Valle de Trápaga-Trapagaran

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Valle de Trápaga-Trapagaran
Trapagaran zugastieta.jpg
Trapagaran bandera.jpg Escudo de Trapagaran.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaIkurrina País Vascu
ProvinciaBizkaikobanderea.svg Bizkaia
ComarcaGran Bilbao
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Valle de Trápaga-Trapagaran Xabier Cuellar Cuadra
Códigu postal 48510
Xeografía
Coordenaes 43°18′22″N 3°02′08″W / 43.306111111111°N 3.0355555555556°W / 43.306111111111; -3.0355555555556Coordenaes: 43°18′22″N 3°02′08″W / 43.306111111111°N 3.0355555555556°W / 43.306111111111; -3.0355555555556
Valle de Trápaga-Trapagaran is located in España
Valle de Trápaga-Trapagaran
Valle de Trápaga-Trapagaran
Valle de Trápaga-Trapagaran (España)
Superficie 13 km²
Altitú 35 m
Llenda con Barakaldo, Galdames, Ortuella, Portugalete Traducir y Sestao
Demografía
Población 11 953 hab. (2018)
Porcentaxe Error na espresión: Falta l'operando pa /.% de Gran Bilbao
Densidá 919,46 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.trapagaran.net
Cambiar los datos en Wikidata

Valle de Trápaga (en euskera Trapagaran y oficialmente Valle de Trápaga-Trapagaran) ye una llocalidá y conceyu español, perteneciente a la provincia de Vizcaya, na comunidá autónoma del País Vascu.

Históricamente perteneció a la contorna de Les Encartaciones. Anguaño, dende l'aprobación del Estatutu d'Autonomía del País Vascu de 1979 y l'actualización de les directrices d'Ordenación del Territoriu, forma parte de la contorna non oficial del Gran Bilbao, quedando asitiáu na Zona Minera. Les sos principales actividaes económiques son les fábriques de muebles, l'aceru y l'industria químico.

Toponimia[editar | editar la fonte]

Hasta 1983 yera conocíu como San Salvador del Valle y coloquialmente conózse-y como "El Valle". Sicasí, el so nome primixeniu yera Trapaga, al cual Euskaltzaindia recurrió pa renombrar al pueblu tantu en euskera como en castellán. Trapagaran ye un neotopónimo, pero Trapaga non. Ye un nome de llugar d'orixe vascu formáu por "trapa" y "-aga". El primeru d'ellos puede significar tanto "presada, banzáu de molín", como "triyu, paecíu a la carriella". El segundu elementu ye un sufixu locativu.

Xeografía[editar | editar la fonte]

El pueblu tópase estremáu en dos partes bien estremaes:

  • Zona Baxa: formada polos barrios de Durañona, El Xuncal, Elguero, Galindo-Salcedillo, Valle de Trápaga (capitalidad), Trápaga-Causo y Ugarte. Nesta zona mora la capitalidad del conceyu, tola actividá industrial y la mayor parte de la población actual (en redol al 90%).
  • Zona Alta: formada polos barrios de L'Arbolea, Matamoros-Burzaco, Parcocha-Barrionuevo y Larreineta, y asitiada nos montes de Triano. D'esta zona estrayer mineral de fierro dende los romanos hasta l'escosamientu de los xacimientos a mediaos del sieglu XX. Concentrando la mayor parte de población del conceyu mientres la puxanza de la minería, anguaño quedó como llugar d'esparcimientu bien frecuentáu polos habitantes de tola Marxe Esquierda.

Los dos zones tán comunicaes per una carretera (BI-3755) y un funicular. Los principales cumes son Mendibil (565 m), Bitarratxo (519 m), Teyera (408 m) y La Reineta (428 m).

Llenda al norte con Portugalete, al sur con Galdames y Baracaldo, al este con Baracaldo y Sestao, y al oeste con Ortuella.

