Estiria

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Estiria
Bandera de Austria Austria
Flag of Styria.svg Steiermark Wappen.svg
Alministración
PaísBandera de Austria Austria
ISO 3166-2 AT-6
Capital Graz
División
Xeografía
Coordenaes 47°15′00″N 15°10′00″E / 47.25°N 15.166666666667°E / 47.25; 15.166666666667Coordenaes: 47°15′00″N 15°10′00″E / 47.25°N 15.166666666667°E / 47.25; 15.166666666667
Steiermark in Austria.svg
Superficie 16400.75 km²
Llenda con Carintia, Salzburgu, Alta Austria, Baxa Austria y Burgenland
Altitú media 200 m
Demografía
Población 1 231 865 hab. (1 xineru 2016)
Densidá 75,11 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00 y UTC+02:00
www.steiermark.at/
Cambiar los datos en Wikidata

Estiria (en alemán: Tocante a esti soníu Steiermark ; en eslovenu: Štajerska) denomina unu de los nueve estaos federaos de Austria y una rexón de Eslovenia.

Ta nel sureste del país y fai frontera con Eslovenia y los estaos federaos austriacos de Alta Austria, Baxa Austria, Salzburgu, Burgenland y Carintia. La so capital, de la que la ciudá más grande del estáu, ye Graz. Tien daqué más de 1,1 millones d'habitantes, nuna superficie de 16 388 km², lo que se debe a los sos montes, qu'ocupen más de la metá de la superficie.

Cuenta con una minoría autóctona y oficialmente reconocida de 4250 eslovenos.

Historia[editar | editar la fonte]

La hestoria de Estiria entiende aprosimao la rexón correspondiente del modernu estáu de Estiria, dende los primeros asentamientos eslavos mientres la Edá Escura hasta'l presente. Esta rexón montascoso y pintoresco, que convirtióse nun importante centru de alpinismu mientres el sieglu XIX, ye comúnmente llamada'l "Corazón Verde", porque la metá de la so superficie ta cubierta por trupos montes y un cuartu per praos, camperes, viñeos y güertos. Estiria ye coles mesmes rica en minerales como fierro y hulla, que fueron estrayíos en Erzberg dende'l tiempu de los romanos. El ""Windisch Büheln"" ye un famosu distritu vinícola, que s'estiende ente Eslovenia y Austria.

Denominación de Estiria[editar | editar la fonte]

El nome de Estiria, n'alemán "Steiermark", provien de la ciudá llamada Steyr, anguaño n'Alta Austria. La primer referencia apaez en 985, en Styraburg (castiellu de Estiria), llamáu anguaño castiellu de Lamberg. La ciudá de Steyr yera enantes parte del Traungau (rexón alcontrada n'Alta Austria), estrechamente acomuñada a los sos privilexos comerciales de la industria del fierro en Erzberg. Na hestoria común de la ciudá y la rexón inda se caltién en llatín el nome de la provincia (Estiria) y l'escudu común de los brazos de plata, colloráu y armaos con cuernos. Poro, hai una distinción ente'l conceutu xeográficu de Estiria y l'oficial políticu establecíu poles autoridaes y les instituciones de Estiria.

Entamos de Steyr[editar | editar la fonte]

Estiria tuvo los sos entamos con trés partes de Carintia, establecíos dempués de la batalla de Lechfeld del 10 d'agostu del añu 955. Darréu, fuéron-y añedíos los cuatro condaos más orientales de Carintia pa tener un sofitu militar contra la continua amenaza de los magiares.[1]

De primeres el territoriu tuvo habitáu nel so mayor parte por eslavos, hasta que finalmente pasó a dominiu de la familia Traungauer, tamién conocíos como los Otakar, constrúin el so poder feudal, por aciu campañes militares y casorios dende la fortaleza de Steyr, d'ellí tomaría la so actual denominación el llugar. En 1180, Otakar IV recibe'l títulu de duque, abandonando asina la subordinación de Baviera. Magar ello, la independencia de Estiria nun permanecería enforma tiempu.[1]

Al nun tener herederos el duque Otakar IV, realizóse'l Tratáu de Georgenberg en 1186 y Estiria foi adquirida pola familia Babenberg en 1192. Nesos momentos, el cleru y particularmente les arquidiósesis de Salzburgu y Passau teníen la mayor parte de les meyores tierres locales. Col pasar de los años, los Babenberg ampliaron los sos dominios por aciu confiscaciones, sucesiones y compres ya introducieron a los llamaos "ministeriales", que yeren families servidores con responsabilidaes alministratives y militares. Yá nel sieglu XIII los Babenberg convertir en gobernantes ducales con amplios territorios del Sacru Imperiu Romanu n'Austria y Estiria, y aliaos de la familia imperial Hohenstaufen.[2]

