Archipiélagu de los Chonos

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Archipiélagu de los Chonos
Archipielago de los Chonos.jpg
Situación
PaísBandera de Chile Chile
RexónRexón d'Aisén del General Carlos Ibáñez del Campo
Tipu archipiélagu
Asitiáu en Océanu Pacíficu
Coordenaes 45°08′00″S 73°57′00″O / 45.13333333°S 73.95°O / -45.13333333; -73.95Coordenaes: 45°08′00″S 73°57′00″O / 45.13333333°S 73.95°O / -45.13333333; -73.95
Archipiélagu de los Chonos is located in Chile
Archipiélagu de los Chonos
Archipiélagu de los Chonos
Archipiélagu de los Chonos (Chile)
Datos
Altitú media 1680 m
Cambiar los datos en Wikidata

L'archipiélagu de los Chonos[Nota 1] ye un archipiélagu asitiáu nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del archipiélagu de les Guaitecas. Estender de N-S per alredor de 120 milles con un anchu mediu Y-W d'unes 30 a 40 milles,

Ta conformáu por más de mil islles, grandes y pequeñes, dixebraes del continente pel so llau oriental poles canales Moraleda y Mariña. Esti conxuntu d'islles forma delles canales llonxitudinales y tresversales.

Alministrativamente les sos islles pertenecen a la Provincia d'Aisén de la Rexón d'Aisén del Xeneral Carlos Ibáñez del Campu.

Dende fai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes por indíxenes canoeros, antecesores del pueblu chono. A fines del sieglu XVIII esti pueblu sumiera.

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Mapa del archipiélagu

Asitiáu al sur de la islles Guaitecas enllargar hasta la mariña norte de la península de Taitao. Estender de N. a S. aproximao 120 nmi con un anchu mediu de 40 milles.

Les sos llendes son:

Constituyíu por más de mil islles de distintos tamaños y formes. Ta travesáu de W. a Y. por numberoses canales que xunen el océanu Pacíficu coles canales Moraleda y Mariña. [1]

Xeoloxía y orografía[editar | editar la fonte]

Formáu por más d'un millar d'islles. Les más próximes al océanu son polo xeneral grebes y desnudes por tar espuestes a los vientos dominantes del oeste, paecen alzase sópito dende la superficie del mar. Les islles del interior tán cubiertes d'un monte abondoso y sano que va dende la vera del mar hasta'l cume de los cuetos alzándose dalgunos hasta más de 1600 metros.

Trevesáu de W. a Y, por numberoses canales que comuniquen el océanu Pacíficu coles canales Moraleda y Mariña. Los principales son: Tuamapu, Ninualac, Darwin, Pulluche y Chacabuco. Esisten numberoses badees y surgideros. [1]

Climatoloxía[editar | editar la fonte]

El clima ye duru pero sanu. Mientres cuasi tol añu apoderen los vientos del NW y W. Pel iviernu son frecuentes les torbonaes y l'agua. Mientres la seronda y l'iviernu hai muncha gurriana qu'enzanca'l saléu. Nel branu hai díes, selmanes, d'intensu calor qu'ensuga munchos regatos. [1]

Oceanografía[editar | editar la fonte]

Nun s'atopen cuasi nunca baxos fondos de sable o fango. Les roques a flor d'agua o mediu somorguiaes constitúin el peligru principal y tán señalizaes por sargazos que dacuando la corriente despintar so l'agua.

La marea ye abondo regular, la so amplitú nun devasa los 3 metros. Nes canales tresversales la corriente de fluxu tira escontra'l Y. y la vaciante escontra'l W. Nes canales llonxitudinales el fluxu tira xeneralmente escontra'l N. y la vaciante escontra'l S.

La intensidá de les corrientes de marea ye de 2 a 3 nuedos, nos pasos y canales estreches ye un pocu mayor. [1]

Flora y fauna[editar | editar la fonte]

Les islla tán cubiertes d'una llixera capa de tierra vexetal cubiertes d'árboles ente los que s'estremen el ciprés. Hai abondosos peces, mariscos, foques y aves marines. [1]

Economía[editar | editar la fonte]

Les islles nun tán permanentemente habitaes, son frecuentaes pel branu por una población flotante de madereros y pescadores. Ente esta población puede atopase bonos patrones de goletas y embarcaciones menores que pueden desempeñase como prácticos locales. [1]

Historia[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Chono

Dende fai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes por indíxenes canoeros, antecesores del pueblu chono. A fines del sieglu XVIII esti pueblu sumiera.