Noroeste: Ortuella Norte: Portugalete Nordés: Sestao
Oeste: Ortuella Rosa de los vientos.svg Este: Baracaldo
Suroeste: Galdames Sur: Galdames Sureste: Baracaldo

Hidrografía[editar | editar la fonte]

Nel Valle de Trápaga la hidrografía tien poca relevancia. El principal ríu qu'escurre pol conceyu ye'l ríu Granada, de pequeñu caudal. Procedente de Ortuella, d'onde recueye les sos agües de los montes de Triano, baxando pol ribayu de La Orconera, arrama les sos agües nel ríu Castaños-Galindo, en Baracaldo, en travesando'l Valle. Pol so cursu va recoyendo agües de pequeños regueros que baxen dende la zona alta: El Pobo y La Piedra, que traviesen el nucleu urbanu de forma soterraña; La Hoya, que baxa por El Pasiellu y San Andrés; La Toba y La Cazuela, pol barriu de Zaballa; y Barcillao, por Ugarte y El Xuncal. Amás, tamién pol barriu Ugarte, escurre'l regueru El Yedal, que desagua directamente nel ríu Castaños.[1][2][3]

Per otra parte, el ríu Ballonti, una de los dos cañes del ríu Galindo, exerz de llende con Portugalete. Atópase asitiáu tres l'altu Alday y recibe agües del regueru Fuenteibarra, en Salcedillo.

Na zona alta atópense delles llagunes artificiales como resultáu del hinchente d'antigües mines. Los pozos más destacables son Hostión, Parcocha, Zuloko y Blondis. Anguaño la zona refíxose como área d'esparcimientu y ociu.[4]

Próximu a Galdames, na zona d'El Pedernal, asítiase'l banzáu de Oiola, xeográficamente nel Valle de Trápaga pero que la so propiedá ye de Baracaldo. La presa empezar a construyir en 1958 y entró en serviciu en 1964, abasteciendo a Baracaldo y les sos proximidaes. El banzáu recueye les agües de dellos regueros de la zona, principalmente d'El Cuadru, Peñahelada y Peñamelada. Agües embaxo, el ríu Oiola baxa hasta El Regatu, desaguando nel ríu Castaños.[5]

Historia[editar | editar la fonte]

Casa del Pueblu de L'Arbolea, fundada en 1888.

Hasta entamos del sieglu XIX, el Valle de Trápaga formó parte de Los Trés Conceyos del Valle de Somorrostro, que lo conformaben el conceyu de Sestao (Santa María de Sestao), el conceyu de Santurce (San Jorge de Santurce, güei conceyos de Ortuella y Santurce) y el Valle de Trápaga (entós, San Salvador del Valle). Conformaben un únicu conceyu que s'axuntaba na ermita de San Bernabé de Urioste. Nel añu 1682 el conceyu de San Salvador del Valle, xuntu colos de Santurce y Sestao, solicitaron al Señoríu de Vizcaya que s'almitiera la so incorporación al Señoríu. La Xunta almitió a los trés conceyos, concediendo a cada unu un votu nes Xuntes Xenerales.

Tres diverses intermitencies (1811-1814 y 1820-1823) en que foi disgregado como conceyu, tres la Primer Guerra Carlista (1841) promulgóse la Llei de Conceyos del Reinu que supunxo la constitución de nuevos conceyos nos conceyos del Valle de Somorrostro, acabándose asina cola so unidá territorial y formándose el conceyu independiente de San Salvador del Valle.

La industria minero foi la que marcó'l desenvolvimientu modernu del conceyu. Arriendes de la inauguración del Ferrocarril de Triano a finales del sieglu XIX, producióse un espectacular desenvolvimientu de la minería, creándose asentamientos na zona alta del valle. D'esta forma'l conceyu quedó estremáu en dos zones bien estremaes: la zona alta, onde s'alluguen los barrios mineros y atropábase entós el mayor númberu de población principalmente obrera, y la zona baxa, de calter más rural y que s'empezar a definir como zona industrial y de servicios. Pa comunicar estos dos zones, en 1926 inauguróse'l Funicular de La Reineta, que'l so cometíu orixinal yera tresportar mercancíes. Col escosamientu del mineral, la zona alta foise despoblando pasu ente pasu conformándose'l barriu de La Escontrilla como principal nucleu de población.

Mientres la Guerra Civil Española permanez en territoriu republicanu hasta la so ocupación pola VI Brigada nacional el 22 de xunu de 1937.

