Tomás Fríes Ametller

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Tomás Fríes Ametller
Tomás Frías.jpg
20. presidente de Bolivia

28 payares 1872 - 7 mayu 1873
22. presidente de Bolivia

31 xineru 1874 - 4 mayu 1876
Vida
Nacimientu Potosí21  d'avientu de 1804
Nacionalidá Bandera de Bolivia Bolivia
Fallecimientu

Florencia10  de mayu de 1884

(79 años)
Estudios
Estudios Universidad Mayor Real y Pontificia San Francisco Xavier de Chuquisaca Traducir
Llingües castellanu
Oficiu
Oficiu diplomáticu y políticu
Creencies
Partíu políticu Partido Liberal (Bolivia) Traducir
Signature of Tomás Frías Ametller (1804-1884).svg
Cambiar los datos en Wikidata

Tomás Fríes Ametller[1] (n. Potosí; 21 d'avientu de 1804 - f. Florencia; 10 de mayu de 1884) foi un políticu bolivianu mientres la segunda metá del sieglu XIX. Ocupó dellos cargos públicos ente los que podemos mentar el de prefeutu de Potosí, dellos ministerios y carteres y la presidencia de la República de Bolivia en dos causes, esto ye, 1872-1873 y 1874-1876.

Biografía[editar | editar la fonte]

Nacíu y criáu na facienda familiar de Tarapaya, conceyu de Mondragón (a 36 km de Potosí) tuvo una educación esmerada per parte de los sos padres, don José María Fríes y doña Alejandra Ameller. Estudió derechu y el so mocedá dedicar al comerciu y l'alquisición de la so vasta cultura nos sos viaxes per Europa, principalmente Italia. Sicasí'l so moliciones adulces ser llevando pel camín de la política.

Asina mientres la presidencia de Jorge Córdova llegó a la prefeutura de Potosí, pero de forma transitoria una y bones el país topar nuna crisis política pola mor de la non reconocencia de la llegalidá de les eleiciones de 1855.

Dempués del golpe d'estáu de Llinares foi posesionado como Ministru de Facienda, ente 1857 y 1861 nel que foi bien claro y restrictivu tocantes a l'alministración del presupuestu nacional, principalmente no que se refier a sueldos y gastos de los funcionarios. Mientres esti ministeriu crea la Caxa Central de Pagamentos, que centralizó y entamó la economía nacional dempués de más de 20 años d'anarquía alministrativa. Creó tamién un presupuestu dedicáu única y puramente a la educación colos que pudieron mercase llibros, pagar sueldos y arriendos ya inclusive conceder creitos y subvenciones a escueles y universidaes.

Foi amás el impulsor de lleis pioneres de la dómina como la de derechos d'invención de 1858 o sobre sociedaes anónimes de 1860. Impulsó la esplotación de la Quina liberalizando la esplotación y esportación d'esti productu. Tamién impulsó la lliberalización d'otros sectores de la economía nacional como'l testil y los minerales (sacante la plata). Esforciar por normalizar la política monetaria boliviana refinanciando la delda esterna per un sitiu y por otru volviendo acuñar monedes de plata en Potosí.

En 1861 un golpe d'estáu derroca a Llinares y fórmase una Asamblea Constituyente de la que forma parte Fríes y que s'encarga d'ellaborar una nueva Constitución y escoyer al nuevu presidente.

En 1862 preséntase como candidatu a la presidencia n'oposición a Achá, pero pierde con namái un cuartu de los votos.

A partir d'entós Fríes dedicar a la oposición d'esti gobiernu y de los siguientes que se posesionaron d'él por aciu los distintos golpes d'estáu como los de Belzu, Melgarejo o Morales. Cuando esti postreru foi asesináu, los diputaos aconceyaos na ciudá de La Paz formen un conseyu d'Estáu y designen al Dr. Fríes como presidente pa nun dexar acéfalu'l gobiernu mientres s'asitiaba la movición política causáu.

Asina'l 28 de payares de 1872 asume la presidencia, pero darréu convoca a eleiciones. Estes fueron con muncho les eleiciones más llimpies de too el sieglu XIX en Bolivia y el so curtiu primer mandatu namái lo dedicó a presidir estos comicios de la forma más tresparente posible reflexándose'l so espíritu honesto y llegalista.

El vencedor d'estes eleiciones foi Adolfo Ballivián que nomó a Fríes como'l so ministru d'Instrucción y Relaciones Esteriores.

