Yamusukru

De Wikipedia
(Redirixío dende Yamusukro)
Saltar a: navegación, buscar
Yamusukru
Bandera de Costa de Marfil Costa de Marfil
Basilique Yakro4.JPG
Alministración
País Bandera de Costa de Marfil Costa de Marfil
Regiones Lacs
Tipu entidá capital
Xeografía
Coordenaes 6°49′04″N 5°16′34″O / 6.81769, -5.27618Coordenaes: 6°49′04″N 5°16′34″O / 6.81769, -5.27618
Error de Lua en Módulu:Minimapa na llinia 442: Unable to find the specified Minimapa definition. Neither "Module:Minimapa/data/Costa de Marfil" nor "Template:Minimapa Costa de Marfil" exists.
Superficie 3,500 km²
Altitú 214 m
Llenda con Tiébissou Department
Demografía
Población 355 573 hab. (2014)
Densidá Error d'espresión: Caráuter de puntuación " " non reconocíu, hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC±00:00
Llocalidaes hermanaes Luzarches y Koudougou
yamoussoukro.org/en/index.htm
Cambiar los datos en Wikidata

Yamusukru (en francés: Yamoussoukro) ye la capital de Costa de Marfil, asitiada xuntu al llagu de Kossou, un banzáu artificial construyíu sobre'l ríu Bandama. Ye dende 1983 la capital alministrativa del estáu en sustitución de Abiyán, asitiada a 240 km al sur, que sigue siendo sicasí la ciudá principal y la que concentra l'actividá económica del país. Ta estremada en 169 barrios.

La ciudá tenía 155.803 habitantes según el censu de 1998 y una población envalorada de 200.103 habitantes en 2006, polo que ye la cuarta ciudá más poblada de Costa de Marfil tres Abiyán, Bouaké y Daloa y per delantre de Korhogo; originalmente la etnia predominante yera la baoulé, magar anguaño convive na ciudá xente de procedencia bien diversa, yá que s'atopa nuna encruciada de caminos.

Destaca nella la Basílica de La nuesa Señora de la Paz de Yamusukro.

El so gobernador ye N´Dri Koffi Apollinaire.

Toponimia[editar | editar la fonte]

D'antiguo nel llugar nel que se llevanta la ciudá esistía una pequena aldega agrícola denominada N'Gokro. La reina baoulé d'esti asentamientu llamábase Yamoussou y cuando se refundó la ciudá decidió honrase la memoria d'esta reina denominando a la ciudá Yamoussoukro, de forma que s'añedir al nome de la reina'l sufixu «kro», qu'en idioma baoulé quier dicir «ciudá».

Xeografía[editar | editar la fonte]

Localización[editar | editar la fonte]

Yamusukro atopar nel centru del país, na rexón de Lacs, a 248 kilómetros de Abiyán. Ta asitiada nuna enllanada, arrodiada d'una sabana arbórea y trevesada por cursos d'agua, ente los que s'atopen el Marahoué y el N'Zi, dos afluentes del Bandama.

El distritu de Yamusukro ta asitiáu ente los 6° 15' y 7° 35' de latitud norte, y los 4° 40' y 5° 40' de longitud oeste.

Norte: Tiébissou, Bouaké
Oeste: Daloa, Bouaflé Rosa de los vientos.svg Este: Dimbokro
Sur: Toumodi

Clima[editar | editar la fonte]

Yamusukro ta suxetu a un clima ecuatorial con c estaciones.

  • Llarga estación seca dende mediaos de payares hasta mediaos de marzu, que se caracteriza pola presencia del harmattan un vientu seco y potente proveniente del Sáhara, lo qu'amenorga considerablemente'l mugor.
  • Llarga temporada d'agües de mediaos de marzu hasta mediaos de xunetu.
  • Curtia estación seca dende mediaos de xunetu hasta mediaos de setiembre.
  • Curtia estación d'agües dende mediaos de setiembre hasta mediaos d'ochobre.