Foi en 1983 cuando'l conceyu pasó a denominase oficialmente Valle de Trápaga-Trapagaran, xuniendo'l nome en castellán col vascuenciu.[6]

Arqueoloxía[editar | editar la fonte]

Nuna cata realizada na cueva Gorriga VI (L'Arbolea) topáronse restos cerámicos del periodu Edá del Cobre-Edá del Bronce. Nel ribayu del Cuadru, güei cubiertu parcialmente pol banzáu Oiola, atopáronse diversos restos cerámicos, xuntu con restos de fornos de fundición en cúpula, de los sieglos III-IV d. C.. Nel barriu de La Casería foi topada un cercu discoidal, caltenida anguaño nel Muséu Arqueolóxicu y Etnográficu de Bilbao. Pertenez a la dómina d'empiezos del cristianismu en Vizcaya.[7]

Demografía[editar | editar la fonte]

El Valle de Trápaga sufrió una continua crecedera de la población. A finales del sieglu XIX, l'empiezu d'esplotación a gran escala de los ricos xacimientos de fierro de la zona caracterizar pola llegada masiva d'inmigrantes, que s'establecieron na zona alta del conceyu. Ente 1960 y 1975, la implantación masiva d'empreses na zona baxa produz un aumentu de la población del 38%. Esti fechu, xuntu col progresivu escosamientu y zarru de les mines, fai que la zona alta se vaya despoblando en favor de la zona baxa, estableciéndose'l principal nucleu de población nel barriu de La Escontrilla.

El conceyu, que tien una superficie de 13,07 km²,[8] cuenta según el padrón municipal pa 2016 del INE con 12 030 habitantes y una densidá de Formato no válido hab./km².


Gráfica d'evolución de Valle de Trápaga ente 1842 y 2016

     Población de derechu según los censos de población del INE.[9]      Población según el padrón municipal de 2016.[10]

Según les estadístiques ufiertaes pol INE, a 1/1/2014 había censaos nel estranxeru 231 emigrantes que'l so orixe o residencia ye'l conceyu de Valle de Trápaga.

Población por nucleu[editar | editar la fonte]

Desglose de población según el Padrón Continuu por Unidá Poblacional del INE.

Nucleos Habitantes (2014)[11] Varones Muyeres
Durañona 43 21 22
Elguero 116 61 55
Galindo-Salcedillo 209 114 95
L'Arbolea 533 261 272
La Reineta 255 135 120
Matamoros-Burzaco 0 0 0
Parcocha-Barrionuevo 62 35 27

align=right | 1

1 0
Ugarte 756 366 390
Valle de Trápaga 10154 4910 5244

Alministración pública[editar | editar la fonte]

Corporación municipal[editar | editar la fonte]

L'alministración política de la ciudá realízase al traviés d'un conceyu de xestión democrática que los sos componentes escoyer cada cuatro años por sufraxu universal. El censu eleutoral ta compuestu por tolos residentes empadronaos nel Valle de Trápaga mayores de 18 años y nacionales d'España y de los otros países miembros de la Xunión Europea. Según lo dispuesto na Llei del Réxime Eleutoral Xeneral,[12] qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la Corporación Municipal del Valle de Trápaga ta formada por 17 conceyales.

Nes eleiciones municipales celebraes el 27 de mayu de 2007, el partíu más votáu foi'l Partíu Socialista d'Euskadi - Euskadiko Ezkerra, que'l so candidatu Jesús González Sagredo ostentó l'alcaldía en solitariu, pero ensin mayoría nel plenu.

Nes eleiciones municipales celebraes el 22 de mayu de 2011, el partíu más votáu foi'l Partíu Socialista d'Euskadi - Euskadiko Ezkerra, siguíu a tan solo 20 votos pol Partíu Nacionalista Vascu, consiguiendo 7 y 6 conceyales respeutivamente.[13] El 11 de xunu proclámase alcalde al candidatu jeltzale Xabier Cuéllar Corte, al consiguir la mayoría absoluta col sofitu de Bildu,[14] quedando'l gobiernu municipal en manos del Partíu Nacionalista Vascu tres dellos años d'alcaldía socialista. Pela so parte, Ezker Batua-Berdeak pierde l'únicu edil col que cuntaba nel conceyu.

