Guaraní correntino

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Guaraní correntino
'Taragüí ñe'ẽ'
Faláu en Plantía:Xeodatos Corrientes (Bandera d'Arxentina Arxentina)
Falantes 350.000 [ensin referencies]
Familia Tupí

  Tupí-guaraní
    Subgrupu I
      Guaraní correntino

Estatus oficial
Oficial en Provincia de Corrientes

(cooficial con [[cooficial_con|el idioma español]] en la Provincia de Corrientes)

Reguláu por Colexu Correntino Guaraní
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2
ISO 639-3 ava
Provincia de Corrientes, Argentina.png
Estensión del guaraní correntino

El guaraní correntino (Taragüí ñe'ẽ) (tamién mentáu delles vegaes como guaraní arxentín) ye'l dialeutu del idioma guaraní faláu na Provincia de Corrientes y por delles persones del Este de la Provincia de Chaco (xeneralmente descendientes de correntinos), Arxentina. Nesta provincia, dichu idioma ye cooficial xuntu al idioma español dende 2004.[1][2] Ye bien similar al guaraní faláu en Paraguay.[3][4]

Esta variedá, ye falada por mestizos y criollos, non indíxenes de les zones rural y urbanu nuna manera coloquial, lo que torga una estimación esacta del so númberu de falantes que puede bazcuyar ente 100.000 y 1 millón.[4][5] Esiste un idiolecto denomináu «guaraní goyano» faláu na ciudá de Goya.[4][6]

Historia[editar | editar la fonte]

Escontra fines del sieglu XVI, los colonizadores españoles atoparon na actual Corrientes a les tribus Paraná-guaraníes y chandules-guaraníes. Nel centru y sur de la provincia habitaben los kaingáng. Corrientes foi concebida y fundada en 1588, dende Asunción del Paraguay por aprosimao 150 soldaos, con ganáu doméstico y equín. Ellí procuróse la evanxelización de los aboríxenes, cola consiguiente aculturación y mestizaje.[7]

Al igual que n'Asunción, la superioridá numbérica de los indíxenes, obligó a los españoles y criollos, a aprender la llingua guaraní. Provocando de resultes un altu monollingüismu guaraní, billingüismu amenorgáu a les clases sociales altes y baxu monollingüismu español. Ente los sieglos XVII y XVIII establécense les Misiones xesuítiques guaraníes. Ellí'l guaraní adquierió estatus lliterariu, al publicar el vocabulariu y gramática de Ruiz de Montoya. A principios del sieglu XIX, pola espulsión de los xesuites, el guaraní misioneru escastóse, ensin poder comprobase la so influencia nel actual guaraní correntino o paraguayu. El Rei Carlos III d'España nel sieglu XVII, prohibió por Cédula Real, falar les llingües indíxenes nes colonies.[7]

Escontra los sieglos XIX y XX, el guaraní correntino convertir en llingua rexonal. Na actualidá, ye falada mayormente na zona rural, onde la influencia de la escuela ye menor, y ye utilizada por falantes billingües.[7]

Usu y semeyances col guaraní paraguayu[editar | editar la fonte]

El guaraní correntino ye consideráu una variedá del "guaraní criollu",[8][9][10][11] faláu pola población mestiza (descendientes d'españoles ya indíxenes). Esta variedá foise alloñando de la utilizada polos indíxenes non asimilaos pola conquista.[3][4]

Según Dietrich (2002), el guaraní correntino ye un idioma independiente, que se formó a fines del sieglu XVIII; polo que puede ser consideráu un dialeutu del guaraní criollu, y non una variante del guaraní paraguayu. Anque les semeyances son munches, el guaraní correntino utiliza con mayor frecuencia hispanismos pa referise a colores, numberales, allugamientu espacial y parentescos. Amás, ye d'usu rural qu'urbanu, y con fenómenos más marcaos pola situación de contautu intensivu cola llingua dominante.[3] Otres diferencies esisten nel usu del vocabulariu y nes pronunciaciones (por casu: Nendivéi por Nendive, Escolga por Pe'ê, Miri por Michi) pola dinámica de la fonética.[4]

El Doctor en Llingüística L. Cerno identificó dos variedad, el guaraní entemecíu» (similar al yopará paraguayu) y el guaraní zarráu». El primeru ye utilizáu por falantes billingües y escolarizáu, y el segundu por falantes monollingües escasamente escolarizaos. Tampoco esiste una norma culta respectu del guaraní correntino.[3]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Guaraní correntino