En temporada d'agües puede llover de forma continua mientres dellos díes consecutivos, cuando l'agua ye intensa mientres una hora, un períodu que ye siguíu por calor bien fuerte. La precipitación media bazcuya ente 900 a 1100 mm per añu, con una distribución bien variable. La temperatura promediu na rexón ye d'aprosimao 26° C. El mugor relativo varia ente'l 75 y cai un 85% a 40% nel períodu de harmattan y ente'l 80 y el 85% na temporada d'agües.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de/d'  WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xut Ago Set Och Pay Avi añal
Fonte: Climate-Data.org, altitude: 236m[1]

El clima de la rexón de Yamusukro ye del tipu AW na clasificación de Köppen.

Hestoria[editar | editar la fonte]

Piedra pulida de la dómina prehistórica atopada en Costa de Marfil.

Prehistoria[editar | editar la fonte]

Les numberoses ferramientes de piedra atopaes que daten de fai dellos centenares de miles d'años, del Paleolíticu, sobremanera nel norte y centru del país, atestigüen que Costa de Marfil foi ocupada dende tiempos remotos pol home. Yá en tiempos más recién, nel Neolíticu, la zona empezó a desertificarse; la desecación progresiva de les tierres cultivables y los pacionales obligó a los nativos a emigrar escontra'l sur con cuenta d'atopar meyores condiciones climátiques, especialmente un nivel de mugor más alto que-yos dexara siguir cultivando y abasteciendo los fataos. Esta migración escontra'l sur tresformó la xeografía humana de los países subsaharianos, onde pueblos bien antiguos de la zona tuvieron que replegase pa dexar el llugar a los nuevos llegaos. Ente estos pueblos atopaben los pigmeos; na actualidá ocupando les zones d'África central y que la so implantación nos tiempos prehistóricos yera señalada yá polos exipciu y l'historiador griegu Herodoto hasta la parte cimera del valle del Nilo.

Periodu precolonial[editar | editar la fonte]

Hasta'l sieglu XV, nun hai fontes escrites sobre la población de Costa de Marfil, al contrariu que lo qu'asocede colos reinos asitiaos más al Norte. Los especialistes envaloren sicasí que la población de la rexón de Yamusukro per parte de los baoulé, como la de la rexón de Bouaké asitiada más al norte, foi la resultancia de la epopeya que nel sieglu XVIII siguió la reina Pokou y la so hermana Akwa Boni mientres la so migración al traviés de la sabana, partiendo de Ghana.[2] Esta epopeya foi cuntada esencialmente de xeneración en xeneración polos griots hasta llegar a anguaño.

Periodu colonial[editar | editar la fonte]

Yamusukro debe'l so nome a la reina Yamousso, soberana en tiempos de la colonización francesa. Naquella dómina yera una pequena aldega (en 1901 namá tenía 475 habitantes) llamada N'Gokro y dedicada a l'agricultura. En 1939 la máxima autoridá del pueblu pasó a ser Félix Houphouët-Boigny, líder de la independencia de Costa de Marfil, que creó equí'l Sindicatu Agrícola Africanu. Una vegada nomáu presidente del nuevu estáu, Houphouët-Boigny destinó a Yamoussoukro importantes inversiones económiques.

En marzu de 1983, Yamusukro convertir na capital política y alministrativa de Costa de Marfil dempués de que lo fueren enantes nel últimu sieglu Grand-Bassam (1893), Bingerville (1900) y Abiyán (1933).

El 6 de payares de 2004, el aeropuertu de Yamusukro foi atacáu pola infantería francesa dempués de qu'un avión militar proveniente d'ellí hubiera bombardeado a los soldaos de la fuerza de paz de la ONU, amás de diversos oxetivos controlaos polos rebeldes, cola resultancia de la muerte de nueve militares franceses y un civil d'Estaos Xuníos. L'ataque francés destruyó dos Sukhoi El so-25 de Costa de Marfil y diversos helicópteros Mil El mio-24, que constituyíen la mayor parte de les fuerces aérees estatales. Ello provocó un motín contra les tropes franceses dempués de la incursión contra l'aeropuertu.