Nes últimes eleiciones municipales celebraes el 24 de mayu de 2015, el partíu más votáu foi'l Partíu Nacionalista Vascu, llogrando 8 conceyales y aumentando asina la so representación. El Partíu Socialista d'Euskadi - Euskadiko Ezkerra, tres un añu na oposición, ve amenorgada la so representación a 4 conceyales.[15] D'esta miente, el 13 de xunu ye reelexíu alcalde Xabier Cuéllar Corte, candidatu del EAJ-PNV, colos 8 votos del so grupu sobre'l total de 17 conceyales escoyíos. EH Bildu, con 4 conceyales, votó al so propiu candidatu, ente que el PSE-EE y l'agrupación Elkarrekin Ahal da-Xuntos sí se puede Trapagaran, respondida por por Podemos, votaron en blancu.[16] El Partíu Popular pierde la so representación nel conceyu.

Composición del Conceyu del Valle de Trápaga

Partíu políticu Nº votos Nº conceyales Voceru
Euzko Alderdi Jeltzalea-Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 2.429 8 Xabier Cuéllar Cuadra (alcalde)
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE/PSOE) 1.419 4 Miguel Ángel Gómez Viar
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) 1.253 4 Orats Arana Butroe
Elkarrekin ahal da-Xuntos sí se puede Trapagaran (AJSP) 543 1 ----- Irabazi-Ganar Trapagaran (Irabazi) 274 0
Partíu Popular del País Vascu (PP) 224 0

Resultaos electorales dende 1979[17]

Eleiciones municipales Númberu de conceyales
Partíu políticu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015
PSE-EE (PSOE) 1 6 7 5 6 7 8 9 7 7 4
EAJ-PNV 2 5 5 5 7 5 5 6 6 6 8
HB / EH / ANV 3, 4 2 4 3 2 2 2
Bildu / EH Bildu 4 3 4
PCE-EPK / EB-B / Irabazi 5 2 2 0 0 2 1 1 1 0 0
AJSP 6 1
PP 1 1 1 1 1 0
HALA 2, 4 1 0 0 0
EE 1 4 2 2 1

1 A partir de 1993, EE integrar nel PSE-PSOE.
2 PNV y HALA presentáronse en coalición a les eleiciones municipales de 1999 y 2003.
3 En 2003, EH y HB fueron ilegalizadas. En 2007 la esquierda abertzale presenta candidatures con ANV.
4 Coalición formada pola autodenomada esquierda abertzale, HALA, Alternatiba y, darréu, Aralar.
5 En 2015 presentar na coalición Irabazi, formada por Ezker Anitza, Equo, Alternativa Republicana ya independientes.
6 Agrupación d'eleutores local, candidatura responder# por por Podemos.
Otros partíos que presentaron candidatura ensin llograr representación son:

EMK-OIC (1979), PTE-UC (1987), CDS (1987), PST (1991) y PSyV (2011).

Alcaldes dende les eleiciones de 1979
Llexislatura Nome Partíu
1979-1983 Pedro Luis Río Díez PSE-PSOE
1983-1987 Pedro Luis Río Díez PSE-PSOE
1987-1991 Jesús González Sagredo PSE-PSOE
1991-1995 Luis Norberto Gómez Larrea EAJ-PNV
1995-1999 Jesús González Sagredo PSE-EE (PSOE)
1999-2003 Jesús González Sagredo PSE-EE (PSOE)
2003-2007 Jesús González Sagredo PSE-EE (PSOE)
2007-2011 Jesús González Sagredo PSE-EE (PSOE)
2011-2015 Xabier Cuéllar Corte EAJ-PNV
2015- Xabier Cuéllar Corte EAJ-PNV

Evolución de la delda viva[editar | editar la fonte]

El conceutu de delda viva contempla solo les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

Ente los años 2008 a 2014 esti conceyu nun tuvo delda viva.[18]

Comunicaciones[editar | editar la fonte]

Carretera[editar | editar la fonte]

El conceyu ye travesáu pola Autovía del Cantábricu (A-8) y per la carretera nacional N-634, que comuniquen tola mariña cantábrica, dende Guipúzcoa hasta Galicia. Otres víes de categoría inferior comuniquen el Valle de Trápaga cola zona alta y col restu de conceyos de la zona.[19]

Metropolitana de Bilbao]] (Supersur) traviesa'l conceyu pela so zona industrial nun viaductu de 670 metros de llargor, con un complexu nuedu d'accesu y una área de peaxe en Ugarte.[20] La Fase III de la infraestructura atopar n'estudiu, y bordiaría el nucleu urbanu pel sur.