Espediciones y trabayos hidrográficos[editar | editar la fonte]

Descripción sector norte[editar | editar la fonte]

Canal Tuamapu[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Artículu principal: Canal Tuamapu

Formar ente'l llau sur de les islles Gran Guaiteca y Betecoi, y la mariña norte del archipiélagu de los Chonos. Xune'l canal Moraleda por aciu el pasu del Chacao y otros pasos col océanu Pacíficu.

Cuerre aproximao 30 milles en direición ESI-WNW, el so anchu ye considerable en cuasi tol so percorríu, en dellos tramos tien aproximao unes 5 milles. Na zona que se xune a la canal Moraleda esti anchu convertir en pequeños pasos de los cualos el más conocíu ye'l pasu del Chacao. La derrota pol pasu del Chacao ye recomendable solo pa buques pequeños. [2]

Pasu del Chacao[editar | editar la fonte]

Mapa del pasu

Allugáu ente l'estremu sur de les islles Leucayec y Sánchez y la mariña norte de les islles Verdugu y Serrano. La sonda mínima ye de 50 metros. Ye una ruta apropiada pa naves pequeñes que deseyen recalar en Melinka y atópense con marexada nel canal Moraleda. [3]

Islla Tuamapu[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada nel llau sur de la entrada oeste del canal Tuamapu. Mide 4¾ nmi en direición Y-W por 1 nmi en sentíu N-S. Alta y serrapatosa, con roqueríos na so alredor, especialmente'l so llau oeste. Cubierta de montes hasta la vera. Una milla al este del el so estremu NW hai una roca na que la mar ruempe de cutio. [4]

Islla Forsyth[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Alcontrada 12 nmi al sur de la islla Tuamapu nel sector NW del archipiélagu de los Chonos. Mide 8 nmi en sentíu NW-SE por 4½ nmi de mayor anchu al traviés. D'altor medianu; nel so parte oriental hai un cuetu de 396 metros d'altu. [5]

Islla Level[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada na entrada oceánica, llau norte del canal King. Mide 15 nmi en direición xeneral Y-W por 8 nmi de traviés. Al S'atopa la islla Izaza dixebraes por un pasu bien estrechu. [6]

Islla Izaza[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada darréu al sur de la islla Level nel llau norte de la entrada oeste del canal King. Mide 11 nmi en direición Y-W por 5 nmi de traviés. [7]

Canal Chaffers[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Flúi ente les islles May, Forsyth, Level y Izaza pola so ribera oeste y les islles Téllez, Bolados y Tahuenahuec pel llau esti. Ye una canal llonxitudinal que mide 19 nmi de N-S con un anchu que varia ente ½ y 2 nmi. Según el Carreru de 1981 entá nun foi llevantáu. [7]

Canal Alanta[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Cuerre ente les islles Goicolea y Chaffers, depués ente les islles Bustos, Tellez y Bolados pel llau oeste y poles islla Chaffers y Rojas pel este. El so estremu sur xunir al canal Simpson. Mide 19 nmi en direición N-S por ½ nmi d'anchu mínimu. Según el Carreru de 1981 entá nun foi llevantáu. [7]

Islla Chaffers[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada en partir norte del archipiélagu, les sos coordenaes según el Carreru son 44°14′S 73°57′O / 44.233°S 73.950°O / -44.233; -73.950{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Tien unes 10 milles na so exa N-S y 10 milles na exa Y-W. Ye de forma bien irregular. Na so mariña noroeste tien un senu bien fondu.

Ta arrodiada pelos sos llaos norte, este y sur por canales entá ensin nome. Pel llau oeste cuerren les agües del canal Alanta que la dixebren de les islles Goicolea, Téllez y Bolados.

Nel so parte NW alzar al monte Mayne de 624 metros d'altor y nel so parte oriental otru ensin nome de 670 metros. [5]

Canal Simpson[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Cuerre 11 nmi ente'l llau sur de la islla Johnson y el llau norte de la islla Level. El so llau occidental ta totalmente apexáu por castros y roques. Sigue por otres 14 nmi escontra l'ESI ente les islles Bolados y Rojas pel norte y la islla Tahuenahuec pel sur. La so llongura total ye de 25 nmi. Según el Carreru de 1981 entá nun foi llevantáu. [7]

Canal Baeza[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Cuerre ente la islla Jéchica pel llau norte y les islles Matilde, Marta y Mercedes pel sur. Ye la continuación escontra l'este del canal Simpson. Ye rectu, anchu y fondu. Tien 12 nmi de llargu. [8]

