Gamones

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Gamones
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Gamones Traducir Laureano Lorenzo Ramos
Nome oficial Gamones
Nome llocal Gamones
Códigu postal 49251
Xeografía
Coordenaes 41°28′01″N 6°10′40″O / 41.467°N 6.1778°O / 41.467; -6.1778Coordenaes: 41°28′01″N 6°10′40″O / 41.467°N 6.1778°O / 41.467; -6.1778
Gamones is located in España
Gamones
Gamones
Gamones (España)
Superficie [convert: unknown unit] km²
Altitú 751 Q11573
Llenda con Torregamones, Moralina, Lluelmu y Argañín
Demografía
Población 96 hab. (2018)
Porcentaxe 0.06% de Provincia de Zamora
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Cambiar los datos en Wikidata

Gamones ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón.

Xeografía física[editar | editar la fonte]

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Situación del conceyu de Gamones na provincia de Zamora.

Gamones asítiase nel suroeste zamoranu, a una distancia de 46 km de Zamora, la capital provincial; 19 km de Bermillo de Sayago, la cabecera comarcal; 32 km de Fermoselle, la capital d'aportar zamoranos; y 15 km de Miranda do Douro, yá na vecina Portugal.

Pertenez a la hestórica y tradicional contorna de Sayago. Alministrativamente intégrase dientro de la Mancomunidá Sayagua, el partíu xudicial de Zamora y la zona básica de salú de Sayago.

El so términu municipal pertenez al parque natural d'Apuertes del Douru, un espaciu natural protexíu de gran curiosu turísticu, que dende'l 9 de xunu de 2015 foi declaráu reserva de la biosfera transfronteriza pola Unesco so la denominación de Pandu Ibéricu, al pie de otres zones protexíes españoles y portugueses.[1][2]

Noroeste: Miranda do Douro (Portugal) Norte: Torregamones Nordés: Moralina
Oeste: Badilla Rosa de los vientos.svg Este: Moral de Sayago
Suroeste: Argañín Sur: Monumenta Sureste: Luelmo

Hidrografía[editar | editar la fonte]

Dos regueros crucien la llocalidá, los Regueros y La Rivera, que nel so día alimentaron seis o siete molinos de los que perdura unu particular y dos comuñales.[3]

Toponimia[editar | editar la fonte]

L'orixe del so nome paez remontase a dómines de la baxa edá media. La teoría más estendida afirma que Gamones tien el so orixe na presencia de asfódelos o gamones, un xéneru de plantes viviegues yerbáceas, biañales o perennes, naturales del sur y centru d'Europa.[4]

Historia[editar | editar la fonte]

El so orixe ta venceyáu cuandoquier a la dómina romana, yá que por Gamones pasaba una de les víes romanes más importantes que cruciaben Sayago, la calzada Mirandesa que xunía la ciudá de Zamora con Miranda. Como testimoniu de la so esistencia, esta llocalidá caltién una cai llamada La Calzada.

Na Edá Media, Gamones quedó integráu nel Reinu de Lleón, dómina en que sería repobláu polos sos monarques nel contestu de les repoblaciones llevaes a cabu en Sayago, datando la so primer referencia escrita del sieglu XIII.[5] Ye nesta dómina cuando la planta del gamón llegó a la Pandu Central Ibérica, dempués de la llegada del Císter, procedente de la Borgoña francesa. Los monxos traer consigo dende la so tierra d'orixe a mediaos del sieglu XII, polo que puede suponese que l'orixe del pueblu sía nesi periodu acomuñáu a dalguna propiedá eclesiástica.[6]

Darréu, na Edá Moderna, Gamones tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora.

Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltener na provincia zamorana, dientro de la Rexón Lleonesa,[7] integrándose en 1834 nel partíu xudicial de Bermillo de Sayago,[8] dependencia que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.[9]

Patrimoniu[editar | editar la fonte]

La ilesia parroquial de la Purísima Concepción asítiase nuna pequeña pandiella, al pie de la carretera, y tien amestáu un pequeñu campusantu nel copstado norte. Tratar d'un edificiu senciellu en piedra de granitu, con una interesada cabecera qu'empecipia cruceru, de manera que se conforma una planta en forma de T. Nel llau de la epístola abre un arcu escarzano y nel del evanxeliu, un arcu de mediu puntu. La nave estremar en tres tramos separaos por arcos de mediu puntu, y el de los pies en ojiva. L'edificiu sufrió diverses intervenciones y remodelaciones a lo llargo del tiempu, especialmente nel sieglu XVIII. La espadaña, asitiada a los pies, nun ye d'eleváu porte. Nel so interior destaquen una pequeña imaxe d'una Theotokos del sieglu XIII, una Piedá del sieglu XVII y unes pintures murales nel muriu de la epístola del primer tramu de la nave, amás d'una pequeña escena en intradós del arcu triunfal.[6]

Tamién destaca la ermita de Santolaya, asitiada sobre un cuetu al noroeste de la población, y conocida comúnmente por ermita de Santa Olay. Tratar d'un edificiu modesto y afecho a la redolada, destaca pol so accesu al traviés de los pies y so un porticado, posiblemente posterior, y nel so interior una armadura de madera con restos de policromía nos tirantes. Nel so interior destaca un Cristu crucificáu vistíu del sieglu XVI y una estridente rueda de campañillas, amás de muertes nel muriu testeru, so la capa de encalado, d'antigües pintures murales.[6]

La fonte del Pocirón, asitiada fora del cascu urbanu y a la qu'antes de la llegada del saneamientu diba buscase l'agua que se destinaba al consumu humanu. Yera tal la so bayura qu'inclusive esquitaba inclusive na dómina braniza.[6]

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Gamones ente 1900 y 2017
Fuente Instituto Nacional d'Estadística d'España - Ellaboración gráfica por Wikipedia.

Intereses[editar | editar la fonte]

La obra de Miguel Delibes titulada L'ayalga ta ambientada nuna llocalidá rural llamada Gamones, que guarda dellos paralelismos col auténticu pueblo pero siendo les sos carauterístiques, paraxes y gente fruto de la imaxinación del escritor.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «unanimidá-la-declaracion-de-el pandu-iberica-como-acuta-de-la biosfera-transfronteriza La Unesco aprueba por unanimidá que Les Apuertes sían Reserva de la Biosfera». Salamanca 24 hores (9 de xunu de 2015). Consultáu'l 9 de xunu de 2015.
  2. «Llei 5/2002, de 11 d'abril, de Declaración del Parque Natural d'Apuertes del Douru (Salamanca-Zamora)» (n'español). Boletín Oficial del Estáu. http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/cl-l5-2002.html. Consultáu 'l 3 de marzu de 2011. 
  3. Aderisa: Gamones
  4. El dialeutu galaicu-portugués faláu en Lubián (Zamora): toponimia, testos ... Escritu por Luis Cortés Vázquez
  5. (1996) en Universidad de Salamanca (Studia historica. Historia medieval, Nᵘ14): Una contorna periférica na Edá Media. Sayago, de l'autonomía a la dependencia feudal, 127.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 González Gruesu, Ana y del Cura Sancho, Raquel (2012); Estudiu y documentación de conxuntos de pintures murales na contorna de Sayago (Zamora)
  7. «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  8. partíos xudiciales-de-la-nueva-division-territorial-de-la-peninsula-y-islles-axacentes--0/ Subdivisión en partíos xudiciales de la nueva división territorial de la Península ya islles axacentes / aprobada por S. M. nel real decretu de 21 d'abril de 1834
  9. Real Decretu 529/1983, de 9 de marzu, pol que se determinen los Partíos Xudiciales de cada provincia, a considerar a efectos de les eleiciones de Diputaos provinciales.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Gamones