Villardiegua de la Ribera

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Villardiegua de la Ribera
Villardiegua-Mula.JPG
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Villardiegua de la Ribera Traducir Silvestre Antonio Fernando Fernando
Códigu postal 49250
Xeografía
Coordenaes 41°32′10″N 6°10′56″O / 41.536111111111°N 6.1822222222222°O / 41.536111111111; -6.1822222222222Coordenaes: 41°32′10″N 6°10′56″O / 41.536111111111°N 6.1822222222222°O / 41.536111111111; -6.1822222222222
Villardiegua de la Ribera is located in España
Villardiegua de la Ribera
Villardiegua de la Ribera
Villardiegua de la Ribera (España)
Superficie [convert: unknown unit] km²
Altitú 765 Q11573
Llenda con Miranda l Douro, Torregamones, Moralina, Villadepera y Fonfría (Zamora) Traducir
Demografía
Población 126 hab. (2018)
Porcentaxe 0.07% de Provincia de Zamora
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

Villardiegua de la Ribera ye un conceyu y llocalidá española de la Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Llión.[1]

Ye riberana del Dueru nes sos arribes zamoranes. El so términu municipal ta integráu nel parque natural d'Arribes del Dueru. Nel pueblu puede contemplase una mula vetona trayida del Castru de San Mamede (tamién conocíu como Castru de San Mamed o de Peña Redonda).[2]

Xeografía física[editar | editar la fonte]

Allugamientu[editar | editar la fonte]

Situación del conceyu de Villardiegua de la Ribera na provincia de Zamora.

Villardiegua asítiase nel suroeste zamoranu. Fai frontera con Portugal. Ta a 44 km de Zamora capital.

Pertenez a la contorna de Sayago. Nun s'integra dientro de nenguna mancomunidá y pertenez al partíu xudicial de Zamora.[2]

El so términu municipal atópase dientro del Parque Natural d'Arribes del Dueru, un espaciu natural protexíu de gran sonadía turística.[3]

Noroeste: [[Paradela (Miranda do Douro)|Paradela] (Portugal) Norte: Saltu de Castro Nordés: Villadepera
Oeste: Aldeia Nova (Portugal) Rosa de los vientos.svg Este: Villadepera
Suroeste: Miranda do Douro (Portugal) Sur: Torregamones Sureste: Moralina

Topónimu[editar | editar la fonte]

Del bracu, traíu del pobláu de San Mamede, más conocíu por La Mula y, posiblemente antes, como La Yegua, pudiera proceder el nome de Villardiegua o Villar de la Yegua. Sicasí, en llingua céltica'l nome podría significar "villa de l'agua".

Historia[editar | editar la fonte]

Cuntó con ocupación de población dende la dómina prerromana, según atestigüen los restos topaos nos dellos xacimientos calteníos, como'l Castru de San Mamede o Peña Redonda, asitiáu a unos 4 kilómetros del nucleu de población actual. D'esti castru remanecen dos bracos vettones nel mesmu Villardiegua, unu emblemáticu conocíu como La Mula (a pesar de los sos atributos sexuales masculinos claramente marcaos), a la que s'atribúi'l nome de la llocalidá, y otru en manos particulares.[4]

Darréu, la esistencia de numberosos cercos romanos en Villardiegua atestigüen que la llocalidá tuvo poblada na dómina romana. Estos cercos atópense empotraos nes parés de les viviendes, tando documentaos una ventena d'ellos, ente completos y fragmentos.

Na Edá Media, Villardiegua sería repobláu, quedando integráu nesta dómina nel Reinu de Llión, que los sos monarques entamaron dicha repoblación nel contestu de la xeneral llevada a cabu en Sayago. Asina, el documentu más antiguu que se refier a esta llocalidá, data de 1175 y trátase d'una d'unes mandes parllamentaries en que se conceden a los monxos de Peleas una canal y dos cortes en Villaryegua…”.

Hai constancia documental nos censos del sieglu XVI de la llocalidá como “Villar de la Yegua”, según el catastru d'Ancón nel sieglu XVIII y l'obra de Gómez Carabias de 1884, na que menta ente otres cuestiones la ilesia parroquial de la Natividá de la Santísima Virxe, y les ermites de San Roque, San Mamed y la sumida ermita de San Sebastián.