Islla García[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada según el Carreru en L:44°16’00” S. G:73°42’00” W. Queda nel llau occidental del canal Moraleda. Ye de forma triangular, mide 5 nmi na so base y 4 nmi d'altor. Nel so llau oeste tien un cume de 295 metros d'altu. Separada de les islles Verdugu y Serrano pola canal Pihuel. [9]

Puertu Nassau[editar | editar la fonte]

Mapa del puertu

Formar ente la punta SE de la islla Francisco y el llau oeste de la islla Nassau. La so fondura varia ente 10 y 36 metros con fondu de sable, conchuela y piedra. [10]

Islles Los Quincheles[editar | editar la fonte]

Mapa de les islles

Asitiaes según el Carreru en L:44°17’00” S. G:73°30’00” W. Son un numberosu grupu d'islles y castros que s'estiende por 6 nmi en direición NW-SE por 3 nmi d'anchu. Les islles son altes, serrapatoses y acantiladas. Nel so estremu S'atopa la islla El Gorru que tien un faru automáticu. [9]

Descripción sector de la media[editar | editar la fonte]

Canal King[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Cuerre ente les islles Izaza, Level y Tahuenahuec pel norte y les islles Ipún , Stokes, Benjamín y Gertrudis pel sur. Xune'l canal Pérez Sur col océanu Pacíficu. La so entrada oceánica atópase en coordenaes 44°32′S 74°40′O / 44.533°S 74.667°O / -44.533; -74.667{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Ye una canal tresversal de cuasi 33 milles de llargu, llimpiu y fondu. Na ribera surweste sobre la islla Benjamín atópase puertu Róbalo. [11]

Islla Guamblín[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Ye la más occidental del archipiélagu de los Chonos; les sos coordenaes son 44°52′S 75°05′O / 44.867°S 75.083°O / -44.867; -75.083{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Mide 10 milles de N-S por 5 en sentíu Y-W. Les agües del océanu Pacíficu arrodiar polos sos cuatro costaos. La islla llinda'l llau oeste de la gran badea Adventure.

Tien un cuetu de 218 metros d'altor y otru de 110 metros. El so relieve ta formáu per llombes y pandos que tienen abondosa vexetación.

Les costes norte y occidental tienen munchos ribayos. La mariña oriental tamién ye barrancosa y nella formen dellos surgideros, tales como'l Surgidero del Este y el Surgidero Pintu y na so mariña SE la caleta Rompientes.

Ésta ye identificada pol Anuariu Hidrográficu de la Marina de Chile (VI, 1880, p. 460) como la Islla La nuesa Señora del Socorru, bautizada asina pol comandante de la San Sebastián, Francisco Cortés Güeya, mientres la espedición de Juan Ladrillero de los años 1557 y 1558. El mesmu Ladrillero describir diciendo que "la (islla) de más de fuera (al respective de la islla Ipún) ye poblada, llana, i va tener cuatro llegües de contorna". [12]

Islla Ipún[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Atópase na parte occidental del archipiélagu de los Chonos, al norte de la gran badea Adventure y arrodiada peles agües del océanu Pacíficu. Les sos coordenaes de referencia son 44°37′S 74°46′O / 44.617°S 74.767°O / -44.617; -74.767{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Tien 8 milles na so exa más llarga por unes 4 milles na exa a 90°.

Difier abondo de les islles cercanes, pos ye baxa, plana y fértil. Nella atopen delles llegumes monteses. Na so mariña oriental fórmase'l puertu Scotchwell que sirve como abelugu y fondeadero d'emerxencia pa naves menores. [7]

Badea Adventure[editar | editar la fonte]

Mapa de la badea

Abrir al sur de la islla Ipún, ente les islles Stokes, Rowlett y Lemu y la islla Guamblín pel so llau oeste. Nel so llau sureste empieza'l canal Ninualac. [13]

Islla Stokes[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Atópase na parte occidental del archipiélagu de los Chonos, al sur de la islla Ipún y nel llau norte de la badea Adventure. Ye de porte medianu y de forma rectangular, mide 10 milles na exa Y-W y 4,3 milles na exa N-S. Les sos coordenaes son 44°40′S 74°28′O / 44.667°S 74.467°O / -44.667; -74.467{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Pel so llau esti atopa'l canal Memory que la dixebra de la islla Benjamín. Pel llau norte tien les agües del océanu Pacíficu y per los sos llaos sur y oeste canales ensin nome que lu dixebren de les islles Rowlett y Ipún.