Autobús[editar | editar la fonte]

Llinia Frecuencia Paraes
A2336 Muskiz - UPV/EHU - Musques, Abanto y Ciérvana, Ortuella > Av. Primero de Mayu, Ugarte > Campus de Lejona (UPV)
A3141 Cruces/Gurutzeta - Bagatza - Funicular de Trapagaran 30' Baracaldo > Ugarte, El Xuncal, Trápaga, Av. Primero de Mayu, Funicular
A3144 Bilbao - Cruces/Gurutzeta - Barakaldo (por Ugarte/tik) 30' Bilbao, Baracaldo > Ugarte, El Xuncal, Ctra. San Vicente > Baracaldo
A3331 Sestao - Trapagaran 60' Portugalete, Sestao > Galindo, Alto Alday, Av. Primero de Mayu, Trápaga *Dellos servicios hasta Elgero.
A3332 Trapagaran - Santurtzi 30' Funicular, C/ Funikular > Portugalete, Santurce
A3333 Gallarta - Santurtzi 60' L'Arbolea* > Abanto y Ciérvana, Ortuella, Portugalete, Santurce *L-V danzadera, S+festivos allongamientu.
A3336 Muskiz - Bilbao 30' Musques*, Abanto y Ciérvana, Ortuella > Av. Primero de Mayu, Zaballa, Ugarte > Baracaldo, Bilbao *Dellos servicios dende Sopuerta.
A3338 Muskiz - Barakaldo - Les Arenas/Areeta 30' Musques, Abanto y Ciérvana, Ortuella > Av. Primero de Mayu, Ctra. San Vicente > Baracaldo, Erandio, Lejona, Guecho
  • Otres llinies
Llinia Frecuencia Paraes
VAC-220 Bilbao - Castro Urdiales (por N-634) 180' Bilbao, Baracaldo > Ctra. San Vicente, El Xuncal, Ugarte, Av. Primero de Mayu > Ortuella, Abanto y Ciérvana, Musques, Capo Urdiales
A2221 La Reineta (Funicular) - L'Arbolea 30' La Reineta, L'Arbolea
A3718 Gallarta - Vitoria [2] Abanto y Ciérvana, Ortuella > C/ Funikular > Santurce, Portugalete, Sestao, Baracaldo, Vitoria

Ferrocarril[editar | editar la fonte]

Cultura[editar | editar la fonte]

Fiestes locales[editar | editar la fonte]

La principal festividá del Valle de Trápaga celébrase'l 31 d'agostu, n'honor a San Ramón Nonato. Tamién cabo destacar, pola so tradición, la xubida y romería de les cueves de Santa María Madalena del 22 de xunetu. Estes fiestes enllargar mientres dellos díes con diversos actos. El calendariu festivu del Valle de Trápaga y los sos barrios ye'l siguiente:

Fecha Festividá Llocalidá
1 de mayu San José Obreru Zaballa
Xunu Corpus Christi San Gabriel
24 de xunu San Juan Ugarte
22 de xunetu Santa María Madalena L'Arbolea
6 d'agostu Tresfiguración del Señor Valle de Trápaga
15 d'agostu Nuesa Señora de Begoña Elguero
31 d'agostu San Ramón Nonato Valle de Trápaga
8 de setiembre Natividá de María La Reineta

Monumentos d'interés[editar | editar la fonte]

El patrimoniu artísticu de la llocalidá nun ye bien importante, pudiéndose destacar les ilesies de la Tresfiguración del Señor y la de San José Obreru (1930 y 1957) según el Palaciu de Olaso, construyíu a principios del sieglu XX y utilizáu anguaño como Casa de Cultura.

El caserío Ayestarán o Aiestaran ye otru de los puntos d'interés de la llocalidá. Esti inmueble lleva más de 200 años presidiendo'l cascu urbanu del Valle de Trápaga. Construyir según el modelu típicu de Les Encartaciones, anque la so fachada tien elementos decorativos urbanos, como delles columnes, moldures y remates de piedra arenisca. Anguaño ye unu de los pocos edificios d'esti estilu que queden en Vizcaya. Por eso, el Departamentu de Cultura del Gobiernu Vascu decidió caltenelo y en 2009 incluyir enel Inventariu Xeneral del Patrimoniu Cultural Vascu, cola categoría de monumentu. [23] [24]

Pero ensin batura a duldes la construcción más representativa del Valle de Trápaga ye'l Funicular de La Reineta. Empezar a construyir en 1921 y nun foi inauguráu hasta 1926. La so finalidá yera xunir les mines de fierro cola Zona Baxa salvando 6 km de xubida. La cabina ta asitiada horizontalmente, lo que faía posible d'antiguo qu'ésta se pudiera llevantar y poder xubir directamente los camiones ensin descargar la mercancía. Anguaño siguen cumpliendo serviciu de pasaxeros xuniendo los barrios de La Escontrilla y La Reineta, formando parte de EuskoTren.

