Vespa velutina

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Commons-emblem-notice.svg
 
Tártagu asiáticu
Vespa velutina nigrithorax MHNT.jpg
Vista dorsal y ventral
Estáu de caltenimientu
Non evaluáu
Clasificación científica
Reinu: Animalia
Filu: Arthropoda
Clas: Insecta
Orde: Hymenoptera
Familia: Vespidae
Subfamilia: Vespinae
Xéneru: Vespa
Especie: V. velutina
Lepeletier, 1836
Sinonimia
Vespa velutina Lepeletier, 1836
Vespa immaculata Morawitz, 1889
Vespa auraria Smith, 1852
Vespa fruhstorferi Stadelmann, 1894[1][2]
[editar datos en Wikidata]
Vespa velutina nigrithorax - Toulouse.

Esti tártagu, al igual qu'otros del so xéneru, aliméntase d'inseutos (formigues, camparines, pulgones, etc.), pero tamién d'abeyes, anque esta especie ye más agresiva qu'otres. Ye fácilmente estremable pol so tórax y el so abdome de color negru, salvando'l cuartu segmentu, de color mariellu. Les sos pates de color marrón destaquen pelos sos estremos mariellos. Les sos ales son d'un color escuru. Ye una especie diurna. Ta naturalmente aclimatada a un mediu ambiente subtropical templáu. Atópase nel continente asiáticu hasta'l norte de la India y nos montes de China, nes zones xeográfiques onde'l clima ye similar al del oeste d'Europa (esto esplica la so bona adaptación n'Europa).Error de cita: La etiqueta d'apertura <ref> ta mal formada o tien un mal nome

El tamañu varia según l'alimentu, lel paraxe y la temperatura, anque ye una de les especies de mayor tamañu.

Descripción física[editar | editar la fonte]

Reina[editar | editar la fonte]

La reina puede llegar a midir unos 3,5 cm, y algamar un añu de vida. A partir de febreru, la reina sal de la so diapausa y empieza de nuevu la so actividá. A partir de marzu, tresna un nial provisional. Les primeres obreres nacen mientres el mes de mayu, y son elles les que se van faer cargu del caltenimientu y funcionamientu de la colonia. La reina va dedicase a partir d'esi momentu solamente a la puesta de güevos. A la fin del branu, les nueves femes y los machos salen del nial p'apariase. Solo les femes entren en diapausa, y les femes fecundaes van poder fundar una nueva colonia y convertise en reines.

Obrera[editar | editar la fonte]

La obrera ye la clase más pequeña de Vespa velutina, con un tamañu poco mayor a los 2,5 cm. Los machos, sicasí, pueden llegar fácilmente a los 3 cm. Estes obreres tamién protexen a la matriarca, adquiriendo la función de soldaos.

Nial[editar | editar la fonte]

La reina fundadora de la colonia crea un nial provisional (que nun ye un truébanu). Esti nial nun ye más grande qu'una pelota de tenis. Si la situación del nial provisional ye aparente, esti va sirvir de base a la construcción del nial de la colonia. De lo contrario, les primeres obreres van construyir unu nuevu nun llugar lo más llueñe posible del suelu (p. ex., na pica d'árboles). Tamién, pero menos frecuentemente, pueden construyir el so nial n'edificios antiguos o muralles, en cuévanos nel suelu o en matos d'artos y felechos. Los niales son construyíos con frebes de madera mazcao, y pueden algamar un metro d'altor y 80 cm de diámetru. Los niales más grandes son calteníos per miles d'individuos. Xeneralmente, estos niales son de forma esférica, y tienen un orificiu de salida llateral, al contrariu de los del tártagu (Vespa crabro), que tienen la so salida na parte baxa. Cada nial grande ye'l llar de cerca de 2 000 aviespes, con cientu cincuenta fundadores, qu'al añu siguiente van crear siquier seis truébanos. Les obreres y los machos muerren enantes del final de la seronda; les reines y les femes entren en diapausa en llugares protexíos, asina que van dexar los niales vacíos y nun los van usar l'añu siguiente.

Dada la so situación nel visu de los árboles, a más de 15 m del suelu, los niales son difíciles de ver y atopar demientres la primavera y el branu, cola xamasca.

