Terremotu y tsunami de Xapón de 2011

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Plantía:Ficha de terremotu El terremotu y tsunami de Xapón de 2011, denomináu oficialmente pola Axencia Meteorolóxica de Xapón como'l terremotu de la mariña del Pacíficu na rexón de Tōhoku de 2011 (東北地方太平洋沖地震 Tōhoku Chihō Taiheiyō-oki Jishin[1]?) o Gran terremotu de Xapón oriental (東日本大震災 Higashi-Nihon Dai-shinsai) del 11 de marzu, foi un terremotu de magnitú 9,0 MW[2][3] que creó foles de maremotu d'hasta 40,5 metros.[4] El terremotu asocedió a les 2:46:23 pm hora local (05:46:23 UTC) del vienres 11 de marzu de 2011. El epicentru del terremotu allugar nel mar, frente a la mariña de Honshu, 130 km al este de Sendai, na prefeutura de Miyagi, Xapón, a una fondura de 32 kilómetros. El terremotu duró aprosimao 6 minutos según los sismólogos.[5] El USGS esplicó que'l terremotu asocedió por causa de un desplazamientu en proximidaes de la zona de la interfase ente plaques de subducción ente la placa del Pacíficu y la placa Norteamericana. Na llatitú en qu'asocedió esti terremotu, la placa del Pacíficu mover en dirección oeste con al respective de la placa Norteamericana a una velocidá de 83 mm/añu. La placa del Pacíficu métese debaxo de Xapón na fuesa de Xapón, y fúndese en dirección oeste debaxo d'Asia.[2]

Ye'l terremotu más potente sufiertu en Xapón hasta la fecha[4] según el Anexu:Grandes terremotos del mundu cuartu más potente del mundu de tolos terremotos midíos hasta la fecha.[6][7] Dende 1973 la zona de subducción de la fuesa de Xapón esperimentó nueve eventos sísmicos de magnitú 7 o cimera. El mayor foi un terremotu asocedíu n'avientu de 1994 que tuvo una magnitú de 7,8, con epicentru a unos 260 km al norte del terremotu del 11 de marzu de 2011, que causó 3 muertos y unos 300 mancaos.

Hores dempués del terremotu y el so posterior tsunami, el volcán Karangetang nes Islles Célebes (Indonesia) entró n'erupción.[8] La NASA con ayuda d'imaxes satelitales pudo comprobar que'l movimientu telúricu pudo mover la Islla de Honshu aprosimao 2,4 metros al este, y alterió la exa terrestre n'aprosimao 10 centímetros.[9] La violencia del terremotu, encurtió la duración de los díes en 1,8 microsegundos, según los estudios realizaos polos JPL de la NASA.[10]

Terremotos y retruques[editar | editar la fonte]

Licuefacción del suelu, unu de los efectos dexáu pol fuerte terremotu.

El terremotu principal foi posterior a una llarga serie de terremotos previos, qu'empezaron con un temblón de 7,2 MW el día 9 de marzu de 2011, aprosimao a 40 kilómetros de distancia d'onde se produció'l terremotu del 11 de marzu, y siguíu d'otros trés el mesmu día de la catástrofe qu'entepasaron los 6 MW d'intensidá.[4] Un minutu antes del terremotu principal, el Sistema d'Alerta de Terremotos, conectáu a cerca de 1000 sismógrafos en Xapón, unvió una serie d'avisos a los distintos medios de comunicación xaponeses sollertando del peligru inminente. Créese que gracies a estes alertes pudieron salvase una gran cantidá de persones.[11]

El epicentru del terremotu alcontrar nel océanu Pacíficu, a 130 kilómetros al este de Sendai, Honshu, a les 14:46 hora local. Asitiar a 373 kilómetros de Tokiu, capital de Xapón, d'alcuerdu al Serviciu Xeolóxicu de los Estaos Xuníos (USGS). Tres el Terremotu,otru seísmu de magnitú 7,0 rexistrar a les 15:06 hora local, de 7,4 a les 15:15 hora local y de 7,2 a les 15:26 hora local. Depués del terremotu inicial rexistráronse más de cien réplica con magnitúes cimeres a 4,5.[12]

Nun principiu el USGS informó que la magnitú fuera 7,9 anque rápido modificóse a 8,8 y depués a 8,9,[4] y darréu a una ente 9,0 y 9,2.[13][14]

Esti terremotu producir na fuesa de Xapón, onde la placa del Pacíficu subduce so la placa de Ojotsk. Un terremotu d'esta magnitú polo xeneral tien un frente de rotura de siquier 480 kilómetros y rique d'una llarga llinia de falla relativamente recta. Por cuenta de que la llende ente plaques y la zona de subducción nesta rexón nun ye tan recta, ye polo que los terremotos nesta rexón espérase tengan magnitúes d'ente 8 y 8,5, por esto la magnitú d'esti terremotu foi una sorpresa pa dellos sismólogos.[15] La rexón hipocéntrica d'esti terremotu estender dende la mariña de Iwate hasta les prefeuturas fora de la mariña de Ibaraki.[16] La Axencia Meteorolóxica de Xapón declaró qu'esti terremotu puede xenerar una rotura na falla dende Iwate a Ibaraki, con un llargor de 400 kilómetros y un anchu de 200 kilómetros. Señalóse que puede tener el mesmu mecanismu que'l d'otru gran terremotu asocedíu nel añu 869, que tamién causó un tsunami de gran tamañu.[17]

El terremotu rexistró un máximu de 7 na Escala Sísmica Xaponesa en Kurihara, na prefeutura de Miyagi. Otros trés prefeuturas más (Ibaraki, Fukushima y Tochigi) algamaron la escala 6. Estaciones sísmiques en Iwate, Gunma, Saitama y Chiba midieron temblones per debaxo de 6, ente que en Tokiu algamóse hasta 5.

Un oficial de la ciudá más estropiada, Kurihara na prefeutura de Miyagi, respondió nuna entrevista telefónica pa la Agence France-Presse: {{cita|Fuimos solmenaos tan fuertemente que tuvimos que suxetar pa nun cayer. Nun podíamos escapar de los edificios darréu porque los temblones nun paraben... La policía agora ta na cai, recoyendo información del dañu.[18]

Enerxía[editar | editar la fonte]

El terremotu lliberó una cantidá de enerxía superficial calculada en 1.9 ± 0.5×1017 joules,[19] que s'estenó en forma de temblón y l'enerxía que xeneró'l tsunami; esa enerxía ye casi'l doble comparada col terremotu de 9,1 del 2004 nel océanu Índicu. Si aprovechárase la enerxía superficial d'esti terremotu, podría abastecese a una ciudá del tamañu de Los Angeles mientres tou un añu.[20] La enerxía total lliberada, tamién conocíu como'l "momentu sísmicu" (M0), foi de más 200.000 vegaes la enerxía de superficie y foi calculada pol USGS en 3.9×1022 joules,[21] llixeramente menor que'l terremotu del 2004 nel océanu Índicu. Esto ye equivalente a 9320 gigatoneladas de TNT, o aprosimao 600 millones de vegaes la enerxía de la bomba nuclear d'Hiróxima.

Tsunami[editar | editar la fonte]

Imaxe de satélite de la NASA. Na imaxe cimera, los hinchentes provocaos pol tsunami, tomada'l 12 de marzu de 2011; na imaxe inferior, la llinia costera de Sendai, tomada'l 26 de febreru de 2011.
Tiempu envaloráu de llegada del tsunami a les mariñes d'América.
Pronósticu de distribución de la enerxía del maremotu producíu pol terremotu de Sendai 2011 emitíu por NOAA.

Tres el terremotu xeneróse una alerta de tsunami pa la mariña pacífica de Xapón y otros países, incluyíos Nueva Zelanda, Australia, Rusia, Guam, Filipines, Indonesia, Papúa Nueva Guinea, Nauru, Ḥawai, Islles Marianes del Norte, Estaos Xuníos, Taiwán, América Central, Méxicu, Alaska, Canadá, amás en Suramérica, Colombia, Perú, Ecuador y Chile.[22] L'alerta de tsunami emitida per Xapón foi la más grave na so escala local d'alerta, lo qu'implica que s'esperaba una fola de 10 metros d'altor. Finalmente una fola de 0,5 metros cutió la mariña norte de Xapón.[23] L'axencia de noticies Kyodo informó qu'un tsunami de 4 metros d'altor cutiera la Prefeutura de Iwate en Xapón. Reparóse una fola de 10 metros d'altor nel aeropuertu de Sendai, na Prefeutura de Miyagi,[24] que quedó anubiertu, con foles que barrieron coches y edificios a midida que enfusábense en tierra.[25]

A les 21:28 hores (HAST), el Serviciu Meteorolóxicu Nacional de los Estaos Xuníos emitió una alerta de maremotu hasta les 07:00 hores del día siguiente pa tou Ḥawai.[22]

A les 23:33 hores (PST), el Serviciu Meteorolóxicu Nacional emitió un avisu de maremotu pa la mariña alaskeña dende la badea de Chignik hasta la Islla Attu, y vixilancia de maremotu pa tola mariña pacífica de Canadá y Estaos Xuníos dende la badea de Chignik a la frontera de California con Méxicu.