L'emperador Enrique IV del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu destituyó a Leopoldo II, pero una xeneración dempués Leopoldo III sofitó a Enrique V, fíu d'Enrique IV. Gracies a ello, Leopoldo III contraxo matrimoniu cola hermana d'Enrique V, Inés d'Alemaña nel añu 1106, aumentando drásticamente el prestíu de los Babenberg. Leopoldo III siguiría pacificando el territoriu y fundaría los monesterios de Klosterneuburg y Heiligenkreuz, convirtiéndose nel santu patronu d'Austria pola so canonización en 1495.[3]

El monte Erzberg (que significa «Monte de Fierro») en Estiria, ye una de les mayores mines d'Europa. Foi una importante fonte d'ingresos na Edá Media.

Yá nel sieglu XIII, Leopoldo IV fundó dellos monesterios y xunióse a les cruzaes, amás mercó delles ciudaes qu'incluyíen a Wels, Linz y Freistadt, amás de realizar una importante meyora nes sos relaciones con Viena.[3]

Leopoldo V ordenó l'arrestu de Ricardo I d'Inglaterra en 1192 y col dineru del rescate construyó la carretera dende Viena hasta Estiria, magar que por ello foi escomulgáu por encarcelar a un cruzáu.[4] Nesa dómina, les ordes relixoses como los benedictinos fueron importantes axentes pal establecimientu de la población local, yá que dichos llugares sosteníen impuestos menores y teníen tierres fértiles que faíen posible colleches de gran valor como la vide, por ello los bávaros emigraben escontra estes tierres que yeren predominantemente eslaves.[5]

Leopoldo V establecer en Viena en 1150 ameyorando'l llugar y brindándo-y les muralles, Leopoldo VI convirtió a la ciudá en centru urbanu y Viena adquirió Estiria en 1192.[6] El duque Federico II nel añu 1238 estremó'l territoriu en dos: Baxa Austria y Alta Austria. Traungau y Steir n'Alta Austria atopábense por cuenta de Estiria.[7]

Depués de la batalla de Marchfeld escastar en 1246 la dinastía de los Babenberg y desencadena una crisis pol poder. Otakar II de Bohemia asume'l poder en 1251 y cásase con una Babenberg, Margarita tomando'l control d'Austria, Estiria, Carintia, Carniola, Friuli y Aquileia.[8] Rodolfo I de Habsburgu asumi como rei d'Alemaña en 1273 y en 1276 derrota a Otakar, reclamándo los territorios d'Austria, Estiria y Carniola que, en 1282 otorgaría como feudos a los sos fíos Alberto y Rodolfo, el primeru quedar colos territorios un añu más tarde.[9]

Les tierres de la Casa de Habsburgu fueron estremaes nos años 1379, 1396 y 1400 cuando los fíos de Leopoldo III apostábense los territorios del so heriedu, se divididió en trés partes: Baxa Austria, Austria Interior (con Estiria, Carintia, Carniola y los territorios del Mar Adriáticu) y Alta Austria.[10]

Modernidá[editar | editar la fonte]

Estiria foi por enforma tiempu la rexón montascosa más densamente poblada y granible n'Europa. Antes de la Primer Guerra Mundial, la población de Estiria yera un 68% xermana y un 32% eslovena, bordiada por Baxa Austria, Hungría, Croacia, Carniola, Carintia, Salzburgu y Alta Austria. En 1918, dempués de la Primer Guerra Mundial, una tercer parte al sur del ríu Mura foi incorporada a Eslovenia formando la rexón informal de Štajerska en Eslovenia, anguaño estremada nes rexones de Podravska, Savinjska y parte de Koroška. Los dos terceres partes restantes convertir nel estáu federáu austriacu de Estiria. La capital del ducáu y del estáu austriacu foi siempres Graz, que ye coles mesmes la residencia del gobernador y see de l'alministración estatal.

Xeografía[editar | editar la fonte]

El Stubenbergsee ye un llagu artificial nel distritu de Hartberg Furstenfeld.

La provincia de Estiria tien una superficie total de 16 391,93 km2, siendo la segunda provincia más grande d'Austria. Tien un cantu de 145 kilómetros de llongura con Eslovenia.