Nel so parte S'atopa'l monte Philip de 829 metros d'altu. Na mariña esti forma la caleta Parmenio que puede sirvir como fondeadero d'emerxencia pa naves de porte amenorgáu. [11]

Islla Rowlett[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada al SE de la islla Stokes. Mide 11 nmi en direición NW-SE por 3½ nmi a 90°. Les sos costes son serrapatoses y puerques. [14]

Islla James[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Ye de gran tamañu y allugada na parte central del archipiélagu de los Chonos. Tien forma triangular y mide 21 milles na so exa Y-W y 9 milles na exa N-S. Les sos coordenaes de referencia son 44°57′S 74°10′O / 44.950°S 74.167°O / -44.950; -74.167{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Ta arrodiada poles canales Goñi pel norte y oeste, Ciriaco pel este y Ninualac pel sur. Na parte occidental álcense los picos Sulivan de 1.290 metros el más altu y nel llau norte hai un cuetu de 701 metros d'altor. Na mariña sur, que da a la canal Ninualac, ábrense puerto Concha y l'esteru Cisnes. [14]

Islla Benjamín[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada al sur de les islles Izaza y Tahuenahuec. Tien forma de trapeciu, mide 23 milles na so exa Y-W y 10 milles na exa N-S. Les sos coordenaes de referencia son 44°40′S 74°07′O / 44.667°S 74.117°O / -44.667; -74.117{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Tien una superficie de 618 km² que la converten na 22ª islla de mayor tamañu de Chile.

Pel so llau norte cuerren les agües del canal King, pel este les del canal Pérez Sur, pel sur les del canal Bynon y per l'oeste les del canal Memory.

La islla ye montascosa. Nel so parte norte hai un grupu de 3 cumes de 731, 752 y 792 metros d'altor. Nel so llau oriental hai un cume de 923 metros d'altu y na parte central hai una cadena montascosa con cumes de 752, 883 y 487 metros.

Les sos costes son serrapatoses, na so ribera NW fórmase'l puertu Róbalo. Na mariña oeste formen dos senos, el de más al sur tien 11 milles de sacu. Na mariña hai otru esteru de tan solo 3 milles de llargu. [11]

Canal Bynon[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Flúi ente la mariña sur de la islla Benjamín y la mariña norte de les islles Jorge y Jesús. La so llongura en direición ENE-WSW ye de 17 nmi. Según el Carreru de 1981 entá nun foi sondado. [13]

Canal Goñi[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Esmucir ente la mariña esti de la islla Williams y sur de la islla Jorge y per los llaos oeste y norte de la islla James. Tien un llargu total de 21 nmi y un anchu mediu de 1½ nmi.

Dende l'océanu hasta la confluencia coles canales Memory y Bynon cuerre en direición SW-NE por 11 nmi pa depués dirixise por 10 nmi en direición xeneral este hasta xunise cola canal Ciriaco, esta última parte ye llimpia y fonda. [15]

Islla Teresa[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada al este de la islla Jorge y al sur de la islla Jesús. Mide 11 nmi de llongura en direición NW-SE por 5 nmi d'anchu a 90°. Nel so parte norte hai un cuetu de 944 metros d'altu. Pol so costáu oeste cuerre la canal Ciriaco y per el llau esti'l canal Pérez Sur. Pel so llau norte hai un pasu bien fondu que la dixebra de la islla Jesús. [14]

Canal Pérez Sur[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Artículu principal: Canal Pérez Sur

Ye la continuación escontra'l sur del canal Baeza. La so orientación xeneral ye NW-SE direición na que s'estiende por aproximao 35 milles. La canal empieza a la corte del estremu NW de la islla Mercedes y termina onde se xune al canal Moraleda, a l'altor de partir sur de la islla Tránsito. La canal tien namái un sector de cuidu pal saléu, ye'l que queda ente la islla Gertrudis y la islla Cuptana, el restu ye ampliu y llimpiu ensin mayores torgues. El canal Temuán que s'abrir pel so llau esti lo coneuta cola canal Moraleda. [8]

Islla Cuptana[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada en partir norte del archipiélagu de los Chonos. Ye de forma rectangular. La so exa N-S tien 13 milles y el Y-W una media de 8 milles. Les sos coordenaes de referencia son 44°38′S 73°44′O / 44.633°S 73.733°O / -44.633; -73.733{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Pel llau esti cuerre'l canal Moraleda y per l'oeste'l canal Pérez Sur. Pel norte hai una canal estrecha y ensin nome y per el sur el canal Temuán.

Na parte central de la islla álzase'l cuetu Cuptana de 1.680 metros d'altu, característicu porque'l so cume ta siempres cubierta de nieve.