Depués del pasu del tsunami, nel estáu de California na mariña oeste de EE. UU., declaróse tao d'emerxencia pa los cuatro condaos del norte afeutaos pol tsunami, que'l so impautu dexó numberoses estroces en puertos y sableres. El maremotu causó hinchentes en zones costeres de Ḥawai, según en puntos de los estaos de Oregón y California. Unu de los llugares más afeutaos pol aguaxe foi la llocalidá de Crescent City, asitiada nuna badea del condáu de Del Norte conocida por ser vulnerable a los tsunamis. El so puertu quedó destruyíu pola marea y les embarcaciones sufrieron importantes daños, lo mesmo que dellos edificios.

En Ḥawai los habitantes de les zones fueron treslladaos a llugares seguros en centros comuñales y escueles, de la que los turistes en Waikiki fueron llevaos a pisos altos de los sos hoteles. En tantu, los caminos y les sableres viéronse vacíes cuando llegó'l tsunami. L'altor máximu de la fola del tsunami llegaría a los 3 kilómetro tierra adientro.[26]

A la fin de la tarde d'esi día vienres dalgunos países centroamericanos como Panamá, Costa Rica, Guatemala, El Salvador y Honduras yá suspendieren l'avisu preventivu avera del tsunami, dempués de que les autoridaes constaren que l'efeutu del terremotu asiáticu llindóse a unes casi imperceptibles foles nes sos mariñes del Pacíficu. Mentanto en Nicaragua suspendióse l'alerta a les 21.00 hores (03.00 GMT del día siguiente), dempués de que les foles tamién llegaren ensin fuerza y nun se rexistrara nenguna situación anormal. En Colombia a pesar de nun rexistrar cambeos significativos na mariña, caltuvo l'alerta na mariña Pacífica per gran parte del día 12 de marzu, por cuenta de la posibilidá de qu'esistiera un fuerte aguaxe.

En Pichilemu Chile, tolos botes de pesca fueron treslladaos a sectores más altos, al conocese l'alerta de tsunami.

Les primeres foles que se rexistraron en Perú tuvieron ente 15 y 40 centímetros d'altor, magar lo cual les autoridaes señalaron que van caltener la vixilancia en previsión de que'l siguiente aguaxe pueda ser más intensu. Na islla de Pascua (Chile) foi una de les primeres llocalidaes en ser sollertaes y puestes alerta del maremotu, que con esmolición esperaron un escenariu similar al reparáu en Ḥawai. Un tren de cinco ola de pequeña altitú (50 centímetros) foi detectáu na nueche. A les 04:08 (hora local) cesó l'alerta de tsunami en Rapa Nui.

En Chile la llocalidá más perxudicada pol tsunami foi Puerto Viejo, en Caldera (Rexón de Atacama), onde hubo unes 280 cases afeutaes, de les cualos 80 quedaron destruyíes y otres 200 con daños de diversa considerancia. A pesar d'ello, nun hubo víctimes.[27]

En Dichato (Rexón del Bíu-Bíu, Chile), que foi afeutáu un añu antes col tsunami producíu pol terremotu de Chile de 2010, recibió un fuerte aguaxe con característiques de tsunami. El fenómenu desamarróse aprosimao a les 02:30 de la madrugada (hora local) con, siquier, un par de marexaes qu'ingresaron al pueblu, llegando hasta l'avenida principal. Una ventena de llanches ya inclusive un barcu quedaron espardíos en tierra depués de la xubida de marea provocada pol cataclismu qu'afectó a Xapón el vienres. El fenómenu, que nun s'esperaba, depués de conocese les mínimes medríes rexistraes n'otres llatitúes, causó llerza ente los residentes que nuevamente alicaron la velea del 27 de febreru de 2010.

Na llocalidá de Corrolada, el mar entró aprosimao 100 metros, anque de forma lenta y ensin fuerza, afectando solamente un xardín infantil. En ciudaes como Coquimbo, l'aumentu del nivel de marea xeneró foles qu'impactaron el cantu costeru, principalmente los balnearios de Sablera Peñuelas y Sablera Changa. Na ciudá de Los Vilos, rexón de Coquimbo, llocalidá que nun sufrió daños mientres el terremotu de Chile de 2010, el mar enchir en siquier dos puntos de la costanera arrincando lletreros municipales y de la gobernación marítima. Magar la zona nun taba entendida nel plan d'emerxencia y l'autoridá non decretu midíes de resguardu especiales, la falta de turistes na zona evitó daños a les persones. Otres llocalidaes de Chile nun sufrieron mayores entueyos, anque en delles detectóse un aumentu del nivel del mar, y mientres hores rexistraron cambeos sópitos nel so nivel.

Afortunadamente, nun se rexistraron víctimes nin mancaos, una y bones el gobiernu dispunxera la evacuación de toles persones que tuvieren en sectores inundables.[28][29]

Fundimientu del suelu[editar | editar la fonte]

Fundimientu del suelu y licuefacción del suelu cerca de la estación de trén Shin-Urayasu

Información de l'Autoridá Geoespacial de Xapón reporto una subsidencia del suelu n'ocho de los vértices xeodésicos midíos por aciu GPS a partir de los valores previos al 14 d'abril de 2011.[30]

  • Miyako, Iwate – 0.50 m
  • Yamada, Iwate – 0.53 m
  • Ōtsuchi, Iwate – 0.35 m[31]
  • Kamaishi, Iwate – 0.66 m
  • Ōfunato, Iwate – 0.73 m
  • Rikuzentakata, Iwate – 0.84 m
  • Kesennuma, Miyagi – 0.74 m
  • Minamisanriku, Miyagi – 0.69 m
  • Península de Oshika, Miyagi – 1.2 m[31]
  • Ishinomaki, Miyagi – 0.78 m
  • Higashimatsushima, Miyagi – 0.43 m
  • Iwanuma, Miyagi – 0.47 m
  • Sōma, Fukushima – 0.29 m

Científicos dixeron que la subsidencia ye permanente. Como resultancia, les comunidaes implicaes son agora más susceptibles a hinchentes mientres les marees altes.[32]

Damnificados[editar | editar la fonte]

Memories y plegaries sobre les ruines en Natori, nelles lléese "Rezu por que la to alma fuelgue en paz".

L'Axencia de Policía Nacional xaponesa confirmó 15.893 muertes,[33][34] 2.556 persones sumíes[33][34] y 6.152 mancaos[33][34] a lo llargo de 18 prefeuturas de Xapón.[33][34]

L'analís de los 13 135 cuerpos recuperaos pal 11 d'abril de 2011, reveló qu'el 92.5 % de los finaos morrieron afogaos. Les víctimes mayores de 60 años fueron les más afeutaes.[35]

[[Archivu:

Vista aérea del Tsunami nel norte de Sendai.

Save the Children informó qu'alredor de 100 000 neños fueron desarraigados de les sos cases, y munchos fueron dixebraos de les sos families porque'l terremotu asocedió n'horariu escolar.[36] 236 neños quedaron güérfanos pol desastre.[37][38] El terremotu y tsunami mató 378 estudiantes primarios y secundarios, y dexó otros 158 sumíos.[39] Una escuela primaria en Ishinomaki, prefeutura de Miyagi, la primaria de Okawa, perdió 74 de 108 estudiantes y 10 de 13 maestros y emplegaos.[40][41][42]

El Ministeriu d'Esterior xaponés confirmó la muerte de 19 estranxeros.[43] De nacionalidá estauxunidense, canadiense, china, nor y sur coreana, paquistanín, y filipina.