Mientres la Edá Moderna, Villardiegua tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora. Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltúvose na provincia zamorana, dientro de la Rexón Llionesa,[5] integrándose en 1834 nel partíu xudicial de Bermillo de Sayago,[6] dependencia que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.[7]

Villardiegua de la Ribera foi unu de los arciprestalgos más grandes de Sayago, llegando nel so momentu a tomar una cincuentena de parroquies, d'ende'l so ricu patrimoniu.[8]

Demografía[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Villardiegua de la Ribera ente 1900 y Azerbaixán
EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: More than 10 errors found
Line 29: bar:Europa Oriental text:Europa Oriental

- Invalid attribute 'Oriental' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 30: bar:Europa Occidental text:Europa Occidental

- Invalid attribute 'Occidental' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 34: bar:Alemaña Occidental text:Alemaña Occidental

- Invalid attribute 'Occidental' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 36: bar:Antigua y Barbuda text:Antigua y Barbuda

- Invalid attribute 'Barbuda' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 36: bar:Antigua y Barbuda text:Antigua y Barbuda

- Invalid attribute 'y' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 55: bar:2017 from:0 till:América

- PlotData attribute 'till' invalid.

 Date 'américa' does not conform to specified DateFormat x.y.



Line 56: bar:Asia from:0 till:Europa

- PlotData attribute 'till' invalid.

 Date 'europa' does not conform to specified DateFormat x.y.



Line 57: bar:Europa Oriental from:0 till:Europa oriental

- Invalid attribute 'oriental' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 57: bar:Europa Oriental from:0 till:Europa oriental

- Invalid attribute 'Oriental' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pairs.



Line 57: bar:Europa Oriental from:0 till:Europa oriental

- PlotData attribute 'till' invalid.

 Date 'europa' does not conform to specified DateFormat x.y.



Line 58: bar:Europa Occidental from:0 till:Europa occidental

- Invalid attribute 'occidental' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Fonte: Instituto Nacional de Estadística /(d)e (África
Evolución de la demografía de Villardiegua de la Ribera ente 2000 y 2017[9]
Fonte:Institutu Nacional d'Estadística
Gráfica ellaborada por: Wikipedia

Patrimoniu[editar | editar la fonte]

Castru de San Mamede[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Castru de San Mamede
Mula vetona de Villardiegua
Arribes del Douru en Villardiegua

El Castru de San Mamede o Peña Redonda, asítiase a unos 4km, aproximao, al suroeste del cascu urbanu y a lo cimero d'un cuetu que, de la mesma, atópase coronáu por un bolu de granitu que dio nome a la paraxa. Asítiase na antigua devesa de Bozón, nel so día partida ente los términos de Torregamones y Villardiegua.[10][11] Na citada paraxa fueron atopaos restos prerromanos, romanos y visigodos.[12][13][14]

A la entrada de lo que foi'l castru, son entá divisables les ruines d'una ermita y de la casa del que sería l'ermitañu. Muncha de la piedra qu'esistió, foi acarretada pa la construcción de cortines y, polo xeneral, nes edificaciones de Villardiegua.[10][11]

En delles de les roques de la zona ye posible evidenciar grabaos qu'amuesen l'antiguu cultu prerromanu a la culiebra. Dientro y fora de la cortil fueron atopaos diversos restos prerromanos y romanos, como cachos de cerámica, urnes cinerarias, piedres molineres, monees y un pequeñu llábanu visigóticu de cayuela asemeyáu a los de Salvatierra de Tormes. Arqueólogos como Benitu de Rei y Grande del Ríu, cunten que el llugar foi santuariu a xulgar poles duernes de sacrificiu que s'atopen nel llugar.[10][11]

Nel cercanu paraxe de Peñica les Cruces tamién fueron descubiertos uranoglifos y petroglifos, grabaos rupestres en piedra que s'acomuñen a santuarios celtibéricos.[15][11]

  • La Mula: Cunta'l conceyu con un verraco traíu del cercanu pobláu de San Mamede, San Mamed o San Amede, más conocíu como La Mula o como La Yegua, como sería conocíu d'antiguo. Esta última denominación pudo ser l'orixe del nome de Villardiegua o, de lo que ye lo mesmo, la Villa de la Yegua. El bracu ta talláu nuna única pieza con dimensiones de 2,10 metros de llongura por 0,74 d'anchu.[2]
  • Cercos romanos: Tamién de San Mamed son orixinaries les esteles romanes que son posible acolumbrar nes parés de munches de les viviendes de Villardiegua. Hasta una ventena fueron documentadas, delles completes y otres estazaes, pero toos elles caracterizaes pol so gran sobriedá, rayando la probeza, con elementos amenorgaos a media seña espresión, cola rueda solar simbólica y los datos del difuntu: VIRONO TVROVI F AN LX, o lo que ye acoricar: Virono, fíu de Turovio, finó a los 60 años.[16][17][18][19]

