Ríu Amazones

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Uiquipedia:Llista d'artículos que toa Wikipedia tien que tener
Amazones
{{{imaxe}}}
Estaos {{{estaos}}}
Territorios {{{territorios}}}
Llonxitú {{{llonxitú}}} km
Altitú de la fonte {{{altitú}}} m
Fonte {{{fonte}}}
Boca {{{boca}}}
Hidroloxía
Superficie de la cuenca 7.050.000 km²
Caudal mediu 219.000 m³/s
{{{mapa}}}
Boca del Amazones, semeya de la NASA

L'Amazones, cursu fluvial allugáu en Sudamérica, ye'l ríu más llargo y más caudalosu del nuesu planeta, seguíu en llonxitú con gran cercanía pol ríu Nilu nel norte d'África y en cuanto al caudal pol ríu Congo (ríu Zaire), nel centru d'África.

Xeneralidaes[editar | editar la fonte]

Enantes de la conquista, el ríu nun tenía un nome únicu, a la escontra, los indíxenes nomaben a les distites estayes con nomes como Paranaguazú (Gran Pariente del Mar), Guyerma, Solimoes, etc. En 1500, Vicente Yañez Pinzón, comandante d'una espedición d'esploración española convirtióse nel primer européu n'aventurase pel ríu llueu de descubrir que les sos agües yeren navegables y bebibles. Pinzón denomó al cursu d'agua ríu Santa María de la Mar Dulce, qu'a la fin foi abreviáu a Mar Dulce (nome que también se-y dió neses dómines al Ríu de la Plata). Demientres dalgunos años postreros a 1502 tamién se-y denomó Ríu Grande y Orellana. Los compañeros de Pinzón bautizaren al desagüaderu como ríu Marañón, voz de probable orixe indíxena. Ye dable tamién que'l nome remaneza del términu maraña en representación de les descomanaes torgues qu'aquellos homes alcontraren al esplorar l'área. De toes toes, el nome entá esiste nel Estáu brasilanu de Maranhão y nel del ríu homónimu.

Toponimia[editar | editar la fonte]

La voz Amazones remanez de ríu de les Amazones dau al Marañón por Francisco d'Orellana, llueu d'enfrentase a una etnia llocal na que los homes y les muyeres lluchaben per igual. Orellana derivó'l nome del mitu griegu de les guerreres amazones d'Asia y África, cuntáu por Herodotu y Diodoru, sicasí, ye abondo dable que la pallabra Amazones fore una deformación d'una pallabra indíxena que'l so pronunciamientu a los oyíos españoles fore asemeyáu a "Amazones", pallabra indíxena que significaba "frañedor d'embarcaciones" esto especialmente ente los marayoara que podíen adicar el descomanáu macaréu ("pororoca") qu'esti ríu prevoca nel encontu de la so boca col Océanu Atlánticu.