Sicasí, la fatalidá vuelve cebar con esti mandatariu y fina a pocu más d'un añu de la so invistidura. La presidencia vuelve recayer nel Dr. Fríes qu'asumiera la presidencia del Conseyu d'Estáu cuando Ballivian cai enfermu. El 31 de xineru de 1874 asume per segunda vegada'l mandatu y por orde del Conseyu, Fríes tien de cumplir lo que queda del periodu presidencial de Ballivián. Esti segundu mandatu foi una continuación tocantes a la política económica y esterior qu'empecipiara Ballivián. Esto produció delles tensiones de parte de dellos grupos que tamién aspiraben al poder y que creíen illegal esti continuismo. Per otra parte delles lleis, como la que sometió a una Auditoría xeneral a tolos conceyos del país ganáron-y delles enemistaes. A lo llargo d'el so mandatu asocedieron una serie de revueltes tizaes polos sos adversarios políticos y dellos militares qu'inclusive obligaron a Fríes a dirixir un exércitu qu'encalorara violentes insurrecciones en ciudaes importantes como La Paz y Cochabamba. Una d'estes insurrecciones dio al Palaciu de Gobiernu de La Paz el so actual nome, cuando un grupu d'insurrectos comandados por Resini nel so intentu de tomar el Palaciu quixo vencer a los defensores del presidente, que se topaba ausente encalorando un llevantamientu, llanzando antorches y quemando el sosten de madera de texer y tol interior. Finalmente los Coloraos sofitaos pol Coronel Granier encaloraron la revuelta y l'edificiu sede de gobiernu pasó a llamase Palaciu Quemáu dende entós. Tocantes a economía, Fríes tuvo males rellaciones col empresariáu mineru d'entós qu'empezaben a adquirir gran poder ya influencia dientro del país. Róblase tamién mientres esti periodu'l tratáu de 1874 con que Bolivia s'obligó a nun aumentar los impuestos a la esplotación de productos naturales per parte de chilenos na Mariña boliviana, que'l so incumplimiento año dempués desaguaría na Guerra del Pacíficu. El "asuntu" López Gama que quería solucionar el gobiernu termina de manera contraria a los intereses del gobiernu bolivianu, cuando López gana'l pleitu y el gobiernu bolivianu tien d'indemnizalo con más de 1 millón de pesos que pa pagalos obliga al Estáu a rematar Abargana-mines al meyor postor siendo este'l mesmu López qu'a la fin quedó como dueñu únicu de los intereses bolivianos en Atacama. Llánzase la llei de exvinculación de tierres de 1874 que señala'l derechu de propiedá de les tierres heredaes polos antepasaos a los indíxenes y pa que la so llegalización namái fai falta la posesión del títulu que s'emitía al costu de 10 cts. y daba derechu absolutu y seguridá xurídica de los indíxenes sobres les sos propiedaes.

El 20 de marzu de 1875, una sulevación na so contra liderada por Resini, terminó cola quema y destrucción casi total del Palaciu de Gobiernu, que dende entós se conoz popularmente como “Palaciu Quemáu”.

Fríes decide en 1876 convocar a eleiciones, pero'l 3 de mayu, l'apocayá xubíu xeneral Hilarión Daza, bastia un golpe d'estáu que derroca al gobiernu y que ye ufiertáu por esti mesmu a Fríes al estilu d'un autogolpe a lo cual el vieyu Doctor nun apuerta y sicasí niega tou sofitu a Daza y el so golpe. A otru día Fríes ye lleváu presu a la Recoleta, onde l'embaxador d'Estaos Xuníos emprésta-y el so asistencia.

Al ser derrocáu nel so gobiernu en 1876, dir a Europa onde vivió y foi diplomáticu de Bolivia en Francia. Morrió en Florencia el 1 de marzu 1884.

Personalidad[editar | editar la fonte]

Tomás Fríes ye conocíu como unu de los meyores políticos de tola hestoria de Bolivia pola mor non yá de la so honradez, sinón tamién de la so arrogancia y de l'austeridá en tolos aspeutos de la so vida. Intentó trabayar a favor del desenvolvimientu non yá económicu del so país sinón tamién social y cultural y dexó non yá grandes meyores en desenvolvimientu xurídicu sinón un gran exemplu pa toles xeneraciones d'homes honestos que nun faltaron en Bolivia. Tantu asina que una de les provincies del país lleva'l so nome según la Universidá mayor de la ciudá de Potosí, ente otres instituciones, principalmente educatives y culturales. El so cultura adquirir nos sos viaxes a Europa, especialmente Italia.

Precedíu por:
Adolfo Ballivián
1873-1874
Presidente de Bolivia
1874-1876
Asocedíu por:
Hilarión Daza
1876-1879
Precedíu por:
Agustín Morales
1871-1872
Presidente de Bolivia
1872-1873
Asocedíu por:
Adolfo Ballivián
1873-1874

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1. Hestoria de Bolivia. Sesta edición. José de Mesa, Teresa Gisbert y Carlos de Mesa. Ed. Gisbert



Tomás Frías Ametller