Dieta[editar | editar la fonte]

El tártagu asiáticu adultu nun s'alimenta d'abeyes, nin tampoco d'otros inseutos. Sicasí, son voraces cazadores d'abeyes porque les prinden p'alimentar a los sos bárabos, que viven nos niales.

P'alimentar los bárabos, el tártagu asiáticu prinda munchos tipos d'inseutos y otros invertebraos (abeyes, viéspores, mosques, arañes, guxanos, formigues, caparines y pulgones), pero les abeyes formen el 84 % de la so dieta (principalmente para l'alimentación de los sos bárabos).[3] Otros estudios envaloren que nes zones urbanes ya industriales les abeyes representen hasta un 65 % de les preses prindaes, nes zones agrícoles y forestal el porcentaxe amenorga al 33 %.

Para prindar les abeyes, el tárgatu asítiase en vuelu estacionariu na entrada de los truébanos. El so mayor tamañu permítelu prindar una abeya en vuelu y llevala, para caltener solamente'l tórax, a la so colonia p'alimentar los sos bárabos.

El tártagu adultu aliméntase de fruta maduro (mazanes, cirueles, uves, etc.), al igual que la viéspora común, pero en mayor cantidá, pudiendo estropiar güertos. Les principales fontes d'alimentu de los tártagos asiáticos son el néctar de les flores y la fruta maduro de los árboles, por ello nun ye raro que frecuenten llugares como viñeos o que na primavera atopemos a les reines sobro les flores de les camelies o n'otres plantes d'orixe asiáticu.

Depredadores[editar | editar la fonte]

N'Europa, el tártagu européu (Vespa crabro) tien depredadores como la paniega dorsirrojo (Lanius collurio), l'abeyeru européu (Pernis apivorus) y l'abeyerucu européu (Merops apiaster), que son potenciales depredadores del tártagu asiáticu. Aves como la pega, y les pites, podríen tamién ser depredadores.

Defensa de les abeyes[editar | editar la fonte]

Les abeyes asiátiques, que lleven conviviendo enforma tiempu col tártagu asiáticu, nun carecen tanta depredación como les europees. Esto ye por cuenta de que delles abeyes asiátiques aprendieron a defendese utilizando una técnica que consiste en crear un ensame alredor del tártagu pa provoca-y un aumentu de la temperatura corporal. D'esta miente llogren matales por les abeyes son capaces d'aguantar más de 45 graos, sicasí los tártagos nun toleren esa temperatura.

Anque'l métodu de defensa principal ye'l mentáu enantes, tamién se repararon otros sistemes consistentes n'usar soníos de baxa frecuencia o provocándo-yos asfixa.

Les abeyes del miel introducíes nel continente asiáticu tamién aprendieron a defendese anque d'una manera muncho menos eficiente que les asiátiques.

Les abeyes europees empiecen a desenvolver la mesma estratexa de defensa que les sos homólogues asiátiques. La so defensa consiste en cubrir al tártagu invasor provocando la so muerte por hipoxia al cabu de dellos minutos.

Peligrosidá pal home[editar | editar la fonte]

El tártagu asiáticu (Vespa velutina), al igual qu'el européu (Vespa crabro), puede inocular el so venenu al ser humanu. Según los datos recopilaos n'Europa, el tártagu asiáticu asiática nun representa más peligru qu'el so homólogu européu; dambos prefieren la fuxida primero que l'ataque. Xeneralmente ataquen en defensa del nial; nun primer momentu, si'l nial ye solmenáu o estropiáu, los individuos salen al esterior y pósense sobro él pa reparar qué asocede. Si'l nial ye nuevamente fadiáu, una o delles aviespes combaten al intrusu picándolu rápido, inclusive al traviés de la ropa, y reculen posándose otra vegada nel nial. La so pauta ye defender el nial de toes toes, hasta tal puntu que si s'aplica fueu nél, les aviespes arriesguen la so vida defendiéndolu y pueden llegar a morrer.