Demografía[editar | editar la fonte]

En Costa del Marfil, la tasa de fecundidá ye de 4,5 fíos per muyer. El 40,8% de la población ye menor de 14 años, el 56,4% ta ente 14 y 64 años y el 2,8% tien más de 64 años. La esperanza de vida promedio ye de 47,7 años. La población ta compuesta principalmente de Yamoussoukro Baoules colos sos munchos subgrupos,[3] que, con 3 millones de persones, lo que representa aprosimao'l 23% de la población. Este ye un asentamientu recién una y bones los espertos creen qu'antes de 1730 Baoulés como tal esiste.[4] Según el censu de 1998, Costa del Marfil, una de cada cuatro residentes ye estranxeru. Este ye'l casu a nivel local na rexón de Yamoussoukro, la población estranxera, principalmente procedente de Burkina Fasu y Malísobremanera pa trabayar nos plantíos y nel sector del comerciu.[5] Ta previstu entamar un nuevu censu de la población en 2008.[6]

  1. ddffdd"
Evolución Demográfica |-style="background:
Censu 1975 Censu 1988 Censu 1998 Estim. 2008
37 253 110 013 155 803 226 994
Nome retenu à partir de 1975 : Population sans doubles comptes


Yamusukro tien una población urbana averada de 275.000 habitantes, la tasa d'urbanización del distritu ye del orde del 55% frente al 45% de la población que vive nes zones rurales. La tasa de crecedera añal reparada nel períodu 1988 a 1998 foi del 2.6%.

Como n'otres partes de África la población aborixe yera animista, na actualidá estes tradiciones coesisten con otres relixones monoteístes importaes polos colonizadores del oeste d'África, como'l catolicismu y el Islam.

Idiomes[editar | editar la fonte]

La llingua tradicional de la ciudá ye'l baoulé. Dende la independencia, la llingua oficial en Yamusukro y en toa Costa de Marfil ye'l francés. La llingua vehicular, falada y entendida pola mayor parte de la población ye'l diula. A la ciudá lleguen, cada vez más, marfileños procedentes de toles rexones del país, y que por tanto, traen les sos llingües con ellos a la ciudá, na que se falen alredor de sesenta lengua distintes, como'l attié, el agnis, les senufo o'l bété.

Urbanismu[editar | editar la fonte]

La estación d'autobuses de Yamusukro, cola Basílica de La nuesa Señora de la Paz al fondu.

La ciudá entámase alredor de la exa principal que trescurre escontra'l norte del país y onde se construyó la estación d'autobuses, que constitúi, como en toa África, un importante y animáu puntu de xunta de los habitantes de la ciudá.[7] La ciudá cunta con cases construyíes con sillares y con teyaos recubiertos de chapa ondulada, y con barrios entamaos según el sistema del patiu colectivu, alredor del cual constrúyense delles viviendes en adobe, que respeta la organización habitual y multisecular de les ciudaes africanes y que s'atopen arrodiaes d'una vexetación exuberante. Cuenta tamién con inmenses aveníes, anches como autovíes y siempres allumaes, pero de normal vacíes, xuniendo construcciones modernes, construyíes dempués de 1980, y que desagüen sópito na sabana. La ciudá estremar n'ocho barrio: Assabou, Habitat, Dioulako, Kokrenou, Morofe, N'zuessy, 220 Logements y Énergie.

