Yanci

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Yanci
Igantzi. Euskal Herria.JPG
Escudo de Vera de Bidasoa.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaBandera de Navarra.svg Navarra
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Yanci Traducir Maria Lourdes Ibarluzea Irureta
Códigu postal 31790
Xeografía
Coordenaes 43°13′32″N 1°41′57″O / 43.225555555556°N 1.6991666666667°O / 43.225555555556; -1.6991666666667Coordenaes: 43°13′32″N 1°41′57″O / 43.225555555556°N 1.6991666666667°O / 43.225555555556; -1.6991666666667
Yanci is located in España
Yanci
Yanci
Yanci (España)
Superficie [convert: unknown unit] km²
Altitú 209 Q11573
Llenda con Lesaka, Etxalar, Aranaz y Sunbilla
Demografía
Población 622 hab. (2018)
Porcentaxe 0.1% de Navarra
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

Yanci (en euskera y oficialmente Igantzi) ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, Na contorna de Cinco Villes y a 70,4 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población n'2017 foi de 626 habitantes (INE).

La villa ta arrodiada de praos abarganaos, cultivos y felechales. Ensin entrar al pueblu y en direición a la vecina Aranaz puede vese la Ermita de San Juan Xar que'l so interior ye una cueva y que ta enclavada na reserva natural de San Juan Xar caracterizada pola esistencia de la especie arbórea del carpe (Carpinus betulus) y una fonte d'agua melecinal. Nel so términu municipal inclúyense tamién los barrios de caseríos de Berrizaun, Frain, Irisarri, Unanua, Elusta, Piedadeko Gaina y Sarrola. Una de los meyores vistes de la llocalidá puede almirase dende la Ermita de La nuesa Señora de la Piedá que ta na parte alta del pueblu y adosada al campusantu. Ente les casones del pueblu alza la Ilesia de San Miguel Arcánxel.

Topónimu[editar | editar la fonte]

Ye mentada per primer vegada nun testu escritu en 1366 sol nome de Eançi. Nel sieglu XVII apaez yá so la so denominación actual de Yanci (1644), anque contemporánea d'esta ye tamién la forma Yanzi. Un pocu anteriores son les formes entemedies Yançi (1603) y Ihanzi (1617).

Basándose nel nome más antiguu conocíu de la llocalidá y comparándolo cola evolución d'otros topónimos navarros, el filólogu Alfonso Irigoyen propunxo un hipotéticu topónimu orixinal Eiantzi qu'evolucionara a Eantzi y darréu de la manera que yá ta documentada históricamente. Sía que non ye un nome d'escura etimoloxía y de significáu desconocíu. Mikel Belasko incide na so obra en que son dellos los topónimos navarros qu'acaben nel sufixu -(t)zi que tienen una etimoloxía difícil.

El nome en llingua vasca de la llocalidá ye Igantzi, que surde a partir de les formes documentadas del sieglu XVII cola apaición de la denomada g antiyod per un sitiu y por otru'l caltenimientu d'un soníu similar al representáu d'antiguo na grafía castellana pola ce cedilla qu'anguaño en vascu trescríbese como tz. Cuidao que el conceyu pertenez a la zona vascófona de Navarra dende'l 31 de xineru de 1989 (Decretu Foral 16/1989, de 19 de xineru) el conceyu denominar oficialmente pol so nome vascu: Igantzi.

Xeografía física[editar | editar la fonte]

Situación del conceyu de Yanci en Navarra.

Situación[editar | editar la fonte]

La villa de Yanci ta asitiada al norte de la Comunidá Foral de Navarra. El so términu municipal tien una superficie de 16,634 km² y llinda al norte col conceyu de Lesaca, al este col de Echalar y al oeste col de Aranaz.


Demografía[editar | editar la fonte]

Evolución de la población[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Yanci ente 1900 y 2017

     Población de derechu (1900-1991) o población residente (2001) según los censos de población del INE.[1]      Población según el padrón municipal de 2017 del INE.

Alministración[editar | editar la fonte]

Llista d'alcaldes
Mandatu Nome del alcalde Partíu políticu
2003-2007 Jesús María Begino Garro Herri Taldea
2007-2011 Iñaki Goienetxe Zubieta NaBai
2011- María Lourdes Ibarluzea Irureta Herri Taldea

Monumentos[editar | editar la fonte]

Monumentos relixosos[editar | editar la fonte]

Ilesia de San Miguel Arcánxel.

Ilesia de San Miguel Arcánxel, del sieglu XVI, d'estilu góticu tardíu. Mientres el sieglu XVIII añedir a la planta cuadrada orixinal los brazos, dando llugar a la planta actual. El retablu data del sieglu XVII y anque originariamente nun tenía torre y l'actual data del añu 1940.

Ermita de La nuesa Señora de la Piedá, del sieglu XVI alcontrada nel altu de Piedá, na carretera escontra Lesaka. A mediaos del sieglu XX fixéronse grandes reformes y asitióse un pequeñu campanariu. A destacar la fachada orixinal de piedra, onde figura la fecha de 1554, en lletra gótica. La fiesta celebra'l día de la virxe en septiembre.

Ermita de San Juan Bautista, allugada na redoma del ríu Latsa. Tratar d'una cueva escarvada na roca, con tres fuentes na parte baxa. A estes fontes atribúyese-yos propiedaes curatibles. Tamién destaca'l carpe (Carpinus betulus), especie protexida, polo qu'en 1987 declaróse Reserva Natural.


Personaxes célebres[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Institutu Nacional d'Estadística (España) (ed.): «Censos de población de Yanci». Alteraciones de los conceyos nos Censos de Población dende 1842. Consultáu'l 16 de payares de 2011.

Ver tamién[editar | editar la fonte]


Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Yanci