Arano

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Arano
Arano.JPG
Escudo de Arano.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaBandera de Navarra.svg Navarra
Tipu entidá conceyu d'España
alcalde de Arano Ainhoa Ansa Zugarramundi
Códigu postal 31754
Xeografía
Coordenaes 43°11′59″N 1°53′43″W / 43.1997°N 1.8953°W / 43.1997; -1.8953Coordenaes: 43°11′59″N 1°53′43″W / 43.1997°N 1.8953°W / 43.1997; -1.8953
Arano is located in España
Arano
Arano
Arano (España)
Altitú 440 m
Llenda con Goizueta, Elduain, Hernani, Donostia y Errenteria
Demografía
Población 110 hab. (2017)
Porcentaxe 0.02% de Navarra
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata
Conceyu de Arano.

Arano ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Norte de Aralar y a 81 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en 2016 foi de 109 habitantes (INE).

El conceyu entiende la villa de Arano y los caseríos de Latse, Suro y Urumea.

Topónimu[editar | editar la fonte]

Arano ye otru topónimu d'orixe y significáu inciertu. Solióse rellacionar coles palabres vasques arrano (águila), (h)llabren (valle) o llabren (endrina), y diéronse-y significaos como llomba del valle, llugar de prunos o llugar del valle. De toles hipótesis propuestes Mikel Belasko na so Diccionariu Etimolóxicu da mayor verosimilitud a la que propunxo Koldo Mitxelena, pal que Arano taría compuestu por (h)llabren ('valle') y el sufixu diminutivu -non polo que tendría'l significáu de pequenu valle. Belasko apunta otra hipótesis, yá que Arano (quiciabes rellacionáu con arrano 'águila') ta documentado como nome de pila de varón na Navarra del sieglu XVI, polo que podría tratase tamién d'un antropónimu.

Pascual Madoz mentó nuna de les sos obres que'l nome de la villa provenía de la espresión hara noa (allá voi) recoyendo una etimoloxía popular.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Arano allugar na zona más noroccidental de la Merindad de Pamplona na llende de Navarra cola Provincia de Guipúzcoa.

Arano parte con los términos municipales de Hernani al oeste, Rentería al norte y Goizueta al sur y al este.

Arano ye una de les llocalidaes más aisllaes de Navarra. La llocalidá más cercana a Arano, ye Goizueta,asitiada a 14 km pela carretera NA-4150. Puede dicise que Arano ta meyor comunicada con Guipúzcoa que col restu de Navarra, una y bones la llocalidá guipuzcoana de Hernani ta asitiada a 18 km pola mesma carretera NA-4150 pero en dirección contraria y la ciudá de San Sebastián atopar a solu 26 km de distancia de Arano, mientrás que Pamplona atopar a 79 km de distancia.

Ye l'únicu conceyu navarru dende que'l so cascu urbanu vese'l mar.

Barrios[editar | editar la fonte]

El conceyu de Arano ta compuestu por 4 núcleos de población: Arano, Latse, Suro y Urumea.


Historia[editar | editar la fonte]

Arano — Casa-palaciu del sieglu XIII.

Arano dependió de la vecina villa de Goizueta hasta 1630 cuando'l rei Felipe IV concedió-y la gracia de dixebrase de los goizuetarras y alzase en villa independiente en cuenta de 700 ducaos.

En 1982 treslladar de San Sebastián al términu municipal de Arano la histórica empresa donostiarra Cerveces El Llión. Cervecas El Llión, fundada en 1913, yera fabricante ente otres de les marques El Llión y Keler, consideraes como les marques de cerveza locales de Guipúzcoa. El treslláu a Arano obedeció a la posibilidá d'aprovechar un manantial d'agua llamáu Arula dotáu d'unes cualidaes especiales, bien favorables pa la fabricación de cerveza.

Cerveces El Llión foi adquirida por Cruzcampo y esta de la mesma pasó por distintos grupos empresariales, primero Guinness y dende l'añu 2000 Heineken.[1]

Anque la marca Keler, la más emblemática de la fábrica de Arano foi vendida pol grupu y dexó de fabricase nesta llocalidá navarra, la factoría de Arano siguió fabricando cerveza d'otres marques del grupu (Amstel, Heineken, Cruzcampo, etc..) hasta 2008.

A finales de 2008 anuncióse'l zarru de la planta y el treslláu de la producción a otres fábriques de la multinacional, poniendo fin a más de 25 años de tradición cervecera en Arano y cerrando la única industria importante de la localidá, que daba trabayu nel momentu del zarru a 69 trabayadores, la mayor parte d'ellos procedentes de la vecina Guipúzcoa.[2]

Alministración[editar | editar la fonte]

Llista d'alcaldes
Mandatu Nome del alcalde Partíu políticu
2003-2007 Íñigo Larrea Perunena HAI
2007-2011 Íñigo Larrea Perurena HAI
2011- Íñigo Larrea Perurena HAI


Demografía[editar | editar la fonte]

Evolución de la población[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Arano ente 1900 y 2016
EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: More than 10 errors found
Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 9: Period = from:0 till:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong>

- Invalid statement. Multiple '=' found.


Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 12: ScaleMajor = gridcolor:b increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid statement. Multiple '=' found.


Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '<' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute 'inesperáu</strong>' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 13: ScaleMinor = gridcolor:a increment:<strong class="error">Error d'espresión: Operador < inesperáu</strong> start:0

- Invalid attribute '"error">Error' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



     Población de derechu (1900-1991) o población residente (2001) según los censos de población del INE.[3]      Población según el padrón municipal de 2016 del INE.

Distribución de la población[editar | editar la fonte]

El conceyu estremar nes siguientes entidaes de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a 2014

Núcleos de población[4]
Entidá de Población Población (2014)
Arano 111
Latse 0
Suro 0
Urumea 0

Personaxes célebres d'esta llocalidá[editar | editar la fonte]

  • Cornelio Bengoechea Alzuri, Bengoechea I (1909-¿?): pelotari de la especialidá de remonte.
  • Juan Zabala Zabala, Arano I (1910-1977): pelotari de la especialidá de remonte.
  • Lucio Escuderu Oronoz (1913-¿?): pelotari de la especialidá de remonte.
  • Manuel Zabala Zabala, Arano II (1915-¿?): pelotari de la especialidá de remonte.
  • Bautista Zabala Zabala, Arano III (¿?): pelotari de la especialidá de remonte.
  • Pedro Egurrechea Bengoechea, Bengoechea II (1923-¿?): pelotari de la especialidá de remonte.
  • Manuel Huici (1962): bertsolari.
  • Xabier Legarreta, Arano (1976): bertsolari. Subcampeón de Navarra en 2000.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «La fábrica Heineken de Arano abre les sos puertes». Archiváu dende l'orixinal, el 2 d'ochobre de 2009. Consultáu'l 2009.
  2. «Heineken cierra la so planta navarra con 69 emplegaos, la mayoría guipuzcoanos». Consultáu'l 2009.
  3. Institutu Nacional d'Estadística (España) (ed.): «Censos de población de Arano». Alteraciones de los conceyos nos Censos de Población dende 1842. Consultáu'l 16 de payares de 2011.
  4. Institutu Nacional d'Estadística (ed.): «[http://www.ine.es/nomen2/index.do INEbase / Nomenclátor. Relación d'unidaes poblacionales]». Consultáu'l 25 de xunetu de 2010.



Arano