Pa les 9:30 UTC del 11 de marzu, Google Person Finder, que foi usáu nos terremotos de Haití, Chile, y Christchurch, Nueva Zelanda, arrexuntó información de los supervivientes y el so localización.[44][45] El registo de Next of kin(NOKR) (una organización ensin fines d'arriquecimientu, con un sistema de contactu pa emerxencies, y rexistru d'información sobre víctimes de desastres) asistió al gobiernu xaponés n'allugar persones perecíes o sumíes.[46]

Los funerales xaponeses son de normal ellaboraos en ceremonies budistes y nellos realiza una cremación. Los miles de cuerpos entepasaron la capacidá disponible de crematorios y morgues, munches d'elles fueron estropiaes,[47][48] lo que causó problemes pa realizar tantos funerales. Un solu crematoriu en Higashimatsushima, prefeutura de Miyagi, por casu, pudo realizar funerales pa 4 cuerpos per día, a pesar de ser riquíos munchos más.[49] El gobiernu y los militares fueron forzaos a soterrar cuerpos en fueses comunes con ritos rudimentarios, pero prometióse-yos a los familiares que seríen cremados depués con una ceremonia apropiada.[50]

El tsunami causó munches muertes fora de Xapón. Una persona morrió en Jayapura, Papúa, n'Indonesia depués de ser atrapáu pola fola.[51] Un home que dixo que quería fotografiar la llegada del tsunami na desaguada del ríu Ríu Klamath, nel sur de Crescent City, California, foi tragáu pel mar.[52][53][54] El so cuerpu foi topáu'l 2 d'abril, 530 km al norte na mariña oceánica.[55][56]

Pal 27 de mayu de 2011, tres miembros de la Fuerza Terrestre de Autodefensa de Xapón morrieron mientres realizaben xeres en Tōhoku.[57] Pal 16 d'avientu de 2011, reconociéronse 922 muertes indirectamente rellacionaes col terremotu, causaes pola dures condiciones de vida dempués del desastre.[58]

Daños y efectos en Xapón[editar | editar la fonte]

Quemes en Tokiu, a más de 350 kilómetros del epicentru del terremotu.


Vista de Sendai, anubierta tres el terremotu y el posterior tsunami.


Fukushima en llapaes tres el Tsunami

El grau y estensión del dañu causáu pol terremotu y posterior tsunami foi enorme, cola mayor parte del dañu producíu pol tsunami. Vídeos de les ciudaes más afeutaes amuesen un pocu menos qu'una pila d'escombros, con nenguna parte de les estructures de pies.[59] Envalórase que los costos del dañu xuben a los diez billones de dólares; semeyes satelitales antes y dempués del sucesu amuesen rexones afaraes por un inmensu dañu.[60][61] A pesar de que Xapón invirtió billones de dólares en murios marinos anti-tsunami que bordien a lo menos 40 % de los sos 34 751 km de llinia costera y llevántense 12 metros d'altor, el tsunami a cencielles paso percima de los murios, derrumbando dalgunos na so marcha.[62]

La Axencia Policial Nacional xaponesa dixo'l 3 d'abril de 2011, que 45 700 construcciones fueron destruyíes y 144 300 fueron estropiaes pol tsunami y el terremotu. Los daños en construcciones inclúin 29 500 estructures na prefeutura de Miyagi, 12 500 na prefeutura de Iwate y 2400 na prefeutura de Fukushima.[63] Trescientos hospitales con 20 cames o más en Tohoku fueron estropiaos pol desastre, con 11 d'ellos siendo dafechu destruyíos.[64] El terremotu y tsunami crearon un envaloráu de 24–25 millones de tonelaes d'escombros y refugayes en Xapón.[65][66]

Envalórase que 230 000 automóviles y camiones fueron estropiaos o destruyíos nel desastre. Pa finales de mayu de 2011, residentes de les prefeuturas de Iwate, Miyagi, y Fukushima deas-rexistraron 15 000 vehículos, lo que significa que los dueños considerar non reparables o insalvables.[67]

Lletricidá[editar | editar la fonte]

Un mapa de la rede eléctrica de Xapón estremada colos sistemes de 50 hertz y 60 hertz.

D'alcuerdu a Tōhoku Electric Power (TEP), alredor de 4,4 millones de cases quedaron ensin eletricidá nel nordés de Xapón.[68] Munchos reactores nucleares y plantes d'enerxía convencional quedaron fora de serviciu dempués del terremotu, amenorgando la capacidá total de TEPCO a 21 GW.[69] Los Apagones rotativos empezaron el 14 de marzu pola escases producida pol terremotu.[70] La Tokyo Electric Power Company (TEPCO), que de normal aprove aprosimao 40 GW d'eletricidá, anunció que namái podría aprovir 30 GW. Esto debe a qu'el 40 % de la eletricidá de la área del gran Tokio ye suministrada polos reactores de les prefeuturas de Niigata y Fukushima.[71] Los reactores de les plantes Fukushima Dai-ichi y Fukushima Dai-nin desconectáronse automáticamente de la rede cuando asocedió'l primer terremotu y fueron depués estropiaos pol tsunami. Los apagones rotativos de tres hores afectaron a les prefeuturas de Tokio, Kanagawa, esti de Shizuoka, Yamanashi, Chiba, Ibaraki, Saitama, Tochigi, y Gunma.[72] Los amenorgamientos voluntarios d'eletricidá per parte d'el consumidores de la área de Kanto ayudó a amenorgar la duración prevista de los apagones.[73]

Daños nes llinies de tresmisión

Tōhoku Electric Power (TEP) nun pudo aprovir enerxía a la rexón de Kanto, porque les plantes de TEP tamién fueron estropiaes pol terremotu. Kansai Electric Power Company (Kepco) nun pudo compartir eletricidá, porque'l sistema opera a 60 Hz, ente que TEPCO y TEP operen con un sistema de 50 Hz; esto debe al tempranu desenvolvimientu industrial en 1880 que dexó a Xapón ensin un sistema de rede unificáu.[74] Col dañu de tantes plantes d'enerxía, pueden pasar años primero que Xapón vuelva tener los niveles anteriores al terremotu.[75]

Nun esfuerzu por ayudar a solliviar la escasez, tres empreses del aceru na regíon de Kanto contribuyeron al sistema eléctricu conectando los sos xeneradores a la rede de TEPCO pa distribuyilo al públicu. Sumitomo Metal Industries apurrió 500 MW, JFE Steel 400 MW, y Nippon Steel 500 MW[76] Los fabricantes d'automóviles y autopartes en Kanto y Tohoku alcordaron en mayu de 2011 operar les sos fábriques los sábados y domingos y cerrar xueves y vienres pa solliviar la escasez.[77]

Plantes d'enerxía nuclear[editar | editar la fonte]

El primer ministru de Xapón Naoto Kan informó que s'apagaren automáticamente les centrales nucleares de Onagawa, Fukushima I y Fukushima II, y que nun se produció nenguna fuga radioactiva. En total, de les 51 centrales nucleares del país, paráronse 11 dempués del seísmu.[78]

Central nuclear de Fukushima I ya II[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Central nuclear Fukushima I

Declaróse l'estáu d'emerxencia na central nuclear de Fukushima 1 de la empresa Tokyo Electric Power (TEPCO) por causa de la falla de los sistemes de refrigeración d'unu de los reactores, nun principiu sacupárense a los 3000 pobladores nun radiu de 3 km del reactor.[79] Mientres la mañana del día 12 aumentar a 10 km, afectando a unes 45 000 persones,[80] pero al producise una esplosión na central, les autoridaes decidieron aumentar el radiu a 20 km.[81]El reactor ye esfrecíu por aciu la circulación d'agua al traviés del so combustible nuclear, detectóse una alta presión de vapor nel reactor alredor de 2 vegaes dexar.

Un fallu nel sistema de refrigeración de dellos reactores de Fukushima I, provocaron una fusión del nucleu y fugues radiactives. El gobiernu xaponés realizó una evacuación masiva y declaró zona d'emerxencia na rexón.

[82] La empresa Tokyo Electric Power evalúa lliberar parte d'esti vapor p'amenorgar la presión nel reactor, esti vapor puede contener material radioactivo. Los niveles de radiación nel cuartu de control de la planta informáronse de ser 1000 vegaes percima de los niveles normales, y na puerta de la planta atoparon niveles 8 vegaes cimeres a los normales[83][84] esistiendo la posibilidá d'una fusión del nucleu. Esto implicaría que'l nucleu, que contién material radioactivo, se derrita a grandes temperatures (1000 Celsius), corriendo'l riesgu de que la protección destrúyase produciendo un escape radioactivu.[85][86]

Na tarde del día 12 (11h UTC) producióse una esplosión na central que baltó parte del edificiu, y el radiu de prevención aumentar a 20 km, dempués de la esplosión les autoridaes confirmen que los niveles de radiación menguaron.[87] Les autoridaes avisaron d'una posible segunda esplosión ya informaron que taben investigando la fusión ensin controlar nel interior de dos reactores.[88][89]

Darréu les autoridaes dan una categoría de 4 nuna escala de 7 na Escala Internacional d'Accidentes Nucleares sacupando a más de 45 000 persones y empezando a distribuyir yodu, elementu eficaz en contra'l cáncer de tiroides deriváu de la peligrosa Radiación nuclear. Calificóse esti incidente como'l más grave dende'l accidente de Chernóbil.[90][91][92] El llunes 11 d'abril, el gobiernu xaponés alzó'l nivel INES de 5 a 7, el mesmu que tuvo l'accidente de Chernóbil, y el más altu qu'esiste.[93]