Deportes[editar | editar la fonte]

Instalaciones deportives[editar | editar la fonte]

El conceyu cunta con delles instalaciones públiques dedicaes a la práutica deportiva. Les principales instalaciones son el polideportivu municipal y les piscines municipales, dambes xestionaes pola empresa emteSPORT.[25] El polideportivu, asitiáu n'El Ribayu, inaugurar en 2005 en sustitución del antiguu polideportivu de Alday, baltáu pol vientu en 1993.[26] Cuenta con una cancha polivalente, ximnasiu, sauna, solarium, pista de pádel y dende 2014 dexa la celebración d'eventos y espectáculos.[27]

Fútbol[editar | editar la fonte]

El fútbol ye un deporte que cunta con gran tradición nel conceyu. Anguaño cunta con tres clubes de fútbol compitiendo en categoríes rexonales. El primer equipu n'apaecer foi'l Club Deportivu L'Arbolea, nel añu 1953. Afincáu nel barriu mineru de L'Arbolea, que yera entós el nucleu más pobláu del conceyu, fundar por iniciativa del pueblu como respuesta a l'afición a esti deporte per parte de los trabayadores de les mines. Llueu consiguieron la cesión d'un terrenal propiedá de la empresa minera Orconera pa establecer el so campu de fúbol, Les Cármenes, apocayá reformáu.[28] Anguaño'l primer equipu milita na Primer División Territorial de Vizcaya.[29]

En 1979 confórmase un equipu na zona baxa, el Club de Fútbol Trapagaran (fundáu como Club Deportivu San Salvador del Valle de Fútbol), con xugadores locales y recuperaos d'otros clubes. Empezaron xugando en Galindo mientres s'instala un campu de fútbol provisional de sable n'El Ribayu.[30] Na actualidá xueguen en Errotarte, campu de yerba artificial con capacidá pa 1.900 espectadores, na División Territorial Preferente de Vizcaya.[31] Tamién compite nes categoríes de fútbol base, encargándose de la cantera del conceyu con dellos equipos dende pre-redrueyos.

El club más nuevu ye'l Bayern de Trápaga, creáu en 2013. Milita na Tercer División Territorial de Vizcaya, al pie de los filiales del Trapagaran y La Arbolea. Xuega como local nel campu de fútbol de San Miguel, en Gallarta.

Regularmente celébrense dellos eventos, como'l Campus de Fútbol Xabier Eskurza pa neños o'l Campus de Tecnificación de Fútbol Femenino en L'Arbolea.

Bolos a Katxete[editar | editar la fonte]

La modalidá de bolos a katxete ye un xuegu tradicional nel Valle de Somorrostro y l'únicu deporte autóctono de Les Encartaciones, datando'l so orixe escontra 1865. Xugar nun carrejo semicircular de 18 metros de diámetru, de yerba o tierra, y consiste nel llanzamientu d'una bola, dende'l centru xeométricu del semicírculu, contra un conxuntu de seis bolos esféricos asitiaos sobre un tacu de madera. Estos bolos tienen que devasar unu de los dos semicírculos concéntricos, marcaos a 10 y 18 metros, pa poder puntuar unu o dos puntos respeutivamente.[32]

El conceyu cunta anguaño con dos de los siete carrejos que se caltienen na zona: el carrejo de Durañona, asitiáu xuntu al campu de fútbol Errotarte, y el carrejo de Ugarte, nel barriu col mesmu nome. Anguaño, l'equipu de Ugarte ye'l campeón de interpueblos, enfrentándose a carrejos como: Gorostiza, El Regatu, Basatxu, Sanfuentes, Durañona, Kabiezes, L'Arena, Urioste y La Cuesta. [33]