Estiria atópase estremada en delles rexones y ye conocida como la Marca Verde» (Grüne Mark) o «El corazón verde d'Austria» (Grüne Herz Österreichs), yá que alredor del 61% de la so superficie ta cubierta por montes y un cuartu per praos, pacionales, güertos y viñeos.

El ríu principal de Estiria ye'l ríu Mura, que naz en Lungau y estiéndese escontra'l sur hasta la frontera con Eslovenia, dende ellí flúi escontra l'este a Bad Radkersburg y conforma la frontera.

Economía[editar | editar la fonte]

Como en cualesquier parte del mundu desarrolláu, producióse en Estiria un cambéu del sector manufacturero escontra'l sector de servicios. Esto tuvo consecuencies negatives pa les rexones industriales de l'Alta Estiria, que sufrieron un descensu constante na so población n'años recién.

En 2004, Estiria tuvo'l mayor índiz de crecedera económica n'Austria (3,8 %), principalmente debíu a la fuerte crecedera económica reparáu en Graz esi añu y que siguió creciendo en términos económicos y de población.

Divisiones alministratives[editar | editar la fonte]

L'estáu federáu atópase estremáu en 12 distritos (Bezirke) y una ciudá abierta (2013).

StyriaLänd Bezirke (2013)

Ciudá estatutaria[editar | editar la fonte]

  1. Graz

Distritos[editar | editar la fonte]

  1. Distritu de Bruck-Mürzzuschlag
  2. Distritu de Deutschlandsberg
  3. Distritu de Graz-Umgebung
  4. Distritu de Hartberg-Fürstenfeld
  5. Distritu de Leibnitz
  6. Distritu de Leoben
  7. Distritu de Liezen con subdistricto de Gröbming
  8. Distritu de Murau
  9. Distritu de Murtal
  10. Distritu de Südoststeiermark
  11. Distritu de Voitsberg
  12. Distritu de Weiz
Vista panorámica del norte de Estiria; Burgenland y depués Hungría atopar al fondu.

Política[editar | editar la fonte]

Una cruz consagrada metanes campos de maíz cerca de Mureck na Estiria rural demuestra l'enraigonáu sentimientu católicu.

L'estáu federáu foi un bastión del Partíu Popular Austríaco (ÖVP) dende 1945.[11] El gobernador (el términu políticu austriacu: Landeshauptmann) foi miembru d'esti partíu.

Población[editar | editar la fonte]

Por cantidá de población, diez mayores ciudaes de la rexón de Estiria son:

Ciudá Población
01 de xineru de 2012
Graz 265 618
Leoben 24 645
Kapfenberg 21 710
Bruck an der Mur 12 551
Knittelfeld 11 552
Trofaiach 11 339
Köflach 9 731
Voitsberg 9 614
Judenburg 9 319
Mürzzuschlag 8 663

Composición étnica[editar | editar la fonte]

Estiria tien una zona de fala eslovena que ye difícil de delimitar, debíu al difuminado llende de 130 kilómetros cola República de Eslovenia, con pequenos núcleos de población y poles migraciones d'éstos producíes escontra los centros urbanos pola necesidá del meyoramientu educativu y/o económicu. Unes 5 mil persones afirmaben ser eslovenos y morar en Estiria na década de 1990,[12] pero'l censu de 1991 establecía tan solo a unes 1 685 persones.[13]

Relixón[editar | editar la fonte]

A fines del sieglu XVIII, los protestantes constituyíen una cafiante minoría ante los católicos en Alta Austria, Carintia y Estiria.[14] Por ello, María Teresa I d'Austria ordenó'l treslláu masivu de protestantes del centru d'Austria a Transilvania, el postreru d'estos tresllaos forzosos foi en Estiria en 1774.[15]

En Estiria en 1857 calculábase qu'el 99,48 % de la población yera católica y el 0,50 % evanxélica.[16] Pa 1951 calcular na rexón 991 958 católicos y 62 864 evanxélicos, los restantes pertenecíen a relixones con menos de 3 mil siguidores.[17]

Relixones en Estiria 2001[18]
Católicos Evanxélicos Musulmanes Ortodoxos Nenguna TOTAL
961 630 51 005 19 007 8 328 117 589 1 183 303

Nel sieglu XX, el catolicismu marcó'l so preeminencia con más del 80 % de la población, llegáu a máximos de 89 %.[19]

Turismu[editar | editar la fonte]