Infraestructures[editar | editar la fonte]

La ciudá[editar | editar la fonte]

Dende la estación d'autobuses, distintes compañíes d'autobuses y de taxis brousses conecten la ciudá coles localidaes vecines. Yamusukro dispon d'un aeropuertu (códigu AITA: ASK). El aeropuertu internacional de Yamusukro, con una media de seiscientos pasaxeros y 36 vuelos en 1995, yera, xuntu al de Dakar, unu de los dos aeropuertos del continente africanu que podíen acoyer el Concorde. Nos años 1980, l'antiguu presidente Félix Houphouët-Boigny tenía'l costume de tornar al país usando esti avión.

Departamentu[editar | editar la fonte]

Nel departamentu hai 261 km de carreteres asfaltaes, ente qu'hai 1800 km de pistes de laterita. Nesta rexón del mundu, el costu d'un kilómetru de carretera asfaltada envalórase, de media, en 100 millones de francos CFA, lo que representa unos 1,6 millones d'euros. De les 169 localidaes rurales del departamentu, 88 cunten con suministru eléctricu. Delles localidaes que nun disponen d'eletricidá cunten con grupos electróxenos.

La presa de Kossou, nel Bandama blancu, cuenta con una capacidá d'agua tan grande como'l del llagu Leman. La so construcción, a partir de 1969, provocó'l desplazamientu de 100 000 persones, principalmente escontra'l sur del país, na rexón de San Pedro, que s'atopa a 40 km de la presa. Ye la fonte principal d'eletricidá del país. Gracies a esta presa, Costa de Marfil produz la totalidá de la enerxía eléctrica que consume y puede esportar los escedentes a los países vecinos, como Ghana, Togo, Benín, Malí y Burkina Fasu, gracies a la interconexión de les redes eléctriques.[nota 1]

Sanidá[editar | editar la fonte]

El departamentu de Yamusukro cuenta con un centru hospitalariu rexonal, 37 centros de salú, un centru de salú escolar y unu universitariu, una clínica odontolóxica, una clínica y siete farmacies. Como na mayoría de les ciudaes del continente, l'hospital nun apurre les medicines. Ye necesariu, antes d'allegar, mercar viendas, jeringuillas, termómetru, etc. na farmacia. Les autoridaes de Costa de Marfil entamen construyir un centru oncolóxicu.

La llepra entá causa estragos en delles localidaes de la rexón,[8] según nos departamentos de Danané, Man, Biankouma, Touba, Tengréla, Boundiali, Korhogo, Katiola, Dabakala y Béoumi. Diagnosticáronse 856 nuevos casos en Costa de Marfil en 2007 y 1367 enfermos taben en tratamientu según les autoridaes del país. Ente 1995 y 1999, 269 nuevos casos de llepra fueren diagnosticaos nel distritu sanitariu de Yamusukro. La poliquimioterapia qu'acomuña tres medicamento ye l'únicu tratamientu que cura verdaderamente la llepra. Eficaz y gratuitu, ta disponible en tolos centros de salú del país.[9][10]

Relixón[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Diócesis de Yamusukro

Yamusukro ye la see d'una diócesis católica creada'l 6 de marzu de 1992.

Economía[editar | editar la fonte]

Sector primariu[editar | editar la fonte]

Agricultura[editar | editar la fonte]

Granos de cacáu.
Pescador tresportando un capitaine.

La agricultura constitúi la principal fonte de ganancies pa la metá de los habitantes y ye l'actividá económica más importante de la rexón.

La rexón tien plantaciones de cacáu[11] y de café.[12] Cúntense 4000 esplotaciones de café y 5000 de cacáu na rexón.