Central nuclear de Onagawa[editar | editar la fonte]

Informar d'una quema nel edificiu de turbinas de la central nuclear de Onagawa que ta nun edificiu separáu al reactor nuclear, en Miyagi,[94] información que se contradiz cola declaración del gobiernu xaponés. Según la llexislación nipona solo declárase emerxencia ambiental cuando esistió fuga de material radioactivo o falla nos circuitos de la central.[95]

Central nuclear de Tōkai[editar | editar la fonte]

El día 13 de marzu la central nuclear de Tōkai, asitiada na prefeutura de Ibaraki, tuvo un incidente debíu al terremotu y unu de los sos dos sistemes de refrigeración dexó de funcionar con normalidá. La operadora de la planta, Japan Atomic Power, indicó qu'esti segundu sistema sería abondu pa caltener la central ensin problemes.[78]

Preses y agua[editar | editar la fonte]

Falla nuna presa de Fujinuma

La presa de regación de Fujinuma en Sukagawa, prefeutura de Fukushima foi estropiada,[96] causando hinchentes y llevándose cinco cases.[97] Provocando ocho sumíos.[98][99][100]El 12 de marzu, inspeccionáronse 252 preses y afayáronse rajaduras leves nel visu de 6 preses de presa de materiales sueltos. Toles preses estropiaes funcionen ensin problemes.[101]

Depués de la calamidá, a lo menos 1.5 milones de cases perdieron l'accesu a l'agua potable.[102] Pal 21 de marzu de 2011 esti númberu cayó a 1.04 milones.[103]

Turbinas de vientu[editar | editar la fonte]

Nenguna de les Turbinas comerciales de vientu de Xapón, con un total producíu de 2300 MW en capacidá nominal, fallaron como resultancia del terremotu y posterior tsunami, incluyendo la granxa marina eólica de Kamisu alcanzada pol tsunami.[104]

Telecomunicaciones[editar | editar la fonte]

Llinies cayíes en Ishinomaki

Los celulares y el serviciu de teléfonu de llinia sufrieron los mayores cortes na área afeutada.[105] El día del terremotu, la cadena estauxunidense NPR nun llogró llegar a naide en Sendai por aciu teléfonu o Internet.[106] Los servicios d'Internet fueron pocu afeutaos n'árees onde les estructures básiques quedaron de pies, a pesar de que'l terremotu estropio munches porciones del sistema de cables submarinos que llegaben a les zones afeutaes; estos sistemes fueron capaces de re-enrutarse alredor de los segmentos afeutaos escontra enllaces redundantes.[107][108] En Xapón, solo unes poques páxines fueron primeramente inaccesibles.[109] Munchu provisores de puntos d'accesu a Wi-Fi reaccionaron al terremotu lliberando l'accesu a les sos redes,[109] y delles telecomunicaciones internacionales y compañíes VoIP[110][111] ufiertaron llamaes de baldre a Xapón (y en dellos casos dende Xapón) por un tiempu llindáu.

Infraestructura de tresporte[editar | editar la fonte]

La rede de tresporte xaponesa sufrió innumberables daños. Munchos tramos de la Autovía de Tōhoku, qu'empresta serviciu a la zona norte de Xapón quedaron estropiaos tres la catástrofe.[112]

Barcu y grúa estropiaos nun puertu de Sendai.

Puertos[editar | editar la fonte]

Tolos puertos de Xapón cerraron de volao depués del terremotu, depués dalgunos como'l de Tokio o los puertos del sur reabrieron. Quince alcontrar na zona de desastre. Los puertos del nordés de, Hachinohe, Sendai, Ishinomaki y Onahama fueron destruyíos, ente que'l puertu de Chiba (que sirve a la industria de los hidrocarburos) y el novenu puertu de contenedores de Xapón, Kashima foi afeutáu. Los puertos de Hitachinaka, Hitachi, Soma, Shiogama, Kesennuma, Ofunato, Kamashi y Miyako fueron estropiaos y zarraos.[113] Tolos 15 puertos reabrieron pa tráficu llindáu de barcos, el 29 de marzu de 2011.[114] Un total de 319 puertos de pesca, alredor del 10 % de los puertos de pesca de Xapón, fueron estropiaos pol desastre.[115]

El Puertu de Tokio sufrió pequeños daños; los efectos del terremotu provocaron una visible columna de fumu saliendo d'un edificiu del puertu y partes d'este fueron anubiertes, incluyendo licuefacción de suelu nel parque de estacionamiento de Tokyo Disneyland.[116][18]

Aeropuertos[editar | editar la fonte]

Una fola del tsunami anubrió'l Aeropuertu de Sendai a les 06:55 UTC,[117] alredor de 1 hora dempués del seísmu inicial. Amás, el tsunami tamién afectó a la Base Aérea de Matsushima, na que 18 cazabombarderos Mitsubishi F-2 de la Fuerza Aéreo de Autodefensa de Xapón, según otres aeronaves, resultaron estropiaes.[118][119]

Los principales aeropuertos de Xapón, Aeropuertu Internacional de Narita y el Aeropuertu Internacional de Haneda suspendieron les operaciones tres el temblón y tolos sos vuelos fueron esviaos a otros aeropuertos mientres un periodu de 24 hores.[18] Diez aviones de pasaxeros que teníen previstu primeramente aterrizar en Narita fueron esviaos a la Base Aérea de Yokota.[120]

Sistemes ferriales[editar | editar la fonte]

Tren arrastráu pol tsunami de la estación de Onagawa

Los servicios del tren bala Shinkansen con orixe y destín Tokio fueron suspendíos, anque nun se producieron escarrilamientos. Los servicios de viaxeros metropolitanos de Tokio fueron suspendíos, lo que provocó qué que'l voceru del Gobiernu xaponés, Yukio Edano, pidió a los ciudadanos de Tokio que s'abelugaren en llugares seguros como oficines, de la que fixo un llamamientu por que la xente nun faiga esfuerzos "demasiao duros" pa volver a los sos llares y alvirtió de que, si tol mundu optara por tornar a les sos cases, les ceres podríen tener la mesma imaxe que los vagones apinaos n'hora punta. Otros servicios de tren en distintos partes de Xapón fueron tamién suspendíos.

Economía[editar | editar la fonte]

Efectos del terremotu nun supermercáu en Chiba.

Según el Fondu Monetariu Internacional, el dañu causáu poles catástrofes va ser equivalente a ente'l 3 % y el 5 % del PIB de Xapón, organismu que coles mesmes menguó la crecedera esperada pa esi país, pasando del 1,6 % al 1,4 %.[121]

Mercaos financieros[editar | editar la fonte]

L'índiz Nikkei de Xapón presentó una cayida de futuros del 5 % nel comerciu del mercáu secundariu.[122] Otros mercaos bursátiles del mundu tamién sufrieron baxaes poles consecuencies del terremotu;[123] el mercáu alemán DAX perdió un 1,2% y cayó hasta los 6.978 puntos en pocos minutos.[124] El mercáu bursátil de Bombay o Sensex d'India tamién sufrió un retrocesu del 0,84%.[123] Los precios del petroleu tamién cayeron de resultes del terremotu xaponés, baxando nel mercáu de los Estaos Xuníos, una baxada hasta los 99,01 dólares al zarru dende $100,08 dólares de cotización al mediudía, según la cayida del barril de Brent baxando 2,62 dólares hasta los 112,81 dólares.[125] En Hong Kong, el Secretariu de Finances John Tsang alvirtió a'l inversores de que fueren acordaos, una y bones el terremotu solo va representar un impautu al curtiu plazu en mercáu bursátil local.[126]

Pesca[editar | editar la fonte]

El sector pesqueru viose afeutáu, falándose de baxes nes vientes rexonales d'hasta un 40 %, prohibiendo dos provincies la pesca por cuenta de que rexistráronse niveles de radioactividá n'exemplares prindaos cimeros a la llende dexada.[127]

Centru espacial[editar | editar la fonte]

El JAXA (Japan Aerospace Exploration Agency o Axencia Aeroespacial y Esploración de Xapón) sacupó'l Centru Espacial Tsukuba en Tsukuba, Ibaraki. El centru, que tien un cuartu de control que controla la International Space Station, foi zarráu, y reportáronse dellos daños.[128][129] El 21 de marzu'l centru de control Tsukuba volvió a entamar les sos operaciones pa la estación espacial Kibo laboratory y la nave de carga HTV.[130]

Culturales[editar | editar la fonte]

Competiciones deportives[editar | editar la fonte]

El Campeonatu Mundial de Patinaxe Artísticu sobre Xelu de 2011, taba previstu que se realizar se ente'l 21 y el 27 de marzu de 2011 en Tokiu,[131] pero la Unión Internacional de Patinaxe sobre Xelu treslladó l'eventu a Moscú, tres la decisión de la representación alemana de nun asistir, siguiendo los encamientos de nun viaxar a Xapón.