Estiria forma parte de la llamada «Ruta del vinu» y nel so parte cimeru atópense les llamaes «Ruta de l'agua» (n'alemán, Steirischen Wasserstraßy), la Ruta del fierro» (n'alemán, Steirischen Eisenstraßy) y los antiguos caminos de pelegrinación. A la contorna de la ciudá de Graz danse actividaes mesmes urbanes, nel este atopa la zona de termes colos sos centros de bienestar y guapura y, nel sur, la ciudá de Leibnitz conocida polos sos vinos.[20]

El Parque Nacional Gesäuse asitiáu ente Admont y Hieflau y trevesáu pol ríu Enns. Tien una superficie total de casi 11 mil hectárees[21] y ye un centru natural d'esguilada, rafting y senderismo. Conformáu naturalmente por montes de alerces y pinos cola so fauna propia del llugar, camperes alpines de distintos tipos, el ríu Enns serrapatosu con roques qu'apurre la flora y fauna acuática (dalgunos d'éstos en peligru d'estinción).[22]

Cueva Lurgrotte Pegau.

De les 4500 cueves qu'esisten na rexón de Estiria, namái 25 pueden ser visitaes. Unu d'esos sitios turísticos ye «Lurgrotte Peggau», un covarón con estalactites y estalagmites que tien dos entraes y 6 kilómetros de llargu. Foi afayada'l 1 d'abril de 1894 por Max Brunello, un espelólogo italianu.[23]

El autódromo Red Bull Ring, tamién conocíu como Österreichring, alluga'l Gran Premiu d'Austria de Fórmula 1 y el Gran Premiu d'Austria de Motociclismu Gran Premiu d'Austria del Campeonatu Mundial de Motociclismu.

Arquiteutura[editar | editar la fonte]

La Via Artis o «Ruta del Arte» empieza nel balneariu de Kurhaus y el muséu lliterariu Literaturmuseum Altaussee, pasando pola Villa Königsgarten. La Schlösserstraßy o «Ruta de los Castiellos» apigura a unos 17 castiellos o palacios.[24]

Tocantes a l'arquiteutura de tipu sacra, Estiria tien la Abadía de Admont que ye la más grande de la zona y contién la mayor biblioteca monacal del mundu. Tamién esisten llugares de pelegrinación como la Basílica de la Nacencia de la Virxe María (Mariazell) que ye un edificiu d'arquiteutura gótica y barroca.[24]

En Ausseerland, perteneciente a la zona montascosa de Salzkammergut, les villes siguen teniendo l'arquiteutura propia de la dómina del Imperiu.[24]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 (Beller, 2009, p. 26)
  2. (Beller, 2009, p. 27)
  3. 3,0 3,1 (Beller, 2009, p. 28)
  4. (Beller, 2009, p. 30)
  5. (Beller, 2009, p. 31)
  6. (Beller, 2009, p. 34)
  7. (Beller, 2009, p. 35)
  8. (Beller, 2009, p. 36)
  9. (Beller, 2009, p. 37)
  10. (Beller, 2009, p. 41)
  11. DELLOS. L'estáu del mundu 2005 Estiria en Google Llibros Akal, Madrid, 2005. Páxina 445
  12. GOMBOCZ, Wolfgang. «Styrian Slovenes» de Etnic Group Report. 1996. Austrian Centre for Ethnics Groups. Viena, 1996. Páxines 144 y 146.
  13. HILDPOLD, Peter. «Modernes Minderheitenrecht». Manz, Viena. 2001. Páxina 380.
  14. (Torres Gutiérrez, 2006, p. 87)
  15. (Torres Gutiérrez, 2006, p. 92)
  16. (Torres Gutiérrez, 2006, p. 128)
  17. (Torres Gutiérrez, 2006, p. 172)
  18. (Torres Gutiérrez, 2006, p. 177)
  19. (Torres Gutiérrez, 2006, p. 178)
  20. Estiria Austria, llegar y vivir. Consultáu'l 13 de marzu de 2013.
  21. Entamu (n'inglés) Parque Nacional Gesäuse. Consultáu'l 13 de marzu de 2013.
  22. Espaciu natural (n'inglés) Parque Nacional Gesäuse. Consultáu'l 13 de marzu de 2013.
  23. Lurgrotte Peggau Sitiu oficial de la cueva. Consultáu'l 13 de marzu de 2013.
  24. 24,0 24,1 24,2 Conoza Estiria y va sosprendese Austria, llegar y vivir. Consultáu'l 17 de marzu de 2013.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Estiria