Na so mariña oriental ábrese l'esteru y puertu Cuptana. [10]

Islla Tránsito[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

De porte regular y allugada na zona norte del archipiélagu de los Chonos. Les sos coordenaes de referencia son 44°47′S 73°40′O / 44.783°S 73.667°O / -44.783; -73.667{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida. Mide 7 milles de norte a sur y 5 milles na exa esti oeste.

Pel so llau norte cuerre'l canal Temuán, pel este y sur les agües del canal Moraleda y per el so llau oeste'l canal Pérez Sur.

Nel centru de la islla álzase'l cuetu La Mesa de 450 metros d'altor y al NW d'esti otru cuetu de 883 metros.

Al mediu de la mariña oriental ábrese'l puertu Francés y nes parte SW el puertu Español. [16]

Puertu Francés[editar | editar la fonte]

Mapa del puertu

Asitiáu sobre la mariña esti de la islla Tránsito. La so entrada ye de cuidu pos ta apexada pel norte pol castru Cayo Blanco, señalizáu por un faru automáticu y per el llau sur pola roca Janequeo.

El fondeadero encamentáu ta cerca de tierra. El fondu ye de piedra recubiertes con sable y fango. [17]

Descripción sector sur[editar | editar la fonte]

Canal Ninualac[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Artículu principal: Canal Ninualac

Ye unu de les canales tresversales del archipiélagu de los Chonos. Flúi ente la mariña sur de les islles James y Teresa y el llau norte de les islles Kent, Melchor y Tangbac. El so entrada oeste atopar ente les islles Kent y James y l'entrada esti ente les islla Teresa y Tangbac. Tien 30 milles de llongura en direición WSW-ENE y un anchu variable de 1 y 1½ nmi. Xune les agües del canal Moraleda coles del océanu Pacíficu. Les coordenaes de salida al océanu son 45°02′S 74°25′O / 45.033°S 74.417°O / -45.033; -74.417{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

La corriente de marea tira con una intensidá de 0,7 nuedos en cuadradura y 3 a 4 nuedos en sicigias. El réxime de les marees ye práuticamente igual al de la islla Guamblín. [18]

Islla Inchemó[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada nel océanu Pacíficu nel sector oeste de la bahía Anna Pink. Mide 1½ nmi de llongura en direición N-S por 1 nmi de mayor anchu. El so altor mediu ye de 137 metros. Na so mariña esti hai un pequeñu fondeadero en 27 a 31 metros d'agua apto pa naves de porte moderáu. Nel so estremu HAI instaláu un faru automáticu. [19]

Bahía Anna Pink[editar | editar la fonte]

Mapa de la badea

Formada pol grupu de les islles Inchín y Clemente pel norte, la Boca Wickham pel este, la mariña NW de la península de Taitao pel sur y la islla Inchemó y el océanu Pacíficu pel oeste. Mide 13 nmi ente la islla Inchemó y l'entrada de la boca Wickham y 5 nmi en sentíu N-S. Nel so sacu hai delles islles pequeñes y castros debidamente señalizaos y polos que pasa'l track encamentáu.

Na mariña sur atopen la caleta Patch y puertu Abelugo. [20]

Islla Tenquehuén[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada nel océanu Pacíficu ente les islles Puyo pel norte, la islla Clemente pel este, el grupu d'islles Inchin pel sur y la islla Menchuán pel so llau oeste. Mide 9 nmi de llongura en direición NW-SE por 2½ de traviés. Ye montascosa y acantilada. Nel sector SW tien dos cumbre, una de 695 metros y l'otra de 692. Hai abondosa pesca y agua nel interior d'un esteru. Ente la so banda esti y la islla Clemente cuerre la canal Antonio y ente la so mariña sur y les islles Inchin la canal Prorromant. [21]

Badea Darwin[editar | editar la fonte]

Mapa de la badea

Alcontrada nel océanu Pacífico y formao pel norte poles islla Vallenar y la islla Isquiliac, pel este la entrada del canal Darwin y la islla Garrido, pel sur les islles Clemente y Puyo y per l'oeste l'océanu. Mide 12 nmi de N-S y 12 nmi de Y-W. [22]

Islla Dring[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada darréu al sur de la islla Kent, al oeste de la islla Victoria y al norte de la islla Isquiliac. Mide 10 nmi en sentíu N-S por 8 nmi a 90°. Ye alta y montascosa. Na so mariña sur abre l'esteru Bután de 7 nmi en direición norte. Nel so sector oeste hai un cuetu de 686 metros d'altu. [23]