Se imposibilitó la participación de la selección de fútbol de Xapón na Copa América 2011 siendo Costa Rica el so reemplazu.

Efectos del tsunami en países del Pacíficu[editar | editar la fonte]

Animación de la meyora del tsunami, realizada pol NOAA

Depués del terremotu les foles del tsunami avanzaron en toes direcciones por tol océanu Pacíficu, impactando primeru en Xapón y d'últimes en Chile. De siguío atópense los efectos nos distintos países.

  • Indonesia. Una persona muerta y destrucción de delles viviendes y siquier una ponte na provincia de Papúa.[132]
  • EE. UU. Rexistróse un muertu y delles perdes materiales nes mariñes de Oregón. El pescadores rexistraron de la mesma daños materiales nos sos botes, y llevóse a los turistes a les plantes altes de los hoteles.[133] Tamién s'atopó una medría inusual na radiación sobre delles mariñes de California, el gobiernu afaló a la población en nun esmolecese yá que la cantidá radioactiva nun ye dañible a la población.[134][135]
  • Méxicu. En Méxicu rexistraron foles d'hasta un metro d'altor, llixeros enchas y entraes de mar sicasí nun fueron de considerancia importante y nun se rexistraron mayores problemes, entá con tou esto activóse un plan d'alerta per si les condiciones de riesgu aumentaren n'ares d'un posible tsunami, pero como se mento nun hubo mayores inconvenientes que ameritaran emerxencia tacita.[136]
  • Guatemala. Les xornaes escolares en colexos cercanos a la mariña fueron suspendíes, al igual que la pesca artesanal. Les mariñes permanecieron so l'alerta mariello. Sicasí tampoco hubo daños nin foles de gran magnitú polo que'l gobiernu llevantó l'alerta.[137]
  • El Salvador. El Gobiernu salvadoreñu emitió una alerta tres la noticia del terremotu ante una posible medría del aguaxe na mariña del territoriu, pero l'alvertencia foi suspendida dempués de que los efectos fueren llixeros alredor de les 16:00, hora local.[138][139]
  • Costa Rica. El Gobiernu costarricense decretó alerta verde pol posible tsunami, pero nun movilizó población costera pa caltener l'aselu. Namái encamentóse nun entrar al mar y cerráronse reserves marines que reciben turistes[140] Esperábase l'apuerto de les foles a eso de les 16:00 (22:00 GMT), anque rápido refugóse la posibilidá de que cutieren con fuerza. Poco dempués de la llegada del aguaxe (foles de non más de 50cm), la Comisión Nacional d'Emerxencies costarricense llevantó l'alerta de tsunami[141] Anque en principiu nun se supo de nengún efeutu, pocos díes dempués llegaron los informes de pequeños botes de pesca artesanal destruyíos al topetar cola mariña. Pero lo más atanante foi'l reporte del dañu a una xoya marítima del país. Un tómbolo con forma de cola de ballena allugáu nel Pacíficu Central sumió.[142] Esti tómbolo producir pola converxencia de dos corrientes con distinta dirección, sicasí, les foles del Tsunami causaron el cambéu nuna d'elles, polo que nesti momentu nun converxen evitando que s'amuesen los más de 400m de tierra que formaben la canal seca. Les autoridaes entá nun recibieron informes científicos, polo que nun se sabe si'l sucesu va ser permanente o solo temporal.[143]
  • Colombia. Los departamentos de Topetó, Valle del Cauca, xuntu col de Nariño, poner n'alerta pola llegada de la fola a les mariñes colombianes. Los organismos de control, xuntu cola policía y l'exércitu, preparar pa la llegada del aguaxe, anque se retrasaron. El tránsitu d'embarcaciones turístiques foi suspendíu, según el de la pesca artesanal. Les foles sicasí fueron imperceptibles.[144]
  • Ecuador. El fuerte aguaxe llegó hasta les Islles Galápagos a les 18:00 locales (00:00 GMT), el mar retiró unos 30 metros y depués algamó delles zones urbanes, onde provocó daños materiales pero nun apeligraron les vides humanes debíu al operativu.[145]
  • Peru. El Gobiernu Peruanu declaro n'alerta la Costa Verde en Lima, y les mariñes de Trujillo, Chiclayo, Ica, Mollendo y Ilo. Producióse un gran aumentu del aguaxe nel sur del país declarando l'alerta tamién pa'l pescadores de los puertos de Matarani y Ilo y el zarru temporal del puertu de Mollendo.[146]
  • Chile. Diose alerta de tsunami en islla de Pascua onde la población foi llevada al aeropuertu, allugáu a 45 metros sobre'l nivel del mar. Llevantar pola madrugada. Les ciudaes más afeutaes pol tsunami fueron Puerto Viejo, Dichato y Coliumo. Amás reportóse entraes del mar en delles ciudaes del centru y sur de Chile hasta por 100 metros,[147][148] quedaron afeutaes aprosimao 200 viviendes, pero ensin nengún dañu a les persones.

Reacción internacional[editar | editar la fonte]

Distintos países espresaron el so solidaridá col pueblu nipón, y dalgunes unviaron ayuda.

