Magec

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Magec yera'l nome dáu al sol polos antiguos pobladores de Tenerife y Gran Canaria.

Magec yera'l nome que recibía'l Sol per parte de les poblaciones aboríxenes de les islles de Gran Canaria y TenerifeCanaries, España—, teniendo calter de deidá na mitoloxía guanche.[1]

El términu foi traducíu lliteralmente por 'la/lo que tien rellumada, brillante' dende una posible forma orixinal m-aγeq.[2]

Los aboríxenes de toles islles adoraben a los astros, siendo'l Sol unu de los principales elementos del so cosmogonía. Sentíen una gran devoción por él y yera a quien invocaben nos sos xuramentos sagraos. Pela so parte, los antiguos habitantes de Gran Canaria creíen que les almes de los seres humanos yeren «fíes de Magec», ente que pa dellos investigadores el términu magu col conocíase despectivamente a'l llabradores tinerfeños provien del cultu qu'estos-y rindíen al Sol con cuenta de llograr bones colleches.[1][3]

Desconocer con seguridá'l xéneru del nome según el de la mesma deidá, magar según l'antigua mitoloxía bereber el Sol percibíase como una entidá femenina. A pesar d'esto, tradicionalmente consideróse a Magec como una divinidá masculina.[ensin referencies]

Cultu[editar | editar la fonte]

  • Solsticiu d'iviernu (en tamazight insular: Tabburt n Tagrest, lliteralmente 'Puerta del Iviernu'), foi una efeméride de vital importancia dientro del calendariu luni-cortil de l'antigua población amazigh de Canaries. Toa una serie de ritos y tradiciones nel ámbitu del llar yeren puestos en práctica p'atraer la suerte, la bayura y la salú, y coles mesmes repeler la fame y l'enfermedá, mientres l'apertura añal d'esta puerta solar. D'esta forma marcaba'l día en que Magheq, el nuesu Sol, renacía de la más fonda escuridá, mientres la nueche más llarga del añu. Asina mesmu, conmemorábase y honraba el regresu de los espíritos de los antepasaos a les tierres de cultivu que, tres la llantadera del trigu y la cebada, faíen reverdecer, trescalándoles de la fertilidá que procede del mundu de los Invisibles.[4]
  • Solsticiu de branu (en tamazight insular: Ašo n Maɣeq, que significa 'Trunfu del Sol'), foi otra celebración del calendariu luni-cortil pa conmemorar la entrada del añu nuevu. Na madrugada del 21 de xunu prendíense fogaleras y llevábense a cabu una serie de rituales, ente les que cabo destacar la quema de la tislit wukccud o 'novia vexetal'. A l'amanecida saludaben la salida del Sol virtiendo la lleche de cabra que portaben nun gánigo y glayando tres veces el Ašo n Maɣeq.[5]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 Bonnet y Reverón, Buenaventura (1932). «Los primitivos habitantes de Canaries: la relixón». Revista d'Historia (San Cristóbal de La Llaguna editorial=Universidá de La Llaguna) (33). ISSN 0213-9464. http://mdc.ulpgc.es/cdm/singleitem/collection/revhistoria/id/385/rec/25. Consultáu 'l 30 de setiembre de 2016. 
  2. (2011) Diccionariu Ínsuloamaziq. Santu Cruz de Tenerife: Fondu de Cultura Ínsuloamaziq. ISBN 978-84-615-0960-7.
  3. Álvarez Delgado, Juan. «Voces de Timanfaya: notes llingüístiques». Revista d'Historia (San Cristóbal de La Llaguna editorial=Universidá de La Llaguna) (57). ISSN 0213-9464. http://mdc.ulpgc.es/cdm/singleitem/collection/revhistoria/id/148/rec/13. Consultáu 'l 1 d'ochobre de 2016. 
  4. http://izuran.blogspot.com.es/2009/12/tabburt-n-tgrest.html
  5. http://izuran.blogspot.com.es/2011/06/la-recuperacion-del-achu-n-magheq.html

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]



Magec