Nun se reportaron aumentos de picadura nes zones onde s'estableció'l tártagu asiáticu. Reportóse un casu d'envelenamientu grave, dempués de 12 picadures cefáliques de Vespa velutina.[4] Los casos d'ataques reportaos yeren casi siempres a proximidá del nial. El dolor causáu pol picotazu ye intensu y agudu, como causáu por un gran anfiler, y depués deriva nun resquemor que recuerda al d'una quemadura. La hinchadura puede atenuase aplicando xelu y vinagre, y les molesties duren dellos díes o una selmana, polo cual pueden riquir analxésicos y antiinflamatorios. El peligru pa la vida del ser humanu ye presente en casu de picadures múltiples, picadura única en mucosa o en persones que carezan alerxa al venenu d'himenópteru.

Vespa crabro[editar | editar la fonte]

El tártagu européu (Vespa crabro) ye más grande y más coloríu. Los sos colores coloraos y mariellos constrasten col espectru más escuru de Vespa velutina.[5][6] El so truébanu ye menos voluminosu que'l de Vespa velutina, siempres con una apertura escontra baxo (l'orificiu d'entrada del truébanu de Vespa velutina ta nel llateral del truébanu), y atópase n'árboles vieyos, debaxo d'un teyáu, pero nunca na pica de los árboles.

Megascolia maculata[editar | editar la fonte]

La scolia de frente mariella (Megascolia maculata) tien manches anches na so cabeza y abdome. La fema puede midir hasta 4 cm, más de 1 cm más que Vespa velutina. La scolia nun constrúi truébanos, pos s'agospia cerca de los bárabos de coleópteros, nes cualos pon los sos güevos.[7]

Vespula germanica y Vespula vulgaris[editar | editar la fonte]

La viéspora alemana (Vespula germanica) y la viéspora común (Vespula vulgaris) son más pequeñes y tienen un color mariellu más intensu que Vespa velutina. Suelen añerar en suelu, en parrotales o baxu techos d'edificios abiertos. El nial puede algamar 1 m, y tien una apertura na so base, como'l de Vespa crabro. El tamañu de Vespula germanica y el de Vespula vulgaris ye de menos de 2 cm.

Llegada a Europa[editar | editar la fonte]

Esti tártagu compórtase como especie invasora n'Europa dende la so llegada al suroeste francés en 2004, aportando nun barcu de carga procedente del continente asiáticu. De magar, tomaron unos 120 000 km² y atacaron truébanos, causando importantes daños y alarma social nos llugares afeutaos.[8] En 2010 confirmóse la so llegada a la península ibérica al traviés de los Pirineos, como confirmaron les asociaciones d'apicultores de Guipúzcoa y l'Institutu Neiker en Irún, n'atopando los primeros exemplares.[9] En 2011 fixo la so apaición en Galicia.[10] En 2013 informóse de tártagos asiáticos en Cataluña y Aragón.[11] N'avientu de 2014 atópase'l primer nial d'aviespa asiática nel Altu Najerilla, en La Rioxa.[12]. N'ochobre de 2015, atopóse'l primer nial en Mallorca. En 2018 yá se tien constancia dél n'Asturies.[13]

Les abeyes melíferes europees (Apis mellifera) nun cunten con una estratexa de defensa eficaz, y poro un grupu d'estos tártagos puede acabar con gran parte d'un truébanu en poco tiempu y amenorgar la so productividá.

N'Europa creáronse proyeutos pa defendese d'esti problema.[14]

Especie invasora n'España[editar | editar la fonte]

Según la llexislación española, en concretu según la Llei 42/2007 del 13 d'avientu, del Patrimoniu Natural y de la Biodiversidá, defínese como especie exótica invasora aquella que s'introduz o establez nun ecosistema o hábitat natural o seminatural y que ye un axente de cambéu y amenaza pa la biodiversidá biolóxica nativa, bien sía pol so comportamientu invasor o pol riesgu de contaminación xenética.

Por cuenta del so potencial colonizador y a que constitúi una amenaza grave pa les especies autóctones, los hábitats o los ecosistemes, esta especie foi incluyida nel Catálogu Español d'Especies Exótiques Invasores, aprobáu por Real Decretu 630/2013, de 2 d'agostu. Pa España definiéronse un conxuntu d'estratexes de xestión, control y posible erradicación.[15]

Amás del tártagu asiáticu, podemos mentar otros casos d'especies invasores en España como por casu l'alga argazo, la yerba de la pampa, el moxón cebra, l'amasuela asiática o'l visón americanu.[16]

Referencies[editar | editar la fonte]