  • Alemaña. Unvió un equipu d'especialistes en busca y rescate pertenecientes al Technisches Hilfswerk.[149]
  • Arxentina. Los Cascos Blancos fueron mandaos como ayuda de rescate.[150][151]
  • Australia. Unviada de la fragata HMAS Sydney y del buque d'aterrizaxe HMAS Tobruk pa llevar helicópteros, inxenieros del Exércitu y equipos médicos.[152]
  • EE. UU. Treslladó más cerca los buques de guerra p'apurrir l'ayuda, incluyendo'l portaaviones Ronald Reagan. La secretaria d'estáu Hillary Clinton anunció que Estaos Xuníos unviaría a Xapón el refrigerante necesariu pa la central nuclear en Fukushima.[152] Tamién, un equipu de bomberos de Los Angeles treslladar a Xapón.[153]
  • Francia. Unvio dos equipos de la Sécurité Civile, de Brignoles (UIISC 7) y de Corte (UIISC 5). Xapón nun quixo de los sos perros de busca y rescate per razón sanitaria, oficialmente.[ensin referencies]
  • Méxicu. Méxicu unvió un equipu de busca y rescate. La brigada ta compuesta por ocho espertos en busca y rescate, dos inxenieros especialistes n'evaluación d'estructures y cinco perros de busca, según una nota de la Embaxada de Méxicu en Tokio.[154][155]
  • Nueva Zelanda. Unviada d'un equipu de busca y rescate que pasara les últimes trés selmanes buscando los edificios tres el Terremotu de Christchurch de 2011, y 15 tonelaes d'equipu de rescate.[152]
  • Reinu Xuníu. Unvió 70 equipos de rescate, incluyendo amás dos perros de busca, un equipu de sofitu médicu y 11 tonelaes d'equipu de rescate especializáu.[156][157] Nesi país la información alrodiu de lo que lo foi descritu como una catástrofe apoderó les noticies per dellos díes, centrándose nos efectos humanu y económicu. Por casu, recibió muncha divulgación el comentariu del primer ministru xaponés qu'esto ye “La peor crisis nel Xapón dende la Segunda Guerra Mundial”.[158] Darréu les noticies y comentarios empezaron a incluyir una esmolición alrodiu de un posible desastre nuclear.[159]
  • Suiza. Unvió ayuda a Xapón.[152]
  • Uruguái. El gobiernu d'Uruguái unvió 4600 llates de corned beef p'ayudar a los damnificados pol tsunami.[160]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 気象庁 Japan Meteorological Agency. «平成23年3月11日14時46分頃の三陸沖の地震について(第2報) 気象庁 | 平成23年報道発表資料». Jma.go.jp. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  2. 2,0 2,1 «Magnitude 9,0 - NEAR THE EAST COAST OF HONSHU, JAPAN» (11 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 30 de payares de 2015.
  3. Nun primer momentu calculóse la so magnitú en 7,9 MW, que foi darréu amontada a 8,8, dempués a 8,9 pol Serviciu Xeolóxicu de los Estaos Xuníos (USGS); cf. USGS. «Magnitude 9,1 - NEAR THE EAST COAST OF HONSHU, JAPAN». Archiváu dende l'orixinal, el 30 de payares de 2015. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.; finalmente a 9,0 MW, confirmáu pola Axencia Meteorolóxica de Xapón y el USGS.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 «Magnitude 9,1 – NEAR THE EAST COAST OF HONSHU, JAPAN 2011 March 11 05:46:23 UTC». United States Geological Survey (USGS). Archiváu dende l'orixinal, el 30 de payares de 2015. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  5. «震災の揺れは6分間 キラーパルス少なく 東大地震研». Asahi Shimbun (17 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 18 de marzu de 2011.
  6. «8.9 Earthquake in Japan, Tsunami Warning to Russia, Taiwan and South East Asia» (11 de marzu de 2011). Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  7. «Japan quake – 7th largest in recorded history» (11 de marzu de 2011). Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  8. «Volcán entra n'erupción n'Indonesia tres terremotu en Xapón». emol.com. 11 de marzu de 2011. http://www.emol.com/noticies/internacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=469403. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  9. Deutsche Welle (14 de marzu de 2011). «Quake shifted Japan by over two meters» (inglés). Consultáu'l 8 d'agostu de 2013.
  10. «Earth's day length shortened by Japan earthquake» (13 y neña de marzu de 2011). Consultáu'l 13 de marzu de 2011.
  11. Foster, Peter. «Alert sounded a minute before the tremor struck». The Daily Telegraph. Archivado del original el 11 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5x74xLDTb. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  12. «Earthquake Information» (inglés). Japan Meteorological Agency. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  13. Reilly, Michael (11 de marzu de 2011 17:22 GMT). «Japan's quake updated to magnitude 9.0. Short Sharp Science» (en inglés). New Scientist. Archivado del original el 30 de payares de 2015. http://web.archive.org/web/http://www.newscientist.com/blogues/shortsharpscience/2011/03/powerful-japan-quake-sparks-ts.html. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  14. «Tsunami warning center raises magnitude of Japan quake to 9.1» (inglés). Honolulu Star-Advertiser. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  15. Maugh, Thomas H. «Size of Japan's quake surprises seismologists» (inglés). latimes.com. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  16. «地震調査委 想定外の連動地震 NHKニュース» (xaponés). .nhk.or.jp. Archiváu dende l'orixinal, el 14 de marzu de 2011. Consultáu'l 12 de marzu de 2011.
  17. «asahi.com(朝日新聞社):「数キロ内陸まで津波」 東大地震研・佐竹教授 – 東日本大震災» (xaponés). Asahi.com. Consultáu'l 12 de marzu de 2011.
  18. 18,0 18,1 18,2 (en inglés) Japan issues top tsunami warning after major quake. MediaCorp Channel NewsAsia. 11 de marzu de 2011. http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific/view/1115777/1/.html. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  19. «USGS Energy and Broadband Solution». Neic.usgs.gov. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 12 de marzu de 2011.
  20. Marcia McNutt. Energy from quake: if harnessed, could power L.A. for a year. CBS News via YouTube (Google). Consultado el 13 de marzu de 2011.
  21. «USGS.gov: USGS WPhase Moment Solution». Earthquake.usgs.gov. Archiváu dende l'orixinal, el 13 de marzu de 2011. Consultáu'l 13 de marzu de 2011.
  22. 22,0 22,1 «Sollerta de Tsunami en Ḥawai». Serviciu Meteorolóxicu Nacional (11 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 11 de marzu de 2011. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  23. Terremotu provoca dellos mancaos en Xapón, tsunami. 11 de marzu de 2011. http://www.reuters.com/article/2011/03/11/us-japan-quake-idUSTRE72A0SS20110311. 
  24. The Mainichi Daily News. 11 de marzu de 2011. Archivado del original el 12 de marzu de 2011. http://web.archive.org/20110312165410/mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20110311p2g00m0dm056000c.html. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  25. «Terremotu de magnitú 9 provoca un tsunami masivu». Herald Sun (Associated Press). http://www.heraldsun.com.au/news/japan-on-tsunami-alert-after-another-quake/story-y6frf7jo-1226019884379. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  26. El País editorial=El País (España) (11 de marzu de 2011). «El mayor terremotu rexistráu en Xapón dexa yá cientos de víctimes». Consultáu'l 15 de marzu de 2016.
  27. «mar-destruyo-80-cases-en-pobláu-de-la-iii-region.shtml http://diario.latercera.com/2011/03/13/01/conteníu/otru/12-62308-9-fuerte-xubida-del mar-destruyo-80-cases-en-pobláu-de-la-iii-region.shtml».
  28. «http://www.emol.com/especiales/2010/semeyes_AD/terremotu_chile_aereas/index.htm».
  29. «http://cubaout.wordpress.com/2010/03/03/terremotu-chile-efectos-tsunami-talcahuano-ritoque-constitucion-juan-fernandez-video/».
  30. «平成23年(2011年)東北地方太平洋沖地震に伴う地盤沈下調査» (xaponés). Geospatial Information Authority of Japan (14 d'abril de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 15 d'abril de 2011.
  31. 31,0 31,1 Valuie announce from Geospatial Information Authority of Japan, news report by Yomiuri Shimbun 2011-04-15 ver. 13S page 33
  32. Alabaster, Jay, "Quake shifted Japan; towns now flood at high tide", Yahoo! News, 9 May 2011.
  33. 33,0 33,1 33,2 33,3 Damage Situation and Police Countermeasures associated with 2011 Tohoku district – off the Pacific Ocean Earthquake. Japanese National Police Agency. 20 d'abril de 2011, 18:00 JST. http://www.npa.go.jp/archive/keibi/biki/higaijokyo_y.pdf. Consultáu 'l 15 de mayu de 2011. 
  34. 34,0 34,1 34,2 34,3 (en xaponés) 平成23年(2011年)東北地方太平洋沖地震の被害状況と警察措置. Japanese National Police Agency. 11 de setiembre de 2011. http://www.npa.go.jp/archive/keibi/biki/higaijokyo.pdf. 
  35. Kyodo News, "90% of disaster casualties drowned", Japan Times, 21 April 2011, p. 2.
  36. McCurry, Justin (15 de marzu de 2011). «Japan earthquake: 100,000 children displaced, says charity». The Guardian. Archivado del original el 15 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xD8JCtef. Consultáu 'l 15 de marzu de 2011. 
  37. Kyodo News, "More quake orphan benefits sought", Japan Times, 18 September 2011, p. 1.
  38. Agence France-Presse/Jiji Press, "At least 82 children were orphaned by disaster, government says", Japan Times, 10 April 2011, p. 2.
