Cixi

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Uiquipedia:Llista d'artículos que toa Wikipedia tien que tener
Emperatriz rexente Cixi

Cixi, La emperatriz rexente, o emperatriz bilba, (Cixi: chinu: 慈禧, pinyin: Cíxǐ, Wade-Giles: Tz'u-hsi) (29 de payares de 1835 - 15 de payares de 1908) exerció'l poder sobro China dende l'añu 1861 hasta la so muerte en 1908. La so etapa nel poder coincidió colos años d'esgoleyu de la dinastía Qing o Manchú, la cabera dinastía imperial china. El so nomatu yera Gamuetu, (Orquídea), pasando a ser denomada Yehonala (el nome del clan manchú al que pertenecía) al ser nomada concubina imperial, más tardíamente denomóse-y T'zu Hsi /Cixi (Emperatriz del Palaciu Occidental)

Cixi foi concubina del emperador Xianfeng (咸丰). Tres la muerte d'esti en 1861, Cixi y la tamién emperatriz bilba Ci'an (慈安), convirtiérense en monarques rexentes en nome del fíu de Xianfeng, l'emperador Tongzhi (同治), qu'asumiría el poder imperial al algamar la mayoría d'edá en 1873. Ente 1861 y 1873, les dos emperatrices rexentes, asesoraes pol hermanu del emperador fallecíu, exercieron el poder imperial conxuntamente.

El xoven emperaor Tongzhi fallecía dos años dempués de la so mayoría d'edá, y la emperatriz rexente Cixi frañó les normes afitaes de socesión al nomar heriede al so sobrín de tres años d'edá. Cixi ocupó entós la rexencia xunto a Ci'an. Tres la muerte d'ésta en 1881, Cixi pasó a ocupar el poder en solitariu.

Cuando'l so sobrín, l'emperador Guangxu, algamó la mayoría d'edá, Cixi retiróse, magar qu'una rede d'espíes al so serviciu, teníenla siempres informada nos asuntos d'estáu. Dempués de la derrota china na Primera Guerra Chinu-xaponesa (1894-1895), Guangxu llevó a cau una riestra de reformes nel periodu que se conoció como los "cien díes de reformes". En retruque a estes reformes, Cixi allióse colos poderes militares y coles fuercies conservadores pa facer un güelpe d'Estáu y facese de nueu col poder dafechu. D'esta miente, Cixi retomó'l poder mentatu l'emperador Guagxu quedaba confináu en palaciu, separtáu del poder real.

Un añu dempués de retomar el poder, la emperatriz rexente sofitó a les fuercies qu'encontaben l'Alcíu de los bóxers, un sollevantamientu de calter conservador y xenófobu. De rebenga, les tropes de les potencies foriates capturaren Pequín, tres lo que Cixi aceutó les premies de paz impuestes poles potencies estranxeres, aplicando munches de les reformes institucionales poles que s'enfrentare al so sobrín emperador. Magar que'l so poder y el so carisma amenorgaren enforma tres de les derrotes militares frente a Xapón y les potencies occidentales, caltuvo'l poder imperial hasta la som muerte. L'emperador Guangxu morrió poco enantes qu'ella, según dalgunos envelenáu baxo mandáu d'ella.