Supernova

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar

Una supernova, (del llatín nova, nueva), ye ún españíu estelar que pué manifestarse d'un xeitu mui notable, inclusu a güeyu desnudu, en llugares de la esfera celeste onde enantes nun veíase nada en particular.

Esti nomatu foi usáu dende la antigüedá pa nomar l'españíu d'una estrella blanca y pequeña nes sos capes esteriores allumando na esplosión fasta 100.000 vegaes más fuerte que nel so estáu orixinal. Les supernoves caltienen destellos de lluz dende varies selmanes fasta meses. Entamando a brillar darréu ya apagándose d'un xeitu progresivu y llentu.

El so orixe pué ser diversu. Pueden ser estrelles masives que yá nun pueden desendolcar reaiciones termonucleares nel so núcleo, y que son incapaces de caltenerse pola presión de dexeneración de los elleutrones, lo que les lleva a contraerse repentinamente (colapsar) y xenerar, nel procesu, una fuerte emisión d'enerxía. Otru proceso más violento tovía, capaz de xenerar destellos inclusu munchu más intensos, pué asoceder cuando una enana blanca miembru d'un sistema binario peslláu, recibe suficiente masa de la so collacia como pa superar el llímite de Chandrasekhar y proceder a la fusión istantánea de too'l so núcleu: estu dispara un españíu termonuclear qu'espulsa cuasi too, si non too, el material que la formaba.

La esplosión de supernova provoca la espulsión de lss capas esternss de la estrella al traviés de poderoses ondes de choque, enriqueciendo l'espaciu que la rodia con elementos pesaos. Los restos, a vegaes, formen ñubes de polvu y gas. Cuando'l frente d'onda de la esplosión alcanza otres ñubes de gas y polvo allugaes, les comprime y pué entamar la formación de nueves ñebulosss solares qu'orixinen, dempués de cierto tiempu, nueos sistemes estelares (quiciabes con planetas, al estar lss nebulosas enriquecíes colos elementos procedentes de la esplosión).

Nel so núcleo a vegaes remanecer oxetos estelares dependiendo del tamañu de la antigua estrella. Estrelles pergrandes dexen furacos prietos, más pequeñes dexen púlsares, y más pequeñes, cenices estelares que enfriaranse col tiempu como enanes blanques.