  39. Kyodo News, "378 students killed, 158 missing in disaster", Japan Times, 29 April 2011, p. 2. The victims included 234 elementary, 111 junior high and 191 high school students. Direct quote: "Out of the 378 students confirmed dead, 273 were in Miyagi, 59 in Fukushima and 46 in Iwate. The list of missing students is made up of 74 in Miyagi, 52 in Iwate and 32 in Fukushima." As of 25 December 2011, 342 elementary and junior high school students were declared dead or missing (Kyodo News, "3/11 tsunami killed 35% of students 'saved' by parents", Japan Times, 25 December 2011, p. 2.)
  40. Associated Press, "Loss-staggered school reopens", Japan Times, 19 April 2011, p. 3.
  41. Kyodo News, "Loss-hit Ishinomaki school opens", Japan Times, 22 April 2011, p. 2.
  42. Kyodo News, "School that lost 70% of its pupils mourns", Japan Times, 29 April 2011, p. 1.
  43. Japan confirms death of 19 foreigners in March 11 quake, tsunami. 5 d'abril de 2011. Archivado del original el 7 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5xmGEK8uK. Consultáu 'l 7 d'abril de 2011. 
  44. Shinde, Jayesh (11 de marzu de 2011). «Google Person Finder for Japan Earthquake/Tsunami launched». PC World. Archivado del original el 18 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5y2aZEQnI. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  45. Person finder. Appspot. Archivado del original el 11 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5x7H1r1tA. 
  46. «Massive quake, tsunami slams Japan List Your Emergency Contacts find Family». Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011.
  47. Wines, Michael (23 de marzu de 2011). «As Tsunami Robbed Life, It Also Robs Rite of Death». The New York Times. Archivado del original el 11 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5xrN1uEXO. Consultáu 'l 11 d'abril de 2011. 
  48. Nishikawa, Yoko (23 de marzu de 2011). Quake-ravaged Japan digs mass graves. Archivado del original el 18 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5y2aZoQnL. Consultáu 'l 27 de marzu de 2011. 
  49. Wines, Michael (24 de marzu de 2011). «As Tsunami Robbed Life, It Also Robs Rite of Death». The New York Times. http://www.nytimes.com/2011/03/24/world/asia/24burial.html?src=me&pagewanted=all. Consultáu 'l 27 de marzu de 2011. 
  50. «Burials in Quake-Hit Towns Deepen Japan's Tragedy». The New York Times. 27 de marzu de 2011. http://www.nytimes.com/aponline/2011/03/27/world/asia/AP-AS-Japan-Earthquake-Burials.html?hp. Consultáu 'l 27 de marzu de 2011. 
  51. «Japan Tsunami Strikes Indonesia, One Confirmed Dead». Jakarta Globe. 12 de marzu de 2011. Archivado del original el 12 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5x8fAm8XA. Consultáu 'l 12 de marzu de 2011. 
  52. «California tsunami death: NorCal man drowns trying to photograph tsunami – KSWB». Fox5sandiego.com. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  53. Associated Press (13 de marzu de 2011). «Man swept out to sía by tsunami was Bend native». The Oregonian. Archivado del original el 15 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xD7NuM1O. Consultáu 'l 27 de marzu de 2011. 
  54. «Klamath tsunami victim identified; search comes up empty». The Times-Standard. 13 de marzu de 2011. Archivado del original el 18 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5y2acvxkv. Consultáu 'l 27 de marzu de 2011. 
  55. «Body found in Oregon identified as missing tsunami victim». BNO News. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 12 d'abril de 2011.
  56. Tsunami victim remains wash ashore near Fort Stevens. Koinlocal6.com (2011-03-12). Retrieved on 2 May 2011.
  57. Kyodo News, "GSDF member dies during relief", Japan Times, 28 May 2011, p. 2.
  58. Jiji Press, "Indirect quake deaths break Hanshin's 922", Japan Times, 19 December 2011, p. 2.
  59. filme shown by BBC showing only rubble where there were buildings. BBC News. 13 de marzu de 2011. Archivado del original el 13 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xAQ38xIo. Consultáu 'l 14 de marzu de 2011. 
  60. «Before-and-after satellite photographs of devastated regions». Google. Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  61. animated images showing undamaged prestes become damaged. BBC. 14 de marzu de 2011. Archivado del original el 14 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xBrp84HO. Consultáu 'l 15 de marzu de 2011. 
  62. Onishi, Norimitsu (13 de marzu de 2011). «Seawalls Offered Little Protection Against Tsunami's Crushing Waves». The New York Times. http://www.nytimes.com/2011/03/14/world/asia/14seawalls.html. Consultáu 'l 15 de marzu de 2011. 
  63. NHK, "190,000 buildings damaged by 11 March quake", 3 April 2011.
  64. Kyodo News, "Fishermen to Tepco: Don't release water", Japan Times, 9 June 2011, p. 1.
  65. Agence France-Presse/Jiji Press, "Radiation, legalities complicate cleanup efforts", Japan Times, 9 April 2011, p. 2.
  66. Kamiya, Setsuko, "Debris removal, recycling daunting, piecemeal llabor", Japan Times, 30 June 2011, p. 3.
  67. Kyodo News, "Applications to deregister cars lost in tsunami soar, Japan Times, 16 June 2011, p. 1.
  68. «People near Japan nuke plant told to leave». Yahoo!. Archiváu dende l'orixinal, el 1 de setiembre de 2011.
  69. Kyodo News, "Utilities' monopoly on power backfires", Japan Times, 30 March 2011, p. 2. (29 de marzu de 2011).
  70. «Power Outage To Deal Further Blows To Industrial Output». Nikkei.com (14 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  71. «東京電力ホームページ – エネルギーの最適サービスを通じてゆたかで快適な環境の実現に貢献します -». Tokyo Electric Power Company. Archiváu dende l'orixinal, el 12 de marzu de 2011. Consultáu'l 13 de marzu de 2011.
  72. «News». Nikkan Sports. Archiváu dende l'orixinal, el 13 de marzu de 2011. Consultáu'l 13 de marzu de 2011.
  73. Joe, Melinda, "Kanto area works on energy conservation", Japan Times, 17 March 2011, p. 11. (18 d'abril de 2011).
  74. A legacy from the 1800s leaves Tokyo facing blackouts, ITworld, 18 March 2011 (18 d'abril de 2011).
  75. Hongu, Jun, "One certainty in the crisis: Power will be at a premium", Japan Times, 16 March 2011, p. 2. (18 d'abril de 2011).
  76. NHK, "Steel makers provide TEPCO with electricity", 27 March 2011.
  77. Nakata, Hiroko, "Autu industry agrees to adopt weekend work shifts", Japan Times, 20 May 2011, p. 1.
  78. 78,0 78,1 La Razón (13 de marzu de 2011). «centrales nucleares-con-problemes-fukushima-oganawa-y-agora-tokai Kan diz que l'estáu de la planta de Fukushima sigue siendo «alarmante»». larazon.es. http://www.larazon.es/noticia/3534-yá-son-trés-les centrales nucleares-con-problemes-fukushima-oganawa-y-agora-tokai. Consultáu 'l 13 de marzu de 2011. 
  79. «Emerxencia en planta nuclear de Xapón, ensin perda.» Reuters América Llatina, vienres 11 de marzu de 2011 11:13.
  80. «Personal de l'Axencia Xaponesa de Seguridá Industrial y Nuclear informaron que los niveles de radiactividad son mil veces cimeros a los normales.» El Mundu.
  81. «Derrúmbase parte del edificiu de la central nuclear de Fukushima dempués d'una esplosión.» www.rtve.es.
  82. Kyodo News English. «Radiation 1,000 times higher than normal detected at nuke plant, March 11, 2011, 9:40pm (GMT).»
  83. .
  84. «News blogue on earth quake events, CNN, March 12, 2011 entry of 0:45 Y.T.».
  85. ««Graves problemes en dos centrales nucleares de Fukushima fuercen una evacuación masiva.»».
  86. ««Autoridad xaponeses nun refuguen fusión en planta nuclear de Fukushima.»».
  87. «Derrúmbase parte del edificiu de la central nuclear de Fukushima dempués d'una esplosión.» Derrúmbase parte del edificiu de la central nuclear de Fukushima dempués d'una esplosión
  88. CNN (Sábadu, 12 de marzu de 2011 a les 23:45 (hora de Méxicu)). «se produció-la-fusion-nuclear-en-un reactor Autoridad en Xapón creen producióse la fusión nuclear en dos reactores». cnn.com. http://mexico.cnn.com/mundu/2011/03/12/autoridaes-en-japon-creen-que se produció-la-fusion-nuclear-en-un reactor. Consultáu 'l 13 de marzu de 2011. 
  89. Méndez, Rafael; Axencies (13 de marzu de 2011). «El Gobiernu tarrez que se produza una nueva esplosión na planta nuclear de Fukushima». elpais.com (Madrid). http://www.elpais.com/articulo/internacional/Gobiernu/tarrez/produza/nueva/explosion/planta/nuclear/Fukushima/elpepuint/20110313elpepuint_2/Tes. Consultáu 'l 13 de marzu de 2011. 
  90. «Fukushima vive'l peor accidente nuclear dende Chernóbil». elpais.com. 12 de marzu de 2011. http://www.elpais.com/articulo/internacional/Fukushima/vive/peor/accidente/nuclear/Chernobil/elpepuint/20110312elpepuint_2/Tes. Consultáu 'l 12 de marzu de 2011. 
  91. ««Fukushima nuclear plant blast puts Japan on high alert.»» (inglés).
  92. ««Huge blast at Japan nuclear power plant.»» (inglés).
  93. «Xapón asitia a Fukushima al nivel de Chernóbil.» El País. Consultáu'l 12 d'abril de 2011.
  94. «Fire at Tohoku Elec Onagawa nuclear plant -Kyodo». Reuters. 11 de marzu de 2011. http://www.reuters.com/article/2011/03/11/quake-japan-nuclear-idUSLHE7Y801Y20110311. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  95. «quema-en-centrales-tres-terremotu http://www.lasegunda.com/Noticies/Internacional/2011/03/631847/Japon-declara-emerxencia-nuclear-por quema-en-centrales-tres-terremotu».
