciones, y pa rematar diches fiesta celebra una selmana de vaquillas y toros, cola participación de múltiples peñes de la llocalidá.

Como preparación de la fiesta de San Roque (16 d'agostu), báxase la imaxe del santu, dende la ermita de Beselga, una selmana antes, en procesión allumada con antorches y el día 16 volver a Beselga, onde se celebra una romería.

Comunicaciones[editar | editar la fonte]

Estivella ye travesáu pela carretera N-234 de Sagunto a Burgos, que constituyó la exa vertebrador de la llocalidá, que la so tropezosa travesía competía en fama cola célebre de la cercana llocalidá de Torres Torres. Anguaño Estivella tamién cunta cola autovía A-23, bien próxima a la llocalidá.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Estivella