L'agricultura local inclúi tamién la agricultura de subsistencia: batata (133 000 tonelaes añales), plátanu (52 000 tonelaes añales), yuca (7500 tonelaes añales), maíz, arroz de riego y arroz de secanu, con un rendimientu cimeru al anterior, y que presenta la ventaya de dexar dos colleches añales. Calcúlase que la superficie total de colleches d'arroz ye de 2260 hectárees. L'arroz constitúi l'alimentu básico en Costa de Marfil, pero'l país importa hasta 750 000 tonelaes al añu.[13]

Pesca[editar | editar la fonte]

Gracies al banzáu de Kossou que cubre d'agua unos 1 750 km2, la pesca pocu practicada tradicionalmente nel país Baoulé, conoció a partir del añu 1969 un considerable impulsu. Pésquense carpes (Cyprinus carpio) y capitaines (Polydactylus quadrifilis) destinaos al consumu local. Los llagos de la rexón cubren en total unes 15 000 hectárees y producen más de 1 000 tonelaes de pexe fresco gracies a unos 400 pescadores. Los 60 llagos hidro-agrícoles tremaos pola rexón tamién favorecen la pesca, al empar que xueguen un importante papel ornitolóxicu.[14]

Sector secundariu[editar | editar la fonte]

Una planta de descascarado de algodón, xestionada pola empresa SORIZCI, atópase instalada na rexón, en Toumbokro. Tamién tien un aserradero según 46 unidaes artesanales de tratamientu de arroz.[15]

La ciudá alluga grandes depósitos d'almacenamientu de hidrocarburus xestionaos por GESTOCI.[16]

Prever por parte de l'axencia de cultivu de cauchu, la Agence ivoirienne de promotion de l'hévéaculture (Aiph) de Costa de Marfil, construyir una planta de procesamientu de látex.[17]

Bancos[editar | editar la fonte]

Casi la totalidá de los bancos marfileños tán presentes en Yamusukro: SGBCI (Société générale de banques en Côte d’Ivoire), BICICI, BNI (Banque Nationale d’Investissement), BCEAO (Bancu Central de los Estaos d'África Occidental), CECP (Caisse d’Épargne et de Chèques Postaux), COOPEC (Coopérative d’Épargne et de Crédit).

Turismu[editar | editar la fonte]

Cocodrilos del Palaciu presidencial

Concebida según el modelu de la basílica de San Pedro de Roma, la Basílica de La nuesa Señora de la Paz de Yamusukro convirtióse nun llugar visitáu polos turistes, según los cocodrilos de Yamusukro qu'arrodien el Palaciu presidencial, principalmente escontra les 17 h, que ye cuando'l guardianes aliméntenlos.

L'Hotel Président cuenta con 285 habitaciones y puede allugar a 800 persones. Dispon d'un restorán con vista panorámica na parte más alta del edificiu, una galería comercial, un cine, un solarium y una discoteca. L'hotel beneficiar d'un estatus semioficial yá que sirve d'agospiamientu a numberoses personalidaes que visiten la ciudá. Cuenta tamién con dos pistes de tenis y un campu de golf internacional con 18 fuexos. Cerca del hotel construyóse un salón de congresos que dispon d'una capacidá pa 1500 persones.

Como na mayoría de les ciudaes d'África, Yamusukro cuenta con numberosos hoteles con precios algamadizos, maquis y allocodromes, principalmente alredor de la estación d'autobuses. El parque hoteleru ta envaloráu nunes 1000 habitaciones.

Cultura y patrimonio[editar | editar la fonte]

Monumento y edificios destacaos[editar | editar la fonte]

En Yamusukro atópase'l que ye de xuru el llugar de cultu cristianu más grande de la Tierra, y l'ilesia más grande de África: la basílica de La nuesa Señora de la Paz, consagrada pol Papa Juan Pablo II el 10 de setiembre de 1990.

Tamién son destacables la presa de Kossou, la Fundación Félix Houphouët-Boigny, la Casa del PDCI-GDR, les diverses escueles del Institutu Politécnicu Félix-Houphouët-Boigny, l'aeropuertu internacional (con una media de 600 pasaxeros y 36 vuelos en 1995, ye l'únicu aeropuertu africanu en que podría aterrizar el Concorde), el Conceyu, el templu protestante, la mezquita y el Palaciu d'Invitaos.