  96. «Japan's Afternoon of Horror». The Gulf Today. 12 de marzu de 2011. Archivado del original el 13 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xA4lpQXu. Consultáu 'l 13 de marzu de 2011. 
  97. «Dam Breaks In Northeast Japan, Washes Away Homes». Arab Times (12 de marzu de 2011). Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  98. «Dam Breaks In Northeast Japan, Washes Away Homes». Arab Times (12 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  99. Azuma, Kita (12 de marzu de 2011). «Pacific Ocean coast Earthquake» (xaponés). MSN. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  100. «ダム決壊 5棟流出 福島・須賀川» (xaponés). Fukushima News (13 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 27 de marzu de 2011. Consultáu'l 14 de marzu de 2011.
  101. «A quick report on Japanese Dams after the Earthquake». Chinese National Committee on Large Dams (12 de marzu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 15 de marzu de 2011.
  102. Uranaka, Taiga; Kwon, Ki Joon (14 de marzu de 2011). Quake-hit Japan battles to avert radiation leak. Archivado del original el 15 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xCDDo9CW. Consultáu 'l 14 de marzu de 2011. 
  103. Nomiyama, Chiz (21 de marzu de 2011). Factbox: Japan disaster in figures. Archivado del original el 21 de marzu de 2011. http://www.webcitation.org/5xLOSexvL. Consultáu 'l 21 de marzu de 2011. 
  104. «The Dangers of Energy Generation». Renewable Energy World (25 de mayu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 3 de xunu de 2011.
  105. «Tokyo phone lines jammed, trains stop». Times of Indiu. 12 de marzu de 2011. Archivado del original el 18 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5y2b6KaCx. «The temblón shook buildings in the capital, left millions of homes across Japan without electricity, shut down the mobile phone network and severely disrupted landline phone service.». 
  106. «to5Q A Look At The Japanese City Closest To The Quake». Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 26 de marzu de 2011.
  107. «In Japan, Many Undersea Cables Llabre Damaged: Broadband News and Analysis». Gigaom.com. Archiváu dende l'orixinal, el 15 de marzu de 2011. Consultáu'l 17 de marzu de 2011.
  108. Cowie, James (11 de marzu de 2011). «Japan Quake – Renesys Blogue». Renesys.com. Archiváu dende l'orixinal, el 13 de marzu de 2011. Consultáu'l 15 de marzu de 2011.
  109. 109,0 109,1 «Japan's phone networks remain severely disrupted». Computerworld. 12 de marzu de 2011. Archivado del original el 18 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5y2emLvjn. 
  110. «AT&T, Sprint & Verizon Offer Free Calls & Texts to Japan from O.S. [UPDATED]». Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 30 de marzu de 2011.
  111. «T-Mobile USA Waives Call Charges to Japan and Wi-Fi Calling and Text Messaging Charges to and From Japan». Archiváu dende l'orixinal, el 30 de payares de 2015. Consultáu'l 29 de mayu de 2011.
  112. Fears of massive death toll as ten-metre tall tsunami races across Pacific after sixth largest earthquake in history hits Japan. Daily Mail. 11 de marzu de 2011. http://www.dailymail.co.uk/news/article-1365229/Japan-earthquake-tsunami-Fears-massive-death-toll.html. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  113. Status of Japanese ports 5 days after devastating quake and tsunami. 15 de marzu de 2011. Archivado del original el 18 d'abril de 2011. http://www.webcitation.org/5y2aqWCrE. Consultáu 'l 15 de marzu de 2011. 
  114. Nihon Keizai Shimbun, "90 percent of major transport networks back in operation", 29 March 2011.
  115. Fukada, Takahiro, "Iwate fisheries continue struggle to recover", Japan Times, 21 September 2011, p. 3.
  116. Tokyo Disneyland hit by liquefaction after quake. MediaCorp Channel NewsAsia. 11 de marzu de 2011. http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific/view/1115810/1/.html. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  117. Simon Hradecky (11 de marzu de 2011). «News: Tsunami rolls through Pacific, Sendai Airport under water, Tokyo Narita closed, Pacific region airports endangered» (inglés). Avherald.com. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  118. Massive Tsunami Submerges Towns, Washes Away Houses, Cars. Saturday, 12 de marzu de 2011. http://e.nikkei.com/y/fr/tnks/Nni20110311D11JF261.htm. 
  119. «http://www.flightglobal.com/blogues/the-dewline/2011/03/earthquake-devastates-japan-f-.html».
  120. Kyodo News, "USS Reagan on way", Japan Times, 13 March 2011, p. 2.
  121. Elio, Jesús. El País "El terremotu va costa-y a Xapón dos décimes de crecedera" Consultáu y publicáu el 12 d'abril de 2011.
  122. Reuters 10:05AM GMT 11 Mar 2011 Comments. «Japan earthquake: market reaction». Telegraph. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  123. 123,0 123,1 The World Reporter. «Impact on Economy after Japanese Earthquake, Tsunami». The World Reporter. Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  124. «Erdbeben Japan: Riesige Flutwelle spült Trümmer übers Land» (alemán). Zeit Online (11 de marzu de 2011). Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  125. «Oil prices drop after Japan quake». Raidió Teilifís Éireann (11 de marzu de 2011). Consultáu'l 11 de marzu de 2011.
  126. «FS warns of quake impact on shares». RTHK (12 de marzu de 2011). Consultáu'l 12 de marzu de 2011.
  127. Reinoso, José. El País. "La industria del 'sushi' tremez". Publicáu y consultáu el 12 d'abril de 2011.
  128. Malik, Tariq (12 de marzu de 2011). «Quake forces closure of Japanese space center». MSNBC. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 17 de marzu de 2011.
  129. «asahi.com(朝日新聞社):茨城の宇宙機構施設が損傷 「きぼう」一部管制できず – サイエンス». Asahi Shimbun. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 17 de marzu de 2011.
  130. «spaceflightnow.com». Stephen Clark. Archiváu dende l'orixinal, el 18 d'abril de 2011. Consultáu'l 28 de marzu de 2011.
  131. スケート連盟:世界フィギュアの開催地変更 Mainichi.jp
  132. «Fina una persona n'Indonesia pola mor del tsunami xeneráu pol terremotu de Xapón».
  133. «Aguaxe en EUA mata a una persona».
  134. «http://www.elfinanciero.com.mx/index.php/internacional/17119-lleguen-particulas-de-radiacion-a-california».
  135. «http://lta.reuters.com/article/worldNews/idLTASIE72H0YC20110318».
  136. «Noticia en ElPaís.com El tsunami nun se cebar con América».
  137. Yahoo (12 de marzu de 2011 (14:45 hora española, 13:45 UTC/GMT)). «El tsunami del seísmu de Xapón llega debilitáu a América Llatina». Yahoo España. Noticies. http://es.noticias.yahoo.com/12/20110312/twl-el-tsunami-del-seismo-de-japon-llega-4bdc673.html. Consultáu 'l 13 de marzu de 2011. 
  138. EDH: Protección Civil confirma va haber "pequeñu tsunami" nel país
  139. Prensa Llatina: Suspenden alvertencia por tsunami n'El Salvador
  140. «alerta-de-tsuna-268c425.html Sollerta de Tsunami en Costa Rica - Yahoo News».
  141. «Nota de extratv42.com».
  142. «Costa rica-xoya-marina-tres-terremotu-en-japon/ Nota de blogue cetaceosyfauna.wordpress.com».
  143. «Nota del periódicu local tico La Nación». Archiváu dende l'orixinal, el 5 d'abril de 2017.
  144. Noticias Caracol, edición de les 7:00 de la nueche
  145. Yahoo (12 de marzu de 2011 (0:45 hora española, 23:45 UTC/GMT)). «mar-retírase-30-metros-en-les-is-268c425.html El mar retírase 30 metros nes Islles Galápagos cola llegada del tsunami». Yahoo España. Noticies. http://es.noticias.yahoo.com/9/20110312/tsc-el mar-retírase-30-metros-en-les-is-268c425.html. Consultáu 'l 13 de marzu de 2011. 
  146. Beatriz jiménez (11 de marzu de 2011). «Perú caltién l'alerta de tsunami y sacupa les poblaciones de la mariña». El Mundo (España). Consultáu'l 15 de marzu de 2016.
  147. «Reportaxe Radio Cooperativa - Versión Online».
  148. «Comunicáu ONEMI - Chile a les 04:00 AM (GTM -3)». Archiváu dende l'orixinal, el 5 d'abril de 2017.
  149. Erdbeben in Japan – Angst vor der Kernschmelze – Panorama – sueddeutsche.de. Süddeutsche Zeitung. http://www.sueddeutsche.de/panorama/erdbeben-zehn-meter-tsunami-trifft-japans-kueste-1.1070525. Consultáu 'l 11 de marzu de 2011. 
  150. «con-japon-y-ordeno-la-cooperacion-de cascos blancos.html «La Presidente d'Arxentina ordena cooperación de Cascos Blancos.»». Archiváu dende l'con-japon-y-ordeno-la-cooperacion-de cascos blancos.html orixinal, el 5 d'abril de 2017.
  151. ««Conformen equipu de Cascos Blancos p'ayudar en terremotu de Xapón.»».
  152. 152,0 152,1 152,2 152,3 Noticies NTN24 "La mañana", con Claudia Gurizati. 12/03/2011.
  153. CNN n'español 7:00 PM 12/03/2011.
  154. ««Méxicu unvia rescatistas p'ayudar en terremotu de Xapón.»».
  155. «Protección Civil Jalisco unvia ayuda a Xapón».
  156. «UK sends 70 rescuers».
  157. «UK team joins quake rescue efforts».
  158. por casu: The Guardian: «Earthquake and tsunami 'Japan's worst crisis since second world war'.»
  159. Por casu: The Guardian (13-3-2011): «Tsunami, earthquake, nuclear crisis – now Japan cares power cuts.»
  160. (30/03/11) El País.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]