Personaxes célebres[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes y referencies[editar | editar la fonte]

  1. Trapagarango toponimoen mapa-Mapa toponímicu del Valle de Trápaga Conceyu del Valle de Trápaga, 2011.
  2. Bizkaiko guida kartografikoa-Guía cartográfica de Bizkaia Diputación Foral de Bizkaia, 2004.
  3. Na aldega de Ugarte esistió, siquier dende'l sieglu XII y hasta principios del XX, un puertu utilizáu pa tresportar mineral de fierro, allugáu a unos 300 m del barriu actual, na confluencia del regatu El Yedal col ríu Castaños-Galindo, afluente de la mesma de la ría de Bilbao. Los carros baxaben la vena (mineral de fierro) dende los montes de Triano hasta'l puertu y les gabarras encargar del so tresporte hasta la ría onde se llevaba a les renterías (almacenes) o a los barcos ellí fondiaos (Cf. Cercu alzáu pol Conceyu del Valle de Trápaga/ Itsas Begia/ Muséu de les Encartaciones/ Xuntes Xenerales de Vizcaya).
  4. La Arboledako puztuak-Los pozos de L'Arbolea Centru d'Interpretación Ambiental Peñes Negres
  5. El Ríu Castaños, analís de poblamientu Mitxel Olabuenaga
  6. Boletín Oficial del País Vascu: Resolvimientu pola que seautoriza el cambéu de denominación.
  7. Valle de Trápaga-Trapagaran en Auñamendi Entziklopedia
  8. Institutu Nacional d'Estadística (ed.): «Población, superficie y densidá por conceyos.». Archiváu dende l'orixinal, el 21 de setiembre de 2013.
  9. Institutu Nacional d'Estadística. «Cifres de población y Censos demográficos». Consultáu'l 16 d'ochobre de 2015.
  10. Institutu Nacional d'Estadística. «Nomenclátor: Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional». Consultáu'l 16 d'ochobre de 2015.
  11. Institutu Nacional d'Estadística. «Nomenclátor: Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional». Consultáu'l 16 d'ochobre de 2015.
  12. Llei Orgánica 5/1985 Art. 169, de 19 de xunu, del Réxime Eleutoral Xeneral
  13. El País: Resultaos electorales en Valle de Trápaga-Trapagaran, eleiciones municipales 2011
  14. El Corréu: PNV arrampuña al PSE l'alcaldía de Trapagaran col sofitu de Bildu
  15. «Eleiciones Municipales y Xuntes Xenerales 2015. Resultaos.». Consultáu'l 15 de xunu de 2015.
  16. Xabier Cuellar reelexíu alcalde de Trapagaran. http://www.elcorreo.com/percancies/pais-vascu/201506/13/xabier-cuellar-reelexíu-alcalde-416427.html. Consultáu 'l 15 de xunu de 2015. 
  17. Gobierno Vascu. «Archivo de resultancies electorales del Gobiernu Vascu». Consultáu'l 15 de xunu de 2015.
  18. Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques. Delda Viva de les Entidaes Locales
  19. Norma Foral 2/2011 de carreteres de Bizkaia
  20. El viaductu de Trapagaran, el más llargu de la 'Supersur', va tar llistu en tres meses
  21. Llinies de Bizkaibus
  22. Nueves concesiones Ezkerraldea-Meatzaldea, avientu 2014
  23. Arantza Alonso, El Gobiernu vascu va protexer un caserío de 200 años nel centru de Trapagaran, El Corréu, 26 d'agostu de 2007.
  24. Caserío Aiestaran, Web del Conceyu de Trapagaran
  25. Conceyu de Valle de Trápaga - Deportes
  26. Trapagaran Eskubaloia - Instalaciones
  27. polideportivu-de-trapagaran-convertir en-un edificiu-multiusos El polideportivu de Trapagaran convertir nun edificiu multiusos, Deia, 27 de marzu de 2014.
  28. [1]
  29. Club Deportivu L'Arbolea, bancu de datos aupaAthletic.com
  30. Club de Fútbol Trapagaran
  31. Club de Fútbol Trapagaran, bancu de datos aupaAthletic.com
  32. Bolo a mocada | Harresi Kulturala Elkartea
  33. sos-normes El katxete trescribe les sos normes. Deia. Noticies de Bizkaia.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



Valle de Trápaga