Rivera del Pontón[editar | editar la fonte]

D'especial guapura ye la cascada que, n'abril y mayu, anicia esta rivera sobre les agües del banzáu de Miranda do Douro, pa lo qu'empieza a coyer impulsu a partir del ponte que la crucia pa dar pasu al camín que va a Peña Redonda. Agües enriba ye posible ver, en bones conidicones, trés antiguos molinos de Villardiegua, ente qu'agües embaxo pueden cuntase hasta once molinos abandonaos y arruinaos. La rivera, a lo llargo de too el so trayeutu, ye acompañada d'una exuberante vexetación, compuesta por figal, artos, carba, fresnu,... Pa reparar meyor la cascada, ye aconseyable baxar pela marxe esquierda, a partir del penúltimu molín.[10][11]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Villardiegua de la Ribera, datos del INE
  2. 2,0 2,1 2,2 «Villardiegua de la Ribera» (español). Diputación de Zamora.
  3. «Llei 5/2002, de 11 d'abril, de Declaración del Parque Natural d'Arribes del Dueru (Salamanca-Zamora)» (n'español). Boletín Oficial del Estáu. http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/cl-l5-2002.html. Consultáu 'l 3 de marzu de 2011. 
  4. Valdueza, José Luis, Juan Antonio Panero y Joaquín Sanz-Zuasti. Páx. 42
  5. «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  6. partíos xudiciales-de-la-nueva-division-territorial-de-la-peninsula-y-islles-axacentes--0/ Subdivisión en partíos xudiciales de la nueva división territorial de la Península ya islles axacentes / aprobada por S. M. nel real decretu de 21 d'abril de 1834
  7. Real Decretu 529/1983, de 9 de marzu, pol que se determinen los Partíos Xudiciales de cada provincia, a considerar a efectos de les eleiciones de Diputaos provinciales.
  8. González Grueso, Ana y del Cura Sancho, Raquel (2012); Estudiu y documentación de conxuntos de pintures murales na contorna de Sayago (Zamora)
  9. Institutu Nacional d'Estadística (ed.): «Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional.». Consultáu'l 18 de xineru de 2018.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 «ribera Villardiegua de la Ribera» (español). Pueblo 10. Archiváu dende l'ribera orixinal, el 12 de mayu de 2012.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 «Contrabandistes, vieyos molinos y un castru vetón nel corazón de Les Arribes zamoranes» (español). El Norte de Castilla.
  12. Nes proximidaes de la villa, nel términu municipal de la vecina Villardiegua de la Ribera, esistió un asentamientu primitivu, que depués foi urbanizáu polos romanos ya inclusive pasó a manes del pueblu visigodu, antes del so abandonu, na redolada del cuetu conocíu como Peña Redonda.
  13. Precisamente, les terraces asitiaes al pie del asentamientu de Peña Redonda fueron oxetu d'estudiu mientres anguaño, confirmándose'l so orixe romanu «y revelando una fondura d'hasta tres metros. Según apuntóse dende l'equipu d'investigación que dirixe en profesor Javier Sánchez Palencia, «esti fechu ye especialmente relevante pola dificultá de poder documentar unes terraces de cultivu de dómina romana nun estáu tan bonu de caltenimientu».
  14. El segundu topar en plenu suelu rústicu con proteición natural, a 4 Km. al SO de la población. Trátase de La Peña Redonda, un hábitat ástur romanizado en que'l so solar llevantóse, sieglos dempués, una ermita, llamada de San Mamede o Sanamede. La so estensión, según obra nun espediente del Inventariu Arqueolóxicu de Castiella y Llión, ye de 13, 1 hai.
  15. [http://www.laopiniondezamora.es/contornes/1267/sayago-descubiertos-grabaos-prehistoricos-villardiegua/125101.html Descubiertos grabaos prehistóricos en Villardiegua ]
  16. Hispania Epigraphica 11
  17. Hispania Epigraphica 5
  18. La sauna de Ulaca: Saunes y baños iniciáticos nel mundu célticu
  19. ribera- Villardiegua de la Ribera según Aderisa

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Villardiegua de la Ribera