Parques y reserves[editar | editar la fonte]

El Parque de Aboukouamékro, qu'ocupa una superficie de 20 430 hectárees, ye una reserva d'animales qu'acovez rinocerontes, xirafas, búfalos, búbalos, antílopessobremanera bosboks y cobos, y otres diverses especies animales. Atopar a 50 km al norte de Yamoussoukro. El parque cumple dos oxetivos: abelugar especies animales xavazs amenaciaes y la rentabilidá comercial al proxectase como una gran zona de turismu, al exemplu de les reserves del este d'África. Fueron introducíes xirafes y rinocerontes, especies que sumieren dafechu del país. Sicasí, el parque sufre constantes folaes de caza furtiva intensiva; los especialistes envaloren ente 275 a 300 bosboks cazaos diariamente pal consumu en restoranes de la rexón.

El Parque de la Marahoué, con una superficie de 101 000 hectárees y clasificáu patrimoniu mundial de la UNESCO, atópase cerca de Bouaflé. Presenta paisaxes de sabana y monte virxe, y abeluga numberoses especies animales, sobremanera elefantes, babuinos, cocodrilus, antílopes, hipopótamus, panteras, civetas, facoceros, según más de 300 especies de páxaros. Atópase suxetu, como la mayoría de los parques del país, a dos tipos d'amenaces : la caza furtiva y la busca de oru. Dende va dellos años, delles poblaciones instaláronse nel corazón del parque, lo que condució na destrucción d'árboles protexíos y a la caza ensin autorizar de cuniculus y gacelas que son depués vendíes a los dueños de los restoranes de la rexón.

Tradiciones[editar | editar la fonte]

Tradicionalmente, los habitantes de Costa de Marfil, como na mayoría de les sociedaes africanes, sábense deldores de l'asociación humana, yá atopada nel momentu de la so nacencia, que los guía y empecipia na vida. Ta bien enraigonáu un cultu a los ancestros y un respetu al pasáu. Como perdayuri d'África, la tradición oral atópase bien desenvuelta: los griots cumplen una función social esencial, guarden la memoria de los pueblos y tresmiten la hestoria de la rexón de xeneración en xeneración. Los conflictos y los problemes ente familiares o de vecinos son resueltos de cutiu polos vieyos, respetables «prudentes», axuntaos al pie del árbol de palabres, de cutiu un baobab que preside cada pueblu. En África, la palabra vieyu» nun ye peyorativa, tou lo contrario, designa a los vieyos «qu'adquirieron sensatez». Ye la razón pola cual les sos decisiones son consideraes como sabies y efectuaes, anque ensin valor llegal nel sentíu como se considera davezu n'Europa.

Mascara Zaouli.

Na mayoría de los pueblos entamen ceremonies pa «cazar el Kodiahou». En baoulé, el Kodiahou ye'l mal que, con palabres y actos, fai tou lo posible pa desestabilizar la estructura social y los alcuerdos ente persones y entidaes, col únicu propósitu d'estropiar o pal so propiu interés.

Los bailles Zaouli y Goly son bien practicaos polos pueblos de la rexón, fueron de fechu adoptaos per una gran parte de la población baoulé escontra l'añu 1910.

Como en toles aldegues africanes, les mázcaras tienen gran importancia y tán acomuñaos con una danza específica: les mázcares con forma d'animales son llamaes Banun Amuin (amuin del monte) o Amuin Yaswa (amuin viril). Estes mázcares de baille encarnen igualmente a unu de los sos dioses, el más tarrecible. El términu Amuin designa un arte relixoso que engloba tolos poderes y los oxetos sometíos al sacrificiu sangrientu (polo xeneral un pollu). La forma d'estes mázcares, los sos nomes y l'orde de los bailles nos que s'usen varien d'un pueblu a otru, pero nun pueden ser vistos poles muyeres y los estranxeros. Tienen los sos santuarios nel monte y realícense mientres toa una nueche. Les mázcares Bonun Amuin o Amuin Yaswa, "Dioses de los homes", y práctiques relixoses asociaes con elles, identificar cola virilidad, el monte, la rugosidad de la naturaleza. Encarnen el calter peligrosu ya implacable de la naturaleza.