Islla Isquiliac[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada al SW de la islla Dring forma la ribera norte de la entrada oeste del canal Darwin. Mide 12 nmi en direición WNW-ESI por 5 nmi a 90°. Nel so sector NW álzase'l monte Isquiliac de 975 metros d'altu. Nel sector NE hai un cuetu de 808 metros y nel sector sur un cuetu de 762 metros y otru de 555 metros d'altor. [24]

Canal Darwin[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Considerada la meyor ruta de saléu pa xunir el canal Moraleda col océanu Pacíficu porque ta exentu de peligros y el so saléu ye fácil pa naves hasta de porte moderáu. Amás ufierta bonos fondeaderos nel so cursu. Cuerre ente les islles Isquiliac, Italia, Palumbo y Quemada pel norte y les islles Garrido, Rivero y Lluz pel sur. La so salida al océanu ye en partir norte de la badea Darwin en coordenaes 45°23′S 74°25′O / 45.383°S 74.417°O / -45.383; -74.417{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Mide de Y a W unes 34 milles de llongura por un anchu mediu de 3 milles. En delles partes d'el so cursu esperimenten corrientes d'hasta 3,5 nuedos d'intensidá. Los principales surgideros son la rada Vallenar, puerto Yates, puertu Italianu y puerto Laguna. [25]

Islla Garrido[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada al sur de la islla Isquiliac y na entrada sur del canal Darwin. Mide 10 nmi en direición N-S por 3 nmi d'anchu a 90°. Alta y la so mariña ye acantilada. Nel sector norte hai un cuetu de 686 metros d'altu. Pel so llau esti cuerre la canal Williams que la dixebra de la islla Rivero. [22]

Islla Clemente[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada al SW de la islla Garrido y al Y de la islla Tenquehuén . Mide 12 milles na so exa NW-SE por unes 5 milles na so exa a 90°. Les sos coordenaes de referencia son 45°42′S 74°36′O / 45.700°S 74.600°O / -45.700; -74.600{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Una canal ensin nome dixebrar pel norte de la islla Garrido. Pel llau esti cuerre la canal Williams, pel llau sur abrir a les agües de la boca Wickham y per el llau oeste cuerre la canal Antonio. Ye alta y serrapatosa. Nel norte hai un cuetu de 891 metros d'altor. Nel llau NW álzase un cuetu de 968 metros y na parte SW atópase'l monte Haddington de 982 metros d'altu.

Na so mariña sur abre l'esteru Clemente que tien una llongura de 3 milles y en que'l so fondu atopar puertu Millabú. [26]

Islla Rivero[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada al sur de la islla Isquiliac y al sur del canal Darwin, al este de la islla Garrido. Pel so llau norte cuerre la canal Darwin, pel llau oriental el canal Utarupa, pel sur el canal Pulluche y per l'oeste la canal Williams. Mide 21 milles de N-S y 12 milles d'anchu mediu na so exa a 90°. Les sos coordenaes de referencia son 45°35′S 74°20′O / 45.583°S 74.333°O / -45.583; -74.333{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Ye montascosa. Presenta cinco cerros nel so parte occidental con altores que varien dende los 579 metros hasta unu de 884 metros d'altu. Nel so llau oriental tien un cuetu de 579 metros.

Na so mariña NW atópase puerto Yates y na so mariña oriental, nel sector norte, los esteros Dublé Norte y Dublé Sur, nesti postreru abre puertu Aurora. Por esta mesma mariña tiense puertu Condell y cuasi nel so estremu S'atopa'l bellu esteru Balladares. [27]

Boca Wickham[editar | editar la fonte]

Mapa de la boca

Ta formada pel llau sur de les islles Clemente y Guerrero y la mariña norte de la península de Taitao. Abarca dende l'estremu este de la bahía Anna Pink hasta la entrada sur del canal Pulluche. Mide 8 nmi de WNW a ESI por 2 nmi d'anchu mediu al traviés. Na so mariña norte desagua la canal Williams. [28]

Canal Pulluche[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Canal tresversal del archipiélagu de los Chonos que cuerre ente les islles Guerrero y Rivero pel norte y les islles Prieto y Sales pel sur. Xune les canales Utarupa y Chacabuco cola boca Wickham. Les coordenaes del so puntu de referencia son 45°44.8′S 74°21.5′O / 45.7467°S 74.3583°O / -45.7467; -74.3583{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

La so llongura ye d'aprosimao 15 milles con un anchu non cimeru a 1 milla. Ye llimpiu en tol so percorríu. Presenta dos bonos surgideros, unu nel esteru Balladares y l'otru na boca del esteru Lyng. [29]

Canal Utarupa[editar | editar la fonte]

Canal llonxitudinal que flúi ente la islla Rivero pel oeste y la islla Matilde y el grupu Blanco pel este. Xune les canales Darwin y Pulluche.

