Ríu Tapajós

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Ríu Tapajós (o Tapajoz)
Llocalización alministrativa
División Bandera de Brasil Brasil
Bandera de Brasil Brasil
Xeografía
Mapa
Tapajosrivermap.png
El Tapajós en Santarem. Equí'l ríu tien un anchu de 12 km, mayor qu'el del propiu Amazones nesti tramu.

El ríu Tapajós (o Tapajoz) ye un llargu y caudalosu ríu amazónicu brasileñu, el principal afluente de la marxe derecha del ríu Amazones. Escurre al traviés de los estaos d'Amazones y Pará, anque'l so cursu alto traviesa'l estáu de Mato Grosso. El so llargor ye de 810 km, anque col río Teles Pires, un afluente de la so marxe derecha, el so llargor total algama 2.291 km.[1]

Xeografía[editar | editar la fonte]

El cursu altu del ríu aniciar nel eleváu pandu de la rexón de Diamantino (14º25'S de llatitú). Una serie de ríos y regueros que drenan esa parte del Mato Grosso, xunir pa formar el ríu Teles Pires (o ríu Manoel) y el ríu Arinos —que depués se xune al ríu Juruena (llatitú 10º25'S) pa formar el cursu del Altu Tapajós, que caltién esi nome hasta la confluencia con el mesmu Teles Pires.

Na confluencia ente los ríos Juruena y Teles Pires, en Barra do Sao Manoel, ye onde naz puramente'l ríu Tapajós. Nun curtiu tramu, forma la frontera natural ente los estaos d'Amazones y Pará, bañando les llocalidaes de Barraca d'A. Lopes y Paraísu, na llende col estáu de Pará. Xira equí en dirección más nordés, enfusándose nel estáu de Pará, cruciando les llocalidaes de Jacareacanga, Mamae Ana, Agapo Açu y Porto Alegre. A partr d'equí, el ríu bordia pel sur el Parque nacional de l'Amazonia, nun tramu nel que s'atopen les llocalidaes de Buiucu, Pouso Grande y Sao Luis do Tapajós. El ríu sigue escurriendo agües embaxo, nun tramu de gran anchor, bañando Itaituba (124.865 hab. est. en 2008), Pedreiras, Aveiro, Pinhel, Camara, Belterra, Alterdo Chao y finalmente Santarém, yá na boca col ríu Amazones, la más importante de too el cursu (274.012 habitantes en 2005).

Los sos principales afluentes son los ríos Cururu, Tropes, Crepori, ríu Jamanxim (510 km) y Arapiuns, casi na desaguada.

El ríu Tapajós ye conocíu peles sos agües d'un verde azuláu. Nel so cursu so les sos veres tán bordiaes de sableres de sable d'un blancu brillosu, que baxen selemente escontra'l ríu. A diferencia de la mayoría de los ríos de la Amazonía, les sos agües son tresparentes. El ríu nos sos postreros 150 km, tien de 7 a 16 km d'anchu y gran parte del so calce ye bien fondu. Nesta zona ta bordiáu por cantiles de casi 100 metros d'altor, pero a pocos kilómetros enagües enriba de Santarém, retirar na parte oriental y nun s'averen a la inundable enllanada amazónica hasta dellos kilómetros per debaxo de Santarém. Nel so confluencia cola Amazones tien un calce de 12 km d'anchor, más qu'el del propiu Amazones: equí'l ríu tien una fondura de namái 40 cm. (Si'l so anchor amenorgar a solamente 120 m, la so fondura sería de 40 m).

La carretera Transamazónica (BR-230) cuerri paralela al ríu Tapajós pel so marxe esquierda, dende Paraísu a Itaituba, onde crucia'l ríu y sigue en dirección esti, alloñar del ríu. En Ruropolis, la Transamazónica cruciar cola exa Cuiabá-Santarém (BR-163), la principal vía de comunicación terrestre del Mato Grosso.

El polu de inaccesibilidad d'América del Sur atópase cerca de les fontes de dellos afluentes del Tapajós, cerca de la ciudá Utiariti.

El ríu Tapajós lleva'l so nome polos indios tapajós, una tribu de nativos americanos de Santarém. Ye un ríu bien pocu pobláu, por causa de la zarrada selva y les dificultaes de saléu poles cacheiras (cascaes o rabiones).

Saléu[editar | editar la fonte]

La hidrovia Tapajós-Teles Pires[2] tien 1.043 km de llargor, correspondiendo 851 km al ríu Tapajós, ente Santarém y la so nacencia, y 192 km al río Teles Pires, ente la so boca y la cacheira Rasteira. Ye la principal vía d'esportación del estáu de Mato Grosso. Los tramos de la hidrovía son los siguientes:

  • Santarém/ São Luís do Tapajós. Un tramu de 345 km aptu pa grandes embarcaciones, con un caláu de 2,5 m, el 75% del añu, siendo remontáu por cruceros dende l'Amazones.
  • São Luís do Tapajós/ Buburé. Un tramu de 28 km con munchos rabiones y cascaes, a partir del Maranhão Grande, aptu solu pa pequenes embarcaciones d'un caláu máximu de 1,0 m, y en ciertes condiciones favorables d'agües altes y ensin carga, pa delles mayores.
  • Buburé/ Jacareacanga. Un tramu de 285 km con bones condiciones de saléu nos primeres 170 km, hasta la desaguada del ríu Jamanxim. Los siguientes 50 km ye un tramu de munches cachaeiras y depués vuelven les condiciones favorables.
  • Jacareacanga/ confluencia col ríu Teles Pires. Un tramu de 193 km.
  • Confluência col ríu Teles Pires / cachoeira Rasteira. Un tramu de 192 km, con bones condiciones, con un caláu de 1,5 m.

Los cursos del baxu Arinos, l'altu Tapajós y el mesmu Tapajós, hasta'l postreru rápidu, el Maranhão Grande, tienen un conxuntu terrible de cascaes y rabiones bien peligroses pal saléu. Dende Santarém hasta'l Maranhão Grande, el ríu Tapajós ye navegable inclusive pa embarcaciones de gran tamañu. Agües enriba de Itaituba, el ríu ye navegable solamente pa pequenes embarcaciones por cuenta de los rabiones. Hai planes pa llimpiar la parte cimera de les torgues al saléu pa esplotar los xacimientos de materies primes.

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Hai distintos llargor del cursu altu del ríu Tapajós dependiendo del sistema fluvial que se considere: el sistema Tapajós-Teles Pires ye'l más llargu, con 2.221 km; el sistema Tapajós-Juruena-Arinos, tien solamente 1.550 km; y, el sistema Tapajós-Juruena-Ananiná tien 1.930 km. Esti últimu datu provien de la publicación de la FAO, Les agües continentales d'América Llatina, de R. Ziesler y G.D. Ardizzone, 1979. Disponible en: http://www.fao.org/docrep/008/ad770b/AD770B06.htm.
  2. Los datos referentes a les condiciones de saléu provienen de «Informaçõye sobre Tresporte hidroviario» de Brasil, nel sitiu de AHIMOR, «Administração das hidrovias da Amazônia Oriental» Hidrovia Tapajós Teles-Pires. Disponible en: http://www.transportes.gov.br/bit/hidro/rios-pdf/rioTapajos-TelesPires.pdf.



Ríu Tapajós