Paralelamente al rápidu desenvolvimientu de les telecomunicaciones d'alta tecnoloxía, el tambor sigui siendo utilizáu tradicionalmente pa tresmitir noticies de pueblu a pueblu.

Deportes[editar | editar la fonte]

L'Hotel Président, del que depende'l Président Golf Club de Yamoussoukro.

La ciudá cunta con dos clubes de fútbol, la Union Sportive de Yamoussoukro, que xuega na MTN Amieste 2, y la Société Omnisports de l'Armée, que xuega na MTN Amieste 1. Dambos clubes apuesten los sos alcuentros como local nel estadiu municipal.

Cuenta tamién con un club de rugby a XV, los béliers de Yamoussoukro, un club de balonmano, el Sports Plus de Yamoussoukro, y cuenta con unes prestixoses instalaciones de golf, el Président Golf Club de Yamoussoukro, que depende del Hotel Président, qu'acueye numberoses competiciones internacionales.

En 2007, Korhogo convertir na ciudá de llegada del Tour de l'or blanc. En 2008, Yamusukro acoyó una etapa d'esta prueba ciclista: la etapa Bouaflé-Yamusukro, una contrarreló por equipos, que ganó l'AS CAVEL de Koumassi.

Persones destacaes[editar | editar la fonte]

Ciudaes hermanaes[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. N'África, namá un país, Suráfrica, produz él solo'l 50% de la eletricidá consumida en tol continente.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes Climate-Data.org
  2. Tadjo, Véronique. Reine Pokou, alcuerdo pour un sacrifice 2005
  3. -yos sous-groupes Baoulés
  4. Le mariage Baoulé
  5. Annales de géographie
  6. Recensement de la population ivoirienne
  7. Jean-Fabien Steck, «Requiem pour xune gare routière: Le succès et -yos fragilités d'un territoire informel à Yamoussoukro», Autrepart, n.° 32, febreru de 2005, pp. 95-114
  8. «Cinq ans de notification deas cas de lepre dans Le district sanitaire de Yamoussoukro, region deas Lacs en Cote d'Ivori» (francés). santetropial.com. Consultáu'l 8 de xunetu de 2012.
  9. Agence de Presse Africaine (APA) (28 de xineru de 2008). «Cote d’Ivoire : 856 nouveaux cas de lèpre dépistés en Cote d’Ivoire» (francés). iciLome. Consultáu'l 8 de xunetu de 2012.
  10. Organización Mundial de la Salú (Febreru de 2010). «Lepra» (español). Consultáu'l 8 de xunetu de 2012.
  11. «Colé-y du cacáu» (francés). Archiváu dende l'orixinal, el 24 de payares de 2015. Consultáu'l 2 de xunetu de 2012.
  12. «Colé-y mondial du café» (francés). Archiváu dende l'orixinal, el 24 de payares de 2015. Consultáu'l 2 de xunetu de 2012.
  13. «-y riz en Côte d'Ivoire» (francés). Archiváu dende l'orixinal, el 24 de payares de 2015. Consultáu'l 2 de xunetu de 2012.
  14. Flavienne Asse Amenan, « Importance deas lacs urbains de Yamoussoukro dans la conservation deas oiseaux d'eau en Côte d'Ivoire », Ostrich: Journal of African Ornithology, 2007, 78 (2), p. 523-525
  15. Le cacáu biologique à Toumbokro
  16. La GESTOCI
  17. Articulo en All'Africa
  18. «Coopération décentralisée : Luzarches / Yamoussoukro» (francés). Consultáu'l 22 de xineru de 2012. «Jumelages, Echanges culturels et artistiques.»

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "Yamusukro" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.