El so parte norte tien una orientación NNW-SSE y 11 nmi de llargu; el so parte centro y sur, una orientación NNE-SSW y 7 nmi de llargu. L'anchu mediu ye de 1½ a 1 nmi. [30]

Islla Melchor[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada na parte central del archipiélagu. Pel so llau norte'l canal Ninualac dixebrar de les islles James y Teresa, pel este cuerre'l canal Moraleda y per el so llau sur la canal Carrera del Chivatu dixebrar de la islla Victoria. Mide 22 milles na so exa Y-W y 16 milles na exa N-S. Les sos coordenaes de referencia son 45°10′S 74°00′O / 45.167°S 74.000°O / -45.167; -74.000{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Les sos costes son bien quebraes, especialmente la parte SW na qu'hai dos esteros fondos. Sobre la mariña oriental atópense puertu Atracaderu y puerto Laguna. Nel sector NW hai un cuetu de 891 metros, otru de 931 metros y un terceru de 880 metros d'altu. En partir sur hai un altor de 1.127 metros y otra de 934 metros.

Na so mariña norte los compases esperimenten perturbaciones magnétiques. [31]

Islla Victoria[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada na parte central del archipiélagu de los Chonos, mide 18 milles na so exa NW-SE por 7 milles d'anchu mediu na so exa a 90°. Pel so llau norte cuerre la canal Carrera del Chivatu que lu dixebra de la islla Melchor. Pel este cuerren les agües del canal Moraleda. Pel llau sur una canal bien angosta llamáu Carrera del Cuchi y per l'oeste entrevesgaes canales y pasos ensin nome. Les sos coordenaes de referencia son 45°18′S 74°00′O / 45.300°S 74.000°O / -45.300; -74.000{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Nel so llau NW tien un cuetu de 503 metros d'altu y otru de 268 metros. Nel so llau esti hai un cuetu de 759 metros d'altor. [32]

Puerto Laguna[editar | editar la fonte]

Asitiáu na mariña oeste del canal Moraleda, ente l'estremu SE de la islla Melchor y los castros y roques del estremu N de la islla Castillo. Arrodiáu de montes impenetrables ye pola so estensión y facilidá d'accesu unu de los meyores puertos del archipiélagu.

El fondeadero varia ente los 20 y 40 metros de fondura con fondu de sable. Abrigáu de los vientos reinantes, sacante de los del Y y S. Na so mariña norte atopa la pequeña caleta Sepulcru. [31]

Islla Lluz[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Allugada nel sector sureste del archipiélagu de los Chonos. Mide 9 milles na exa N-S y 12 milles n'exa Y-W. Pel so llau norte cuerre'l canal Darwin, pel este'l canal Errázuriz, pel sur el canal Vicuña y per l'oeste una serie de pasos ensin nome que lu dixebren de les agües del canal Utarupa. Les sos coordenaes de referencia son 45°29′S 73°58′O / 45.483°S 73.967°O / -45.483; -73.967{{#coordinates:}}: Llonxitú inválida.

Ye montascosa. Nel so estremu NW álzase'l monte Vesubio de 731 metros. Nel so llau nordés hai otru cuetu de 704 metros d'altor. Les sos costes son acantiladas con dellos esteros. Na so ribera norte atopa'l faru automáticu Islla Lluz. [33]

Islla Humo[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Asitiada al sur de la islla Lluz. Mide 12 nmi en direición N-S por 8 nmi de traviés. Pel so llau norte cuerre la canal Vicuña, pel este'l canal Errázuriz que la dixebra de la islla Traiguén, pel sur el canal Chacabuco que la dixebra de la islla Fitz Roy y per l'oeste'l canal Utarupa. Nel so estremu norte atópase puertu Harchy. [34]

Canal Chacabuco[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Flúi ente los castros Lucía y Oelckers y la islla Humo pola so ribera norte y les islles Salas, Canquenes, Fitz Roy, Piuco y Mac-Pherson pol so costáu sur. Tien una llongura de 20 nmi en direición xeneral W-Y y un anchu variable ente ½ y ¾ nmi. Na so unión col canal Utarupa la corriente vaciante tira contra los castros Oelckers, Lucía y Media Canal

Ye la continuación escontra l'este del canal Pulluche xuniéndolo col canal Costa por aciu el pasu Trés Crucies. Pola so ribera norte desagua'l canal Errázuriz.[35]

Islla Fitz Roy[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada al sur de la islla Humo de la que la dixebra'l canal Chacabuco. Mide 12 nmi en direición N-S por 9½ nmi a 90°. La so mariña oeste ye acantilada y endentada. Pol so costáu este cuerre l'esteru Folles Arana y pol suroeste la canal Carrera del Diañu.

