Zafil

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar

El zafil ye un mineral preciosu del grupu del corindón con característicu color azul (anque hai otros colores menos comunes) por cuenta d'impureces de ciertos óxidos (Cr (III) y Ti(III)).Ye una de los cuatro ximas más importantes del mundu y de les más formoses xuntu al rubí, el diamante y l'esmeralda. Atópase comúnmente en xacimientos ricos de rutilo, bauxita y hematita. La composición química ye un amiestu d'óxidos d'aluminiu, fierro y titaniu, que da-y el so color característicu azul. La so fórmula química ye Al2O3. Correspuénde-y la durez 9 na escala de Mohs.

El zafil o ultralita -sinónimu pocu usáu- pertenez a la mesma familia de minerales qu'el rubí, ye dicir corindón, siendo la única diferencia una convención de nome. Llámase rubín a los corindones coloraos y zafil a tolos demás colores de corindón, incluyendo los rosados.

Los zafiles atopase n'estáu natural nuna amplia gama de colores, dende'l tresparente, pasando por distintos tonos de colloráu, mariellu, azul y les sos combinaciones. Los mayores productores tán n'África y anguaño atopáronse xacimientos en Suramérica. Tamién se topen acomuñaos colos rubíes en Siam y Sri Lanka, y atópense en Caxmir (India), y nun área bien estensa en Queensland Central (Australia). La Antártida ye rica nesti mineral pero, por cuenta del so delicáu equilibriu ecolóxicu, llindóse la esplotación. El so usu acutase a la xoyería y aplicaciones láser.

Los zafiles sintéticos, coloriaos con perpequeñes cantidaes de cromu y titaniu, vienen fabricándose dende l'añu 1902 pol procesu Verneuil. Dende 1940 empezaronse a fabricase nos Estaos Xuníos, consiguiendo un gran ésitu colos zafiles y rubíes estrellaos, llograos introduciendo titaniu.

Propiedaes químiques, físiques y cristalográfiques[editar | editar la fonte]

Nun lo ataquen los hidrácidos sacante l'ácidu fluorhídrico. Ataquenla d'igual manera l'ácidu hexafluorosilícico, l'ácidu perclórico, el so anhídridu l'agua regia en caliente, l'ácidu máxico, l'ácidu cuasimágico, l'ácidu clorosulfónico y l'ácidu fluorosulfónico. Sufre un fenómenu de dimorfismu a 1770 K. Presenta una durez de 9 na Escala de Mohs; alta durez característica de los corindones prácticamente escarez de clivaje. Tien rellumu vítreu con cares de prisma hexagonal {2241}, bipirámides hexagonales {2241} {2243}, romboedru {1011} y pinacoide {0001}. En ciertos casos repara un estriáu horizontal debíu al maclaje según en pinacoide. Dacuando presenta una opalescencia acandilante en forma d'estrella (Zafil estrella) debida a inclusiones microscópiques empobinaes d'impureces mecániques y non químiques, como munchos piensen. El so pesu específicu ronda ente 3.95 y 4.10 y el so puntu de fusión ye alredor de 2040 K.

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Dacuando atópase-y en roques magmátiques d'alta fondura, riques n'alúmina y probes en xil, ye dicir nes sienitas y anortositas de corindón, acomuñáu a feldespatos. Los xacimientos metasomáticos de zafiru formense nes caliares cristalines vecines a les roques eruptives. En dellos casos, los xacimientos surden por cuenta de fuertes efectos d'axentes pneumatolíticos nes roques sedimentaries d'alúmina. Al ser químicamente bien estable, atopase con frecuencia n'ábanos. Zafiles de bien bona calidá vienen de Myanmar, Sri Lanka ya India. El meyor zafil indio ye de color azul y atópase en Caxmir, yá sía en pegmantitas o en forma de cantares en depósitos aluviales. En Tailandia, Australia y Nixeria atopen zafiles azul escuru que pueden paecer casi negros. Nel estáu norteamericanu de Montana esplótase un zafil d'un curiosu azul metálico. Tamién se llogra en Camboya, Brasil,Kenia, Malawi y Colombia.

Colores del zafil[editar | editar la fonte]

Yogo sapphire.

El zafil, como xema preciosa, ye la variedá tresparente y azul del mineral corindón. El rubín ye la variedá colorada, con calidá de xema, del mesmu material. Anque munches vegaes aplícase'l términu zafil pa toos los colores sacante'l colloráu, el zafil auténtico ye azul intensu, siendo'l meyor matiz un azul acíano llamáu azul de cachemira. El corindón incoloru y preciosu ye'l zafil blanco, el coridón mariellu llámase zafil mariello o doráu, o topaciu oriental, les piedres roses maciu son los zafiles roses. Los distintos colores del zafil débense a pequenes cantidaes d'impureces, como cromu, fierro o titaniu nel óxidu d'aluminiu, componente principal del mineral.

Variedaes[editar | editar la fonte]

  • Zafil d'Agua: ye la variedá azul de la cordierita o dicroíta.
  • Zafil blanco: corindón cristalizáu, incoloru y tresparente.
  • Zafil falso: variedá del cuarzu cristalizáu que presenta la coloración azul debida a inclusiones de pequeños individuos de crocidolita.
  • Zafil oriental: zafil bien apreciáu pol so rellumu o oriente.

Aplicaciones industriales[editar | editar la fonte]

El zafil sintético utilizase na fabricación del cristal de zafil. Esti material tresparente presenta una gran resistencia al rayáu y utilízase, por casu, como cristal nos relóes de pulsera.

Otres acepciones[editar | editar la fonte]

  • Heráldica: ye unu de les maneres de denominar al azur, nome que se da el color azul.
  • Zooloxía: ave apodiforme, de la familia de les troquilidas. Ye un colibrí, con picu curtiu y rectu, amarellentáu (la punta negra); plumaxe verde doráu nel llombu, azul vivo nel pechu y verde puercu nel banduyu, cola curtia y acoloratada. Mide unos 9 cm y vive nes Guayanas y norte de Brasil. Tamién llamáu Colibrí Zafil (Hylocharis sapphirus).

Ver tamién[editar | editar la fonte]

  • Zafil (color)