Nel so estremu NW atópase una baliza ciega de 4 metros d'altu. [36]

Islla Salas[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada al SE de la islla Rivero y al norte de la mariña de la península de Taitao. Mide 7 nmi en direición N-S por 8½ nmi a 90°. Pel so llau norte cuerre'l canal Pulluche, pel este l'esteru Canquenes, pel sur la canal Alejandro que la dixebra de la península de Taitao y per l'oeste les canales Pulluche y Falsu Pulluche.

Ye montascosa y alta. Nel so sector norte hai un cuetu de 875 metros d'altu y nel so centru otru de 704 metros. [37]

Islla Traiguén[editar | editar la fonte]

Mapa de la islla

Emplazada al sur del pasu Casma y al SE de la islla Mitahues que marca l'estremu sur del canal Moraleda. Mide 21 nmi de N. a S. y un anchu mediu de 8 nmi a 90°. Pel so llau esti cuerre'l canal Costa que la dixebra del continente, pel sur la badea San Ramón y la islla Rojas y per l'oeste'l canal Errázuriz. [38]

Canal Errázuriz[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Esmucir ente la mariña esti de les islles Lluz y Fumos y la mariña oeste de les islles Traiguén y Rojas. Mide 19 nmi de llongura por un anchu mediu de 2 nmi. Xune la parte oriental del canal Chacabuco col canal Darwin. Nel so cursu hai delles islles pequeñes y castros.

La corriente vaciante tira escontra'l canal Moraleda y escontra el canal Utarupa por aciu la canal Vicuña. [39]

Canal Costa[editar | editar la fonte]

Mapa de la canal

Flúi ente la mariña continental y el llau esti de les islles Traiguén y Figueroa. Cuerre en direición N.S por 20 nmi y tien 1 nmi na so parte más angosta. La ruta encamentada pa tomar la canal dende'l canal Moraleda ye'l pasu Casma. La islla Raimapu señala'l términu de la canal y l'entamu escontra'l sur del esteru Elefantes. [38]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. 1.- Encamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de saléu de les zones que se menten. 2.- Pa la so descripción estremóse en 3 sectores. El sector norte tien una llongura d'aprosimao 36 nmi en sentíu N-S por un anchu de 36 nmi, el sector del mediu un llargu N-S de 27 nmi por 42 nmi d'anchu y el sector sur, 47 nmi de llongura por 42 nmi d'anchu. Tratóse d'ordenar los accidentes xeográficos dende l'océanu pacíficu escontra l'este hasta llegar a les canales Moraleda y Mariña.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 277.
  2. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 249.
  3. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 252,280.
  4. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 250,289.
  5. 5,0 5,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 290.
  6. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 291,292.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 291.
  8. 8,0 8,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 298.
  9. 9,0 9,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 280.
  10. 10,0 10,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 282.
  11. 11,0 11,1 11,2 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 292.
  12. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 293.
  13. 13,0 13,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 296.
  14. 14,0 14,1 14,2 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 295.
  15. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 296,297.
  16. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 284,307.
  17. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 285.
  18. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 299.
  19. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 342.
  20. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 343-346.
  21. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 333,334.
  22. 22,0 22,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 329.
  23. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 301.
  24. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 302.
  25. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 331,332.
  26. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 334.
  27. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 330.
  28. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 346.
  29. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 347.
  30. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 338.
  31. 31,0 31,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 287.
  32. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 289.
  33. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 331.
  34. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 337.
  35. Institutu Hidrográficu, 1981, pp. 349,350.
  36. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 349.
  37. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 348.
  38. 38,0 38,1 Institutu Hidrográficu, 1981, p. 314.
  39. Institutu Hidrográficu, 1981, p. 339.

Bibliografía utilizada[editar | editar la fonte]

  • Institutu Xeográficu Militar (1970). Atles de la República de Chile. Santiago - Chile - Institutu Xeográficu Militar. Segunda edición.
  • Institutu Hidrográficu (1974). Atles Hidrográficu de Chile. Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada. Primer edición.
  • Institutu Hidrográficu (1981). Carreru de la Mariña de Chile Volume